Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/8614 K.2026/685

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 01.11.2007 tarihinde ... Gıda Pazarlama Ticaret Ltd.

Şti.nde satış temsilcisi olarak işe başladığını, birkaç yıl sonra satış müdürü olarak devam ettiğini, söz konusu Şirket yetkilisi A.K'nın işe başlayan yeni çalışanlardan kanuna aykırı şekilde bonolar alarak işe girişini yaptığını ve iş sözleşmesi sona eren çalışanları aldığı bonolarla baskı altına alıp ibranameler düzenlediğini, A.K'nın davacıdan sadece tutar kısmı 30.000,00 TL olarak belirtilen ancak diğer kısımları boş olan bir adet bono aldığını, davacının 11 yıllık çalışmasında bir kısım sorunlar yaşadığını ve iş sözleşmesini feshetmek zorunda kaldığını,

Bakırköy 21. İş Mahkemesinin 2019/428 Esas sayılı dosyası ile işçilik alacaklarının tahsili hususunda dava açıldığını, açılan dava sonucunda Mahkemece davacının davasının kabul edildiğini ve alacağının hüküm altına alındığını, hükmün Bakırköy 17. İcra Müdürlüğünün 2020/7094 Esas sayılı takip dosyasından ilâmlı icra takibine konulduğunu, Şirket yetkilisi A.K'nın davalıyı kullanarak kanuna aykırı şekilde iş sözleşmesi başlangıcında baskı amaçlı aldığı bononun üzerindeki 30.000,00 TL'yi 130.000,00 TL olarak değiştirerek ve alacaklı kısma da davalıyı ekleyerek suç teşkil edecek şekilde ihtiyati haciz kararı aldırdığını,

davacı hakkında icra takibi başlattığını, söz konusu bononun davacının işçilik alacaklarını tahsilsiz bırakma amaçlı olduğunu belirterek Bakırköy 4. İcra Müdürlüğünün 2020/7840 Esas sayılı takip dosyasına konu bono ile ilgili olarak davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı, davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Bölge Adliye Mahkemesinin ortadan kaldırma kararı üzerine yapılan yargılama sonucunda, davacının senede karşı borçlu olmadığı yolundaki iddiasının tanıkla ispatı mümkün değilse de iş hayatında genel olarak işçilerden işe girişte bu tür güvence senetleri alınıp alınmadığına yönelik mahalli uygulamanın tespiti için tanık dinlenmesine yasal bir engel bulunmamakla bu konuda dinlenen tanıkların,

yöresel uygulamada ve davalı işyerinde işe alınan işçi ve personelden güvence olarak açık senet aldığı yönünde beyanda bulunmaları durumunda davacının iddiası delillendirilmiş olacağından dinlenen tanık beyanlarından 30.000,00 TL bedelli boş teminat senedi istendiğinin anlaşıldığı, davacı işçinin işini kaybetme korkusu ile senedi imzaladığı, olayda ikrah olması nedeni ile senedin işçi açısından hükümsüz olacağı, hükümsüzlüğün ise herkese karşı ileri sürülebileceği, yapılan takipte davalının kötüniyetli olduğu gerekçeleriyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden yerinde olduğu gerekçesi ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Mahkemece hukuka aykırı alınan delillerin hükme esas alındığını, 2. Senede karşı senetle ispat kuralının ihlal edildiğini, 3. Bononun teminat senedi olmadığını, 4. Senet üzerindeki imzanın davacıya ait olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının dava konusu senetten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

7036 İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesine göre iş mahkemeleri, işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan ... her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işlere bakar. Somut olayda, davalının davacının işvereni veya işveren vekili olmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan bir senedin, iş sözleşmesi nedeniyle teminat senedi olduğu ileri sürüldüğünde yargılamanın sağlıklı biçimde sürdürülmesi için senet lehdarına dava açılması yeterli olmayıp husumetin işverene de yöneltilmesi gerekir. İş sözleşmesinden kaynaklandığı ileri sürülen uyuşmazlıkta, senet lehdarı ile birlikte işverene de kendi hukukunu koruyacak açıklama ve ispat hakkı tanınması hem Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı ve hem de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27. maddesinde öngörülen hukuki dinlenilme hakkının bir gereğidir.

Açıklanan sebeplerle; iş sözleşmesi gereğince teminat olarak verildiği iddia edilen senetten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemiyle açılan bir davada, senet lehdarı ile işveren arasında şekli anlamda zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu kabul edilmeli; dava dışı işveren davaya dâhil edilerek her iki tarafa karşı yargılama sürdürülerek işin esası hakkında bir karar verilmelidir.

Somut uyuşmazlık bu ilke ve esaslara göre incelendiğinde; davacı, Şirket yetkilisi A.K'nın kendisinden sadece tutar kısmı 30.000,00 TL olarak belirtilen ancak diğer kısımları boş olan bir adet bono aldığını, Şirket yetkilisi A.K'nın davalıyı kullanarak kanuna aykırı şekilde iş sözleşmesi başlangıcında baskı amaçlı aldığı bononun üzerindeki 30.000,00 TL'yi 130.000,00 TL olarak değiştirerek ve alacaklı kısma da davalıyı ekleyerek suç teşkil edecek şekilde ihtiyati haciz kararı aldırdığını iddia etmiştir.

Davanın, Şirket yetkilisi olmayan ve Şirketle bağlantısı bulunmayan gerçek kişiye yöneltildiği anlaşılmaktadır. Davacının menfi tespit isteminin dayanağı iş sözleşmesi olup uyuşmazlık konusu senedin teminat amacıyla verildiği ileri sürüldüğüne göre senet lehdarı ile şekli anlamda dava arkadaşlığı bulunan işverenin davaya dâhil edilmeksizin yargılama yapılarak sonuca gidilmesi isabetsizdir.

VI. KARAR