Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/7826 K.2025/8930

I. BAŞVURU

Başvurucu vekili dilekçesinde; Toplum Yararına Program kapsamında çalışan kişilerin ilave tediye ücretine hak kazanıp kazanmayacağı hususunda açılan davalar sonucu verilen kararlarda Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Daireleri kararları arasında çelişki bulunduğunu, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 29.02.2024 tarihli kararı ile Toplum Yararına Program kapsamında çalışan kişilerin ilave tediye ücretine hak kazanacağının belirtildiğini; ancak ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 18.03.2025 tarihli kararının aksi yönde olduğunu ileri sürerek kararlar arasındaki uyuşmazlığın giderilmesini talep etmiştir.

II. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ HUKUK DAİRELERİ BAŞKANLAR KURULU KARARI

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunun 10.09.2025 tarihli ve 2025/5 Karar sayılı kararı ile; uyuşmazlığın giderilmesi talebinin kabulü ile Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 29.02.2024 tarihli ve 2023/135 Esas, 2024/217 Karar sayılı kesin kararı ile ...

Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 18.03.2025 tarihli ve 2024/2490 Esas, 2025/738 Karar sayılı kesin kararlarının benzer konuya ilişkin olduğu, Toplum Yararına Program kapsamında çalışanların ilave tediye ücretine hak kazanıp kazanmayacağı konusunda aralarında uyuşmazlık bulunduğu ve bu uyuşmazlığın ...

Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi kararı yönünden giderilmesi gerektiği kanaatiyle uyuşmazlığın giderilmesi için 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un (5235 sayılı Kanun) 35/3 hükmü uyarınca Yargıtay 9. Hukuk Dairesine başvurulmasına karar verilmiştir.

III. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU KARARLAR

A. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 29.02.2024 Tarihli ve 2023/135 Esas, 2024/217 Karar Sayılı Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Toplum Yararına Program kapsamında çalışan davacının ilave tediye ücretinin tahsiline yönelik açtığı davada İlk Derece Mahkemesi tarafından, davacının, 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanunun 2 nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun (6772 sayılı Kanun) kapsamında iş sözleşmesi ile çalıştığı yönündeki gerekçyle verilen kabul kararı isabetli bulunmuş ve davanın kabulü kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

B. ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 18.03.2025 Tarihli ve 2024/2940 Esas, 2025/738 Karar Sayılı Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Toplum Yararına Program kapsamında çalışan davacının ilave tediye ücretinin tahsiline yönelik açtığı davada İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kabul kararının hatalı olduğu, davacının, çalışma şartları belirli olan bir program çerçevesinde çalıştırılması nedeniyle ilave tediyeye hak kazanamayacağı gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak esas hakkında yerinden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Uyuşmazlık, Toplum Yararına Program kapsamında çalışan kişilerin ilave tediye ücretine hak kazanıp kazanamayacağına ilişkindir.

1. Uyuşmazlığın esasına yönelik değerlendirmeden önce, Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 5235 sayılı Kanun'un 35. maddesine dayanan taleplerle ilgili olarak dosyanın ilgili daireye gönderilmesine karar verdiği sırada, uyuşmazlığın hangi daire görüşü doğrultusunda veya ne şekilde giderilmesi gerektiğine yönelik görüş bildirip bildiremeyeceği ele alınmalıdır.

İlgili hükümde, uyuşmazlığın giderilmesinin gerekçeli olarak istenmesi üzerine bölge adliye mahkemesi başkanlar kurulunun kendi aralarında toplanacakları ve kendi görüşlerini de ekleyerek Yargıtaydan bu konuda bir karar verilmesini isteyecekleri düzenlenmiştir. Kanun'daki "kendi görüşleri" ifadesinden anlaşılması gereken husus, başkanlar kurulunun bölge adliye mahkemesi kararları arasında uyuşmazlık bulunup bulunmadığı yönündeki görüşüdür.

Uyuşmazlığın giderilmesinin gerekip gerekmediği veya hangi daire kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği yönündeki karar, Yargıtay ilgili hukuk dairesince verilir. Keza ilgili daire uyuşmazlığı mutlaka uyuşmazlık konusu daire kararları çerçevesinde ele alıp gidermek zorunda değildir. Gerektiği takdirde uyuşmazlığın, bölge adliye mahkemesi kararlarında belirtilen gerekçelerden farklı gerekçe ile de giderebilir.

Başkanlar kurulunun uyuşmazlığın hangi bölge adliye mahkemesinin kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği konusunda bir görüş ortaya koyması, ilgili yasal düzenlemeye aykırı olduğu gibi yargısal bir faaliyette bulunulması anlamına geleceğinden yerinde de değildir.

Somut olayda Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulunca daire kararları arasında uyuşmazlık bulunup bulunmadığının belirlenmesi ile yetinilmesi gerekirken, uyuşmazlığın hangi daire görüşü doğrultusunda giderilmesi gerektiğinin belirtilmesi isabetsiz olup eleştirilmiştir.

2. Temel hedefi, bir taraftan toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi, diğer taraftan istihdamında zorluk çekilen işsizlere geçici gelir desteği sağlamak olan Toplum Yararına Program kapsamında çalışan kişilerin hukuki statüsüne dair belirsizliklerden kaynaklanan davalar Daire nezdinde müteaddit defalar incelenmiştir.

Bu incelemeler sonucunda yerleşik Yargıtay uygulaması, Toplum Yararına Program kapsamında çalışan kişilerin işçi niteliğinde olduğu yönünde gelişmiştir (Pek çok karar içinde bir kısım örnekler için Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 23.11.2021 tarihli ve 2021/11404 Esas, 2021/15736 Karar sayılı kararı; kişinin iş sözleşmesi ile çalıştığının kabul edildiği ve iş sözleşmesinin türünün detaylı bir şekilde incelendiği karar için Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 08.03.2022 tarihli ve 2022/2226 Esas, 2022/2943 Karar sayılı kararı).

Esasen bu husus Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında da uyuşmazlık konusu değildir.

İncelenmesi gereken bir diğer husus da 6772 sayılı Kanun'un kapsamıdır.

Kanun’un 1. maddesinde, "Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller, 34 60... sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmiyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere" ilave tediye ödemesi yapılacağı belirtilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ekli cetvellerde sayılmıştır. Bu sayıma göre belirtilen kurumlarda çalışanların kanun kapsamında olduğunun kabulü gerekmektedir.

İlave tediye ücretinden yararlanmak isteyen, uyuşmazlığın giderilmesi talebine konu olan Bölge Adliye Mahkemeleri kararlarındaki Toplum Yararına Program kapsamında çalışan davacıların hukuki statüsünün işçi olduğu ve davalının da 6772 sayılı Kanun'un 1. maddesinde belirlenmiş olan kapsamda yer aldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacıların ilave tediye ücretine hak kazanabilecekleri muhakkaktır.

Belirtmek gerekir ki davacıların çalışma şartları, belirli bir program çerçevesinde çalışılması ve yüklenicinin ödemeye dair yükümlülüklerinin bir yönetmelik ile belirlenmesi olguları değerlendirilerek iş ilişkisinin özel nitelikli bir programa dayalı olduğunun kabulü, ne davacının işçi vasfını ne de 6772 sayılı Kanun'un 1. maddesinde belirtilen ilave tediye ödemesi yapılacak kimseleri etkilemektedir.

Bu açıklamalara göre başvuru konusu Bölge Adliye Mahkemesi kararları arasındaki uyuşmazlığın, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 29.02.2024 tarihli ve 2023/135 Esas, 2024/217 Karar sayılı kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

V. KARAR

1. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu tarafından iletilen, Toplum Yararına Program kapsamında çalışan kişilerin ilave tediye ücretine hak kazanıp kazanmayacağına ilişkin talep yönünden uyuşmazlığın; ilave tediye ücretine hak kazanılabileceğine dair Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 29.02.2024 tarihli ve 2023/135 Esas, 2024/217 Karar sayılı kararı doğrultusunda giderilmesine;

2. Dosyanın Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kuruluna gönderilmesine,

3. Karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemelerinin hukuk dairelerine bildirilmesi için Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine gönderilmesine,