Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/8708 K.2025/9337

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ilk önce ... Belediyesinde işe girdiğini, daha sonra ...

Belediyesine devrolduğunu ve bu Belediyede kadrolu belediye işçisi olarak çalıştığını, müvekkilinin ...adım Belediyesinde çalışmakta iken 15.01.2011 tarihinde 5747 sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un (5747 sayılı Kanun) geçici 2/6 hükmü ve 2010/9 sayılı Başbakanlık Genelgesi'ne göre davalı Bakanlığa nakledildiğini, müvekkilinin Genelge ile devir olduktan sonra işyerinde yetkili sendika olan ...

İş Sendikasına üye olduğunu, ancak toplu iş sözleşmesinde yer alan ücret zammı ile kıdem terfiinden yararlandırılmadığını, müvekkilinin alt işveren ve belediyelerde geçen kıdeminin de çalışma süresine eklenmediğini, düşük yevmiye ile çalışmaya zorlandığını, davacının 04.02.2011 tarihinde sendikaya üye olduğunu, toplu iş sözleşmesinin ise 26.08.2011 tarihinde imzalandığını, davacının toplu iş sözleşmesinin imza tarihinde ...

İş Sendikasına üye olduğu için toplu iş sözleşmesinden yürürlük tarihinden itibaren yararlanması gerektiğini ileri sürerek fark ücret, ikramiye ve ilave tediye ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacakların zamanaşımına uğradığını, davacı ... davacı gibi çalışan işçilerin ücretlerinin mevzuat ve toplu iş sözleşmesi hükümleri kapsamında belirlendiğini ve ödendiğini, Çevre ve Orman İl Müdürlüğü emrine naklen atanan işçi personele, naklen geldikleri ... Belediyesinde tâbi oldukları sözleşme imzalamaya yetkili sendikaları olan ... Sendikasından istifa ederek Çevre ve Orman Bakanlığındaki sözleşme imzalamaya yetkili Sendika olan ...

İş Sendikasına 09.02.2011 tarihinde üyeliklerinin kabul edildiğini, davacı, belediyelerden gelen işçilerin aynı Kurumda çalışan işçilerle ücretinin aynı olmasının kıdem terfi verilerek eşitleneceğini belirtse de bu uygulamanın mevzuata ve toplu iş sözleşmesine uygun olmadığını, davacıya 01.01.2011-31.12.2012 tarihlerini kapsayan ve 26.08.2011 tarihinde imzalanan toplu iş sözleşmesi gereği ücret farklarının yapılarak ödendiğini, davacının taleplerinin mevzuata ve toplu iş sözleşmesi hükümlerine aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamından, davacının 03.01.2000-14.01.2011 tarihleri arasında dava dışı ... Belediyesi nezdinde, 15.01.2011 tarihinden sonra davalı işyerinde sigorta bildirimlerinin yapıldığı, davacının 2011 yılında davalı Kuruma nakledildiği, 01.01.2011-31.12.2012 tarihleri arasında geçerli olan toplu iş sözleşmesinin davacının ... İş Sendikasına üye olmasından sonra imzalandığı, bu sebeple davacının bu toplu iş sözleşmesinden yararlanma hakkına sahip olduğu, bu doğrultuda alınan denetime elverişli bilirkişi raporundaki hesaplamanın hükme esas alındığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut uyuşmazlıkta davacının 03.01.2000-14.01.2011 tarihleri arasında dava dışı ...

Belediyesinde çalıştığı, 15.01.2011 tarihinde davalı Bakanlığa nakledildiği, davacının 04.02.2011 tarihinde sendikaya üye olduğu, toplu iş sözleşmesinin imza tarihi olan 26.08.2011 tarihinden önce yetkili sendikaya üye olduğundan 01.01.2011 tarihinden itibaren toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya başladığı, davacının dava tarihi itibarıyla davalı işyerinde çalışmaya devam ettiği, arabuluculuk son tutanak tarihinden önceki dönem için alacaklar hesaplandığından dava şartının gerçekleştiği, dava konusu ücret farkı, ilave tediye ve ikramiye alacaklarının toplu iş sözleşmesi dikkate alınıp zamanaşımı def'i gözetilerek hesaplandığı,

hesaplamaların mevzuata ve toplu iş sözleşmesine uygun olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Hükme esas alınan bilirkişi raporundaki ücret tespitinde, işyerinde yürürlükte bulunan 3. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 33. maddesinin yanlış yorumlandığını ve her yıl 1,00 TL kıdem zammının ücrete eklenemeyeceğini, madde metninde Bakanlık nezdinde çalışan veya Bakanlığa devirle gelen işçilerin çalıştıkları her yıl için 1,00 TL geriye dönük kıdem terfi verilmesine ilişkin hüküm bulunmadığını, davacının sendikaya üye olmadığı dönemlerin toplu iş sözleşmelerinden yararlandırılamayacağını,

2. Davacıya hem Belediyede geçirdiği her yıl için kendi sözleşmeleriyle 0,4 kuruş kıdemlilik zammı verildiğini, hem de devirden sonra taraf sendika üyesi olarak davalı işyerinde uygulanan 4. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin geçici 5. maddesi gereğince yevmiyesi işyerinde çalışan emsal işçi yevmiyelerine çekilerek geçmişe dönük çalıştığı yılların kıdem hesabına dâhil edildiğini, bu sebeple kabul kararı ile aynı yıllar için üçüncü bir kıdem zammı verilmiş olacağını,

3. Bilirkişi raporunun yevmiye zamlarının uygulanmasına ilişkin hesap tablosunda, davacının yevmiyesine iyileştirme uygulanmasının hatalı olduğunu, 01.01.2011-31.12.2012 yürürlük süreli 3. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin "Ücret Zammı" kenar başlıklı 38. maddesinin (3) numaralı bendinin "İş bu Toplu İş Sözleşmesi kapsamındaki işyerlerinde yürürlük başlangıç tarihinde çalışmakta olan ve günlük brüt çıplak ücretleri 40.03TL ile 47.50 TL arasında olan taraf sendika üyesi işçilerin günlük brüt çıplak ücretlerine; günlük 47.50 TL’yi geçmemek kaydıyla 3.33 TL/Gün iyileştirme yapılacaktır." şeklinde olduğunu, davacı 01.01.2011 ve öncesinde işyerinde çalışmadığı ve sendikaya üye olmadığından iyileştirme hükmünden faydalanamayacağını,

4. Tarım ve Orman Bakanlığında çalışan yaklaşık 24.000 işçi personelin yevmiyelerinin 2015 yılında hazırlanan veri tabanlı yevmiye tespit programına göre eksikler giderilerek yeniden tespit edilip güncellendiğini, davacının Kuruma atandıktan sonraki yevmiyesinde herhangi bir hata veya eksik bulunmadığını,

5. Davacının naklen geldiği Kurumda yapılan toplu iş sözleşmesinin tarafı sendikaya üye olduğu tarihten itibaren toplu iş sözleşmelerinden yararlandırıldığını, önceki kıdeminin dikkate alınarak eklendiğini, bu nedenle başkaca alacağı bulunmadığını,

6. Toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklara toplu iş sözleşmesindeki ödeme tarihlerinden itibaren en yüksek işletme kredisi faizi yürütülmesi gerekirken en yüksek banka mevduat faizi yürütülmesinin hatalı olduğunu,

7. Hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin hatalı hesaplandığını, kararın hukuka aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının davalı Kuruma nakledildikten sonraki ücretinin tespiti, işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması, buna bağlı olarak fark alacaklarının bulunup bulunmadığı, faiz ile vekâlet ücreti ve yargılama giderleri hususlarında uyuşmazlık bulunmaktadır.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut uyuşmazlıkta, davacı işçi davalı Bakanlığa nakledildikten sonra yevmiyesinin eksik belirlenmesi nedeniyle fark ücret alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiş, davalı işveren davacının ücretlerinin mevzuat ve toplu iş sözleşmesi hükümleri kapsamında belirlenerek eksiksiz ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir. Yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre davacı işçi .../... (...) Belediyesinde çalışırken 5747 sayılı Kanun'un geçici 2/6 hükmü ve 2010/9 sayılı Başbakanlık Genelgesi doğrultusunda ihtiyaç fazlası personel olarak 4857 sayılı İş Kanunu'na tâbi şekilde mülga ... İl Çevre ve Orman Müdürlüğü emrine ... Valiliği kararı ile naklen tayin edilmiş, 15.01.2011 tarihinde davalı Bakanlık nezdinde göreve başlamıştır. Davacı işçi davalı işyerinde çalışmaya başladıktan sonra 04.02.2011 tarihinde işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin tarafı olan ... İş Sendikasına üye olmuştur.

Davacı işçi, ... İş Sendikasına 04.02.2011 tarihinde üye olduğundan, 26.08.2011 imza tarihli ve 01.01.2011-31.12.2012 tarihleri arasında geçerli olan toplu iş sözleşmesi hükümlerinden işe başladığı 15.01.2011 tarihinden itibaren yararlanma hakkına sahiptir. Ancak söz konusu toplu iş sözleşmesinin kıdem terfii ve iyileştirmeye dair hükümleri, hükme esas alınan bilirkişi raporunda hatalı değerlendirilmiş buna bağlı olarak davacının hesaplamalara esas alınan ücretinin tespiti de hatalı olmuştur.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda olması gereken yevmiye miktarı belirlenirken, davacının dava dışı Belediyede işe ilk başladığı 1997 yılı ile davalı Bakanlığa nakledildiği 2011 yılı arasında 14 yıl bulunduğu gerekçesiyle her yıla 1,00 TL olmak üzere, davacının 2011/1. dönem ücretine ilk etapta 14,00 TL kıdem terfii miktarı, 3,33 TL iyileştirme miktarı ve ücret zammı eklenmiş, devam eden yıllarda da yine toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre ücret zamları, kıdem terfii ve iyileştirme miktarı dönem dönem eklenerek hesaplamalara esas alınacak (olması gereken) yevmiye miktarı belirlenmiştir.

Davalı işyerinde 01.01.2011-31.12.2012 tarihleri arasında yürürlükte olan ve 26.08.2011 imza tarihli toplu iş sözleşmesinin "İŞÇİLERİN KIDEM TERFİİ" kenar başlıklı 33. maddesinin ilgili bölümü şöyledir:

"Bir takvim yılında en az 170 gün çalışan işçilere her yıl 1 Ocak tarihinden geçerli olmak üzere 1;00 (Bir) TL kıdem terfii verilir. Kıdem terfii işçilerin 1 Ocak tarihindeki zamlı yevmiyelerine ilave edilir.

..."

Dairemizce temyiz incelemesi sırasında Dosya Eksiklik Talebi ile temin edilen bilgi ve belgelere göre; dava dışı ... Belediyesi ile ... Sendikası arasında toplu iş sözleşmeleri yapıldığı ve davacı işçinin de bir dönem ... Sendikasına üye olduğu tespit edilmiştir. Davacı işçinin davalı Bakanlığa naklinden önce ... Belediyesinde en son 15.02.2009-14.02.2012 tarihleri arasında yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin kıdemlilik zammına ilişkin 37/A-(1) hükmü şöyledir:

"İşçilerin işyerinde geçmiş her kıdem yılı için (memuriyette geçen hizmetleri dâhil) ücretinin gündeliğine 15.02.2009 tarihinden itibaren 0,4 krş (dört kuruş) kıdemlilik zammı olarak ilave edilir."

Yukarıda bilgileri verilen toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre 2011/1 dönemi yevmiyesi belirlenirken, davacı 15.01.2011 tarihinden itibaren sadece 1,00 TL kıdem terfi zammı alabilecektir. Geçmiş yıllar da hep birlikte değerlendirilerek söz konusu yevmiyeye 14,00 TL kıdem terfii eklenmesi hatalıdır. Davacının davalı Bakanlığa naklinden önce dava dışı ... Belediyesinde geçerli toplu iş sözleşmelerine göre eğer ödenen kıdemlilik zammı varsa, bu tutarın da mahsup edilmesi gerektiği gözden kaçırılmamalıdır. Diğer taraftan toplu iş sözleşmesinin 33. maddesine göre önce ücret zammı yapılmalı, ardından bulunan miktara kıdem terfii eklenmelidir.

3. İşyerinde 01.01.2011-31.12.2012 tarihleri arasında yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinin "A-İYİLEŞTİRME" kenar başlıklı 38. maddesinin (3) numaralı bendi şöyledir:

"...

İş bu toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işyerlerinde yürürlük başlangıç tarihinde çalışmakta olan ve günlük brüt çıplak ücretleri 40,03, TL ile 47,50 TL arasında olan taraf sendika üyesi işçilerin günlük brüt çıplak ücretlerine; günlük 47,50 TL'yi geçmemek kaydıyla 3,33 TL/Gün iyileştirme yapılacaktır."

Bilirkişi raporunda davacının olması gereken yevmiyesi belirlenirken 3,33 TL iyileştirme miktarı eklendiği görülmektedir. Yukarıda yer verilen ilgili madde düzenlemesinde, işyerinde yürürlük başlangıç tarihinde çalışmakta olan işçilerden bahsedilmektedir. Davacı yürürlük başlangıç tarihi olan 01.01.2011 tarihinde değil, 15.01.2011 tarihinden itibaren davalı Bakanlığa bağlı işyerinde çalışmaya başlamıştır. Bu husus gözetilmeden 2011/1 dönemi yevmiyesinin tespitinde söz konusu iyileştirme tutarının eklenmesi de hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR