Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/8520 K.2025/9834

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili ile davalılardan ... (Belediye) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalılardan Belediye ait işyerlerinde ihale ile hizmet satın alınan alt işverenler nezdinde çalışmakta iken Nisan 2018 tarihinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) kapsamında kadroya geçirilerek davalı Belediyenin tek ortağı olduğu diğer davalı ... Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ (...

Şirketi) bünyesinde çalıştırılmaya başlatıldığını, kadroya geçirilmesinden bir süre sonra 08.08.2018 tarihinde davacıya yeni bir sözleşmenin imzalatılmak istendiğini, düzenlenen sözleşmede davacının günlük brüt ücretinin 115,00 TL olarak mevcut ücretinin altında bir tutardan belirlenmiş olması sebebiyle davacının sözleşmeyi imzalamaktan imtina ettiğini, buna rağmen günlük ücretinin düşürülerek 115,00 TL olarak ödenmeye başlandığını, davacının bu durumu kabul etmeyerek itirazlarını sözlü ve yazılı şekilde işyerinde amirlerine, Başkan yardımcılarına ve Belediye Başkanına bildirmişse de olumlu cevap alamadığını,

aksine ilk dilekçe tarihinden itibaren psikolojik tacize (mobbing) maruz kalmaya başladığını, davacının Mayıs 2018 döneminde ücreti günlük 140,31 TL iken Haziran 2018 döneminde 135,79 TL’ye düşürüldüğünü, akabinde Temmuz 2018 döneminde %4 oranında zamlı ödenmesi gerekirken, bu defa da 115,00 TL'ye düşürüldüğünü,

çeşitli şekillerde fiziki ve manevi şiddete maruz bırakılan davacının yaşadığı strese bağlı olarak şeker hastalığına yakalandığını ileri sürerek davacının uygulanan psikolojik taciz nedeniyle kişilik haklarının saldırıya uğradığı gerekçesiyle manevi tazminat ile rızası dışında ücretinin düşürülmesi nedeniyle eksik ödenen ücret alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Şirket vekili cevap dilekçesinde; husumet ve zamanaşımı def'inde bulunduklarını, cevap dilekçesi ekinde sunulmuş olan bordro örneklerinden anlaşılacağı üzere davacının geçiş öncesi yevmiyesinin brüt 110,26 TL olmakla dengi çalışanlarla eşit olduğunu, ancak davacının geçiş işlemleri yapılırken yevmiyesinin sehven 130,56 TL brüt kabul edilerek hesaplama yapıldığını, yapılan tetkiklerde bu yevmiye artışına sebep olabilecek bir belge ve dayanağın olmadığını, bu işlemin sehven yapıldığının görüldüğünü, davacının yevmiyesinin 01.07.2018 tarihinden itibaren aynı hizmet sınıfındaki emsalleri gibi brüt 115,00 TL olarak düzeltildiğini,

davacının aldığı yevmiyenin kendi statüsündeki işçilerle uyumlu olduğunu, davacının 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/2 maddesi kapsamında iş sözleşmesini derhal feshetmemesinin sözleşmede belirlenen ücreti kabul ettiği anlamına geldiğini, kadroya geçişte daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı dönemlere ilişkin olarak iş sözleşmelerinden kaynaklı haklardan feragat ettiğini kabul ve beyan etmek koşulu ile kadroya geçirildiklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının kadroya geçirilmesinden önceki dönemde 04.02.2009 tarihinden itibaren hizmet alım ihaleleri ile alt işveren şirketler nezdinde çalıştığını, son işvereni ...

AŞ' de 110,26 TL yevmiye ve usta ünvanı ile 31.03.2018 tarihine kadar çalıştığını, geçiş işlemleri tamamlandıktan sonra teknik okul mezunu olması nedeniyle Fen İşleri Müdürlüğü kapsamında çalışmaya başladığını, davacının geçiş öncesi yevmiyesinin dengi çalışanlarla eşit olup 110,26 TL olduğunu, ancak davacının geçiş işlemleri yapılırken yevmiyesinin sehven 130,56 TL kabul edilerek hesaplama yapıldığını, ilgili birimce yapılan tetkiklerde bu yevmiye artışına sebep olabilecek bir belge dayanağının olmadığı ve işlemin sehven yapılmış olduğunun görüldüğünü,

davacının yevmiyesinin sehven hatalı hesaplandığının öğrenilmesi üzerine davacının yevmiyesinin 01.07.2018 tarihinden itibaren aynı hizmet sınıfındaki emsalleri gibi 115,00 TL olarak düzeltildiğini, davacının yüksek ücret talebinin davacının işi ile dengi çalışanların iş barışını olumsuz yönde etkileyeceğinden davalı ... tarafından kabulünün mümkün olmadığını, davacının son yevmiyesinin 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Geçici 24. Maddesi Uyarınca Şirketlerde İşçi Statüsüne Geçirilen Ücret ile Diğer Mali ve Sosyal Hakların Belirlenmesinde Esas Alınacak Toplu İş Sözleşmesi Hükümleri'nde;

''İşçilerin 01.01.2018 tarihinde almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine aynı tarihten itibaren % 4 oranında zam yapılacağı, ancak bu dönemde verilmiş bir ücret zammı varsa % 4 ten mahsup edileceği” düzenlemesi uyarınca 01.01.2018 tarihinde almış olduğu yevmiye üzerinden %4 zam yapıldığını, 15.08.2020 tarihi itibarıyla dengi personeller gibi yevmiyesinin 129,79 TL olduğunu, davacının psikolojik taciz iddialarını ve iş nedeniyle strese bağlı olarak şeker hastalığına yakalandığı iddiasını kabul etmediklerini, söz konusu hususun somut olarak ispatlanması gerektiğini,

davacının alacak taleplerinin zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Bursa 15. İş Mahkemesinin 02.12.2021 tarihli kararı ile; davacının kadroya geçtiği Nisan 2018 dönemi sonrasında 08.08.2018 tarihinde davacıya yeni bir sözleşme imzalatılmak istendiğini, düzenlenen sözleşmede davacının günlük brüt ücretinin 115,00 TL olarak belirlendiğini, 115,00 TL yevmiye ile çalışmaya devam ettirildiği, davacının bu durumu kabul etmeyerek sözlü olarak amirleri, Belediye başkanı ile Belediye başkan yardımcılarına bu hususu dile getirmek sureti ile talepte bulunduğu gibi ayrıca 09.08.2018 tarihli ve 10.04.2019 tarihli dilekçeler ile de Kuruma da yazılı olarak başvuru yapmasına rağmen olumlu cevap verilmediği,

ayrıca birbiri ile tutarlı somut ve davacı iddiasını doğrular mahiyette yeminli davacı tanık anlatımları da dikkate alındığında, davacının ücrete ilişkin yazılı talepleri sonrasında kendisine amirleri tarafından farklı muamelede bulunularak zor şartlarda çalıştırıldığı ve ayrıca psikolojik tacize maruz bırakıldığı, buna göre davacının süreklilik arz eden bir biçimde kişilik haklarına saldırı mahiyetinde davranışa uğradığının ispatlandığından,

manevi tazminat talebinin yerinde olduğu gerekçesiyle bilirkişi raporu doğrultusunda fark ücret alacağı ile 4.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline dair kısmen kabul kararı verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 02.12.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin 04.07.2024 tarihli kararı ile; davacının davalılardan Belediyenin iktisadi işletmesi olan ... Şirketinde 696 sayılı KHK kapsamında 01.04.2018 tarihinde sürekli işçi kadrosunda geçirildiği ve hâlen çalışmaya devam etmekte olduğu, davacıya ait bordro örnekleri incelendiğinde.

2018 yılı Ocak, Şubat ve Mart ayları bordrolarında davacının günlük brüt ücretinin 110,26 TL olduğu, kadroya geçiş yaptığı 2018 Nisan ayında günlük brüt ücretinin 130,56 TL’ye, 2018 Mayıs ile Haziran aylarında ise 135,79 TL'ye yükseltildiğinin, takip eden 2018 Temmuz ayında ise günlük ücretinin 115,00 TL'ye düşürüldüğünün görüldüğü, davalı taraflarca emsal işçi kapsamında dosyaya sunulan işçilere ilişkin bordrolar incelendiğinde ise hiçbirinde davacıda olduğu gibi 2018 Nisan, Mayıs, Haziran dönemlerinde günlük ücretlerinde artış olmadığı,

2018 Ocak, Şubat, Mart dönemlerindeki ücretlerinin aynı şekilde Nisan ayı ve devamı döneminde de uygulandığının tespit edildiği, buna göre İlk Derece Mahkemesi tarafından, davalı ... vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde yer alan ve hesaplama hatasına vurgu yapan ifadesine dayalı olarak davacının 2018 Haziran ayındaki günlük brüt ücretinin 135,79 TL olduğunun davalı tarafın kabulünde olduğu tespiti ile davacının ücret alacağının kabulüne karar verilmesinin yerinde görülmediği,

zira, yargılama süresince davalı taraflarca, sürekli işçi kadrosuna geçiş hakkı kazanan işçi sayısının fazla olması nedeniyle, geçiş sırasında ücrette sehven artış yapıldığının savunulduğunu, hataen yapılan ve hak edilmeyen paranın ödenmesine yönelik işlemlerden kazanılmış hak doğmayacağını, bu konuda Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 22.09.2021 tarihli ve 2021/8062 Esas, 2021/12605 Karar sayılı kararının emsal mahiyette olduğu,

dosyaya sunulan emsal işçi bordroları dikkate alındığında emsal işçilere göre davacının ücretinin artmasını gerektirecek herhangi bir durumun dosya kapsamında bulunmaması ve davacı tarafından da bu yönde bir iddiada bulunulmaması ile sürekli işçi kadrosuna geçen işçi sayısı ve sehven yapılan işlemin fark edilme süresinin makul kabul edilebileceği hususları birlikte değerlendirildiğinde davacının ücret alacağı talebinin yerinde olmadığı, davacının ücrete ilişkin yazılı talepleri sonrasında kendisine amirleri tarafından farklı muamelede bulunularak zor şartlarda çalıştırıldığı ve ayrıca psikolojik tacize maruz bırakıldığının değerlendirildiği,

davacının süreklilik arz eden bir biçimde kişilik haklarına saldırı mahiyetinde davranışa uğradığı ispatlandığından İlk Derece Mahkemesince davacının duyduğu manevi acıların giderilmesi için manevi tazminata hükmedilmesinin yerinde olduğu ancak hükmedilen tutarın az bulunduğu,

dosya kapsamı ve mevcut delil durumu ile yerleşik Yargıtay kararlarındaki ilkelere göre 10.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesinin uygun bulunduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle ücret farkı alacağı talebinin reddi ile 10.000,00 TL manevi tazminatın kabulüne dair olmak üzere davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.07.2024 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, davalıların tüm, davacının diğer temyiz itirazları yerinde görülmediği belirtilerek; işverenin hataen yapmış olduğu fazla ödemelerin işyeri uygulaması hâline gelmeyeceğini ve işçiye talep hakkı doğurmayacağını ancak davacı işçinin işverenin eşit davranma borcuna aykırı davrandığı iddiasının da bulunduğunu,

bu hususun açıklığa kavuşturulması için davacı vekilinin delil dilekçesinde davacı ile emsal olduklarını ve onların ücretlerinde herhangi bir indirime gidilmediğini iddia ederek isimlerini bildirdiği işçilerin ücret bordroları ve özlük dosyaları getirtilmeden eksik incelemeye dayalı hüküm kurulmasının hatalı olduğu, davacı iddialarının usulünce araştırılarak neticesine göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyaya davacı vekilince isimleri bildirilen işçilerin bordroları getirtilmek ve bilirkişiden 08.09.2025 tarihli ek rapor alınmak suretiyle yapılan yargılama neticesinde; bildirilen işçilerin Ocak-Şubat-Mart/2018 dönemi ücretleri ile kadroya geçiş esnasındaki yani Nisan/2018 dönemindeki ücretlerinin aynı olduğu, davacının ise kadroya geçirildiği Nisan/2018 dönemi ücretinin Ocak- Şubat- Mart/2018 dönemi ücretine göre artış gösterdiği, bildirilen işçilerin ücretlerine Mayıs/2018 döneminde zam yapıldığı, Mayıs-Haziran/2018 dönem ücretinin zamlı olarak ödendiği,

Temmuz/2018 döneminde ise ücretlerinde azalma olduğu, davacının farklı olarak ilk zammını Nisan/2018 döneminde aldığı, ikinci zammı Mayıs/2018 döneminde aldığı, Mayıs/Haziran 2018 dönem ücretlerinin ikinci zamlı hâliyle ödendiği ve diğer bildirilen işçilerde olduğu gibi Temmuz/2018 döneminde ücretinde azalma olduğunun tespit edildiği, davacı tarafın iddiasının aksine bildirdikleri işçilerin davacı ile emsal mahiyette olmadıkları, sürekli işçi kadrosuna geçirilmeden önce de davacıdan daha yüksek ücret aldıkları ve ayrıca bu işçilerin ücretlerine sehven yapılan artışlarda da azalma olduğunun tespit edildiği,

sürekli işçi kadrosuna geçen işçi sayısı ve sehven yapılan işlemlerin fark edilme süresinin makul kabul edilebileceği gerekçesiyle davacının fark ücret talebi reddedilmek suretiyle manevi tazminat talebi bakımından davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Mahkemece davacının ücretinin artmasını gerektirecek herhangi bir durumun dosya kapsamında bulunmadığı şeklindeki değerlendirmenin hatalı olduğunu, zira davacının daha önce beden işçisi statüsünde çalışmakta iken kadroya geçiş tarihi ve sonrasında elektrik teknikeri olarak görev yapmaya başladığını, bunun davacının özlük dosyası ile birlikte sunulan eğitim belgeleri olduğunu, dolayısıyla geçiş yapılan dönemde davacının ücretinde artışı gerektiren bir durumun söz konusu olduğunu,

b. Görev olarak emsal işçilerle aynı statüye ulaşan ve aynı işi yapmaya başlayan davacıya onlarla aynı ücret ödenmeye başladığını, ancak daha sonra ücreti düşürülerek normal işçi statüsündeymiş gibi ücret ödendiğini, davalı tarafın geçiş aşamasında işçi sayısının fazla olmasından kaynaklı hatalı bir durum gerçekleştiği savunmasının doğru olmadığını, davacının elektrik konusundaki eğitimi ve görev değişikliği (daha ağır ve tehlikeli işte çalışacak olması) sebebiyle artış gerçekleştiğini,

c. 31.03.2018 tarihli işten ayrılış bildirgesinde davacının mesleğinin 9112.01 kodlu destek personeli olduğunu, oysa davalı Şirkette işe giriş bildirgesi incelendiğinde 7412.14 kodlu elektrik tamircisi olduğunu, Mayıs 2018 döneminde ise meslek kodunun 3113.05 yani elektrik teknisyeni olarak belirtildiği, Haziran 2018 döneminden itibaren ise tüm dönemlerde 3113.14 meslek kodu ile yüksek gerilim sistemleri teknisyeni olarak belirtildiğini ve bu şekilde de çalıştığını,

d. Davacı lehine belirlenen 10.000,00 TL manevi tazminat tutarının yeterli olmadığını, zaten davalılara 10.000,00 TL vekâlet ücreti ödenmesine hükmedildiğini, icra takibine konu edilmesi hâlinde çok daha fazla tutarda karşı taraflara ödeme yapması gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde;

a. Dosya konusu uyuşmazlıkta manevi tazminata hükmedilmesini gerektiren bir zarar bulunmadığını,

b. Davacı işçinin hâlen diğer davalı ... AŞ bünyesinde çalışmasına ve söz konusu şirketin alt işveren niteliğinde olmamasına rağmen asıl işveren olarak kabul edilerek davalı ... aleyhine tazminata hükmedilmesini kabul etmediklerini ,

c. Ret vekâlet ücretinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının ücretinin belirlenmesinde işverenin eşit davranma borcuna aykırı davranıp davranmadığına ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR