Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2026/261 K.2026/734

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait .... Başkanlığı Destek Kıtalar Komutanlığı işyerinde çalıştığını, müvekkilinin ... Sanayi ve Yardımcı ... Sendikası (...

Sendikası) üyesi olarak toplu iş sözleşmesinden yararlandığını, alt işveren işçisi olarak çalışmakta iken 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) kapsamında ortaokul mezunu olarak sürekli işçi kadrosuna geçirildiğini, toplu iş sözleşmesinin 48. maddesi uyarınca üst okul bitirenlerin haklarından faydalanmak amacıyla diplomasını ibraz ederek işyerine müracaat ettiğini, ancak işveren tarafından intibakının gerçekleştirilmediğini, müvekkilinin hak kaybına uğradığını, işverenin eşit davranma yükümlülüğünü ihlal ettiğini ileri sürerek müvekkilinin...

Sözleşmesi'nin 48. maddesine göre üst okul bitirmesinden kaynaklı eksik yapılan intibakının yapılması gerektiğinin tespiti ile fark ücret, ilave tediye ve ikramiye alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 02.04.2018 tarihinde 696 sayılı KHK kapsamında sürekli kamu işçisi olarak istihdamının yapıldığını, 01.11.2020 tarihinden itibaren işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesine dâhil edildiğini, ilgili KHK uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen ve hâlen ... işyerlerinde görev yapmakta olan işçilerden toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya hak kazananların almakta olduğu ücretlerin karşılığı olan saat ücretlerinin,

mevcut ücretlerinden düşük olmayacak şekilde toplu iş sözleşmesine ekli "Saat Ücretleri Cetveli"ndeki en yakın ücret derecesine intibakının yapılmasının Bakan Olur'u ile yayımlandığını ve davacının ücret intibakının 01.11.2020 tarihinden geçerli olmak üzere en yakın 1. dereceden yapıldığını, ...

Sözleşmesi'nin 48. maddesi kapsamında bir üst okulu bitirip ücret derecesi alabilmek için anılan toplu iş sözleşmesinin 21/b-(1) hükmü uyarınca işe alınmış olunması gerektiğini, davacının bu maddeye göre işe alınmadığını, davacının toplu iş sözleşmesinin 21/b-(4) hükmü kapsamında olduğunu ve ücret derecesinin buna göre yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli kararı ile; toplu iş sözleşmesinin 48. maddesi ve 21/b-(1) hükmü gereği davacının intibak işlemlerinin yapılması gerektiği, toplu iş sözleşmesinin 48. maddesi gereğince bu intibak işlemlerinin ilk normal terfi döneminde yapılması gerektiği, buna göre davacının intibak işlemlerinden kaynaklı olarak hak ettiği fark ücret, ikramiye ve ilave tediye alacaklarının hüküm altına alındığı,

davalı vekili tarafından her ne kadar diplomanın İdareye verilme tarihinden sonraki ilk normal terfi döneminin 2022 yılı Nisan ayı olduğu ve hesaplamanın bu tarihten itibaren yapılması gerektiği ifade edilmişse de toplu iş sözleşmesinin 48. maddesinde açıkça "...

Bu maddeye göre üst ücret derecesine geçirilen işçilerin bir önceki ücret derecesinde bekledikleri süreler yeni ücret derecesinde geçmiş sayılır. ..." denilmek suretiyle bekledikleri sürenin yeni ücret derecesinde geçirilmiş sayılacağı belirtildiğinden, diploma belgesinin kuruma verilmesi ile yeni ücret derecesine göre ücretin belirlenmesi gerektiğinin değerlendirildiği, toplu iş sözleşmesindeki hükmün davalıya yüklenen bir ödev olup diplomanın sunulmasından sonraki ilk normal terfi döneminde intibakını yapma yükümlülüğünü davalıya yüklediğini gösterdiği,

buna göre bilirkişi raporundaki hesaplama yöntemi doğrultusunda diplomanın davalı Kuruma verildiği tarihten arabuluculuk son tutanak tarihine kadar hesaplama yapılmasının yerinde olduğunun değerlendirildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 27.02.2025 tarihli kararı ile; davacının ...

Sendikasına 13.01.2021 tarihinde üye olduğu, davacının davalı işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinin 48. maddesi doğrultusunda lise diplomasını süresi içerisinde işverene sunduğu ve toplu iş sözleşmesinin 21/b-(1) hükmü gereği bir üst dereceye geçirilmesi gerektiği, İlk Derece Mahkemesince yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesinin isabetli bulunduğu,

ancak 2020 yılı Eylül dönemi ücretinin 14.10.2022 tarihinden itibaren muaccel olduğu nazara alındığında hükme esas alınan bilirkişi raporlarında 15.09.2022-28.09.2022 dönemine ilişkin olarak hesaplanan fark ücret alacağının 751,80 TL'sinin arabuluculuk görüşmesi esnasında henüz muaccel olmadığının tespit edildiği,

kararın bu yönden kaldırılması ve bu tutara ilişkin talebin dava şartı yokluğu sebebi ile usulden reddi gerektiği, İlk Derece Mahkemesince fark ikramiye ve fark ücret alacakları yönünden sırasıyla toplu iş sözleşmesinin 72... . maddelerine göre temerrüt tarihlerinin infaza elverişli şekilde kararda gösterilmesi gerektiğinin gözetilmemesi ve ayrıca toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan fark ücret alacağına talep de gözetilerek en yüksek işletme kredisi yürütülmemesinin hatalı olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle

davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 27.02.2025 tarihli kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının davalı işyerine diplomasını ibraz ederek başvuru yaptığı tarihten itibaren fark alacakların hesaplandığı, ancak toplu iş sözleşmesinin 48/4 hükmünde, bir üst derece verilmesi ve intibak işlemlerinin okul bitirme belgelerinin ibraz tarihini takip eden ilk normal terfi tarihinde yapılacağının düzenlendiği,

bu durumda davacının fark alacaklarının toplu iş sözleşmesinin 50. maddesi uyarınca belirlenecek ilk terfi tarihinden itibaren hesaplanması gerekirken, diplomanın işverene ibrazı tarihinden itibaren hesaplanarak hüküm altına alınmasının hatalı olduğu, davacının dava dilekçesinde, müvekkilinin ...

Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesine göre üst okul bitirmesinden kaynaklı eksik yapılan intibakının yapılması gerektiğinin tespiti talebiyle birlikte bu sebeple ... fark ücret, ikramiye ve ilave tediye alacaklarının tahsilini talep ettiği, davacının bu tespit talebinin ayrı bir dava değil, ön sorun olduğu, dolayısıyla ayrı bir dava gibi değerlendirilip ayrıca tespit hükmü kurulmasının hatalı olduğu, kararın gerekçesinde davacının...

Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesi uyarınca üst okul bitirmesinden kaynaklı eksik yapılan intibakının yapılması gerektiğinin açıklanması ile yetinilmesi gerekirken bu yön gözetilmeksizin karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyaya kazandırılan tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi neticesinde, davacının 01.11.2020 tarihinde intibak terfi ettiği, dosya kapsamındaki "İşçi Normal Terfi Belgesi"nde 01.11.2020 tarihinden sonraki ilk normal terfi tarihinin 15.04.2023 olarak belirtildiği, davalı İdare tarafından İlk Derece Mahkemesinin bozma kararına konu ...

46. İş Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli ve 2022/530 Esas, 2023/476 Karar sayılı kararına istinaden ... Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesi gereğince üst okul bitirmesinden dolayı 24.12.2021 tarihinden 9. ücret derecesine, işçinin içinde bulunduğu derecede bekleme süresini tamamladığından... Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin 45... . maddeleri gereğince 15.04.2023 tarihinden itibaren 10. ücret derecesine terfi ettirildiğinin görüldüğü, ... Bakanlığı ... ve ...

Akademisi Başkanlığının 19.04.2023 tarihli yazısından da tespit edildiği üzere 15.04.2023 tarihi itibarıyla yapılan terfi işleminin normal terfi tarihi olduğu, nitekim davacı gibi 01.11.2020 tarihinde intibak terfi ettirilen diğer işçilerin normal terfi tarihlerinin de 15.04.2023 tarihi olduğu, talebe dayanak ...

Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin 48/4 hükmünde, bir üst derecesi verilme ve intibak işlemlerinin okul bitirme belgelerinin ibraz tarihini takip eden ilk normal terfi tarihinde yapılacağının düzenlendiği, davacının lise diplomasında belirtilen okul bitirme tarihi olan 07.12.2020 diploma tarihinden itibaren bir yıllık süre geçtikten sonra davalı İdareye başvurduğu, öte yandan toplu iş sözleşmesinde öngörülen normal terfi tarihi ile dava ve arabuluculuk başvuru tarihleri birlikte nazara alındığında davacının talep konusu alacaklara hak kazanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Müvekkilinin diploma tarihi her ne kadar 07.12.2020 olarak belirtilmişse de davacının diplomasının 29.12.2020 tarihinde düzenlendiğini, müvekkilinin ancak bu tarihten sonra diplomasını davalı işverene sunabileceğini, müvekkilinin diplomayı 24.12.2021 tarihinde işverene sunduğunu,

2. Toplu iş sözleşmesinin 50. maddesi uyarınca müvekkilinin bir sonraki terfi döneminin 15.04.2022 olduğunu, bu tarihte üst ücret derecesine intibakının yapılması gerektiğini,

3. Bölge Adliye Mahkemesi tarafından davacının terfi edilmesi gereken tarih ile taraflarınca arabulucuya başvurulan tarih bakımından ne gibi bir hukuka aykırılık tespit edildiğinin anlaşılamadığını,

4. Kaldı ki davalı işveren tarafından dosyanın kesinleşmesine gerek kalmaksızın müvekkilinin üst ücret derecesine intibakı yapılarak davaya konu alacaklarının ödendiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu fark ücret, ikramiye ve ilave tediye alacaklarının hesaplanmasına ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Somut olayda, davacının lise diplomasının düzenleme tarihinin 29.12.2020 olduğu, davacının 24.12.2021 tarihinde diplomasını İdareye sunduğu ve bu kapsamda lise diplomasını toplu iş sözleşmesinde öngörülen bir yıllık süre içerisinde ibraz ettiği anlaşıldığından Bölge Adliye Mahkemesinin okul bitirme tarihi olan 07.12.2020 diploma tarihinden itibaren bir yıllık süre geçtikten sonra davalı İdareye başvurulduğuna ilişkin gerekçesi doğru değil ise de toplu iş sözleşmesinde öngörülen normal terfi tarihi ile dava ve arabuluculuk başvuru tarihleri birlikte nazara alındığında davacının dava konusu alacaklara hak kazanmadığına ilişkin gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olması isabetlidir.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında yukarıda yer alan açıklamaya göre bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR