Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2013/2046 K.2014/624

Taraflar arasındaki “takibin iptali” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Mersin 1. İcra Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 08.07.2010 gün ve 2010/214 E.,2010/540 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 18.10.2011 gün ve 2011/22852 E.,2011/19237 K. sayılı ilamı ile;

(...TTK'nun 690.maddesinin göndermesi ile bonolar hakkında da uygulanması gereken aynı Kanun'un 598. maddesi hükmüne göre, "bir poliçeyi elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa dahi kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde selahiyetli hamil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir.

Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takip ederse son ciroyu imzalayan kimse poliçeyi beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır." TTK'nun 602.maddesinde, "Ödeme protestosundan yahut bu protestonun tanzimi için muayyen olan müddetin geçmesinden sonra yapılan ciro alacağı temliki hükümlerini meydana getirir." hükmü öngörülmüştür.

TTK'nun 690.maddesinin göndermesiyle bonolarda da uygulanması gereken TTK'nun 602.maddesi gereğince, protestodan sonra yapılan cironun geçerli olduğu, ancak Borçlar Kanununa göre alacağın temlikine ilişkin bir temliknameye ihtiyaç duyulmaksızın alacaklının yetkili hamil bulunduğunun kabulü gerekir.

Somut olayda, alacaklı M.. K..'in borçlular C.. İş. Ltd., H.. Ö.. ve T.. Gayrimenkul A.Ş. aleyhinde kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlattığı, takibe dayanak 5 adet bonoda keşidecinin C.. İnş. Ltd., lehtarın H.. Ö.., cirantanın T.. Gayrimenkul A.Ş. olup, bu şirketin beyaz cirosu ile son cirantanın M.. K.. olduğu anlaşılmıştır.

Borçlu H.. Ö.. takibe konu senetlerin kendisi ile eşi M. Ö.'e yapılan 11.07.2007 tarihli "Lemontri Satış Sözleşmesi" gereğince, daire bedeli satış karşılığında verildiğini, senetlerin tahsil cirosu ile İş Bankası Pozcu Şubesine verildiğini, senetlerin vadesinde ödenmemesi üzerine keşideci aleyhinde ödememe protestosu düzenlendiğini, alıcıların daire alımından vazgeçmesi üzerine bedelsiz kalan senetlerin 27.02.2010 tarihli varlığı çekişmesiz teslim tutanağı ile M..

K..'e teslim ve iade edildiğini, alacaklı lehine yapılan bir ciro olmadığından alacaklının yetkili hamil olmadığını, ancak alacaklının teslim aldığı 27.02.2010 tarihinden sonra senetlerin arkasını imzalayarak takibe koyuduğunu, senet tanzim tarihlerinin sonradan doldurulduğunu ileri sürerek icra mahkemesinden takibin iptali ile lehine % 40 icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Takibe konu senetleri ciranta T.. Gayrimenkul A.Ş.'nin beyaz ciro ile alacaklıya geçtiği, senet arkasında İş Bankasına yapılmış bir tahsil cirosunun olmadığı görülmekte ise de, dosya arasında bulunan ödeme protestoları ile İş Bankası'nın senet tevdii bordrosundan anlaşılacağı ve alacaklının da kabulünde olduğu gibi T...

Gayrimenkul A.Ş.'nin senetleri protesto ettirdiği, takip alacaklısına yapılan cironun ödeme protestosundan sonra yapıldığı ve bu şekli ile cironun alacağın temliki hükümlerini meydana getirdiği görülmektedir. Alacaklı 04.05.2010 tarihli cevabında takibe konu senetlerin L.. Satış Sözleşmesine dayalı olarak verildiğini, anılan sözleşmede senetlere açıkca bir atıfın bulunmadığını, senetlerin T..

Gayrimenkul A.Ş.'nin kendilerine olan borcu sebebiyle protestodan sonra ciro ile verildiğini, borçlunun borçlu olmadığını İİK'nun 68 anlamında belgelerle ispatlayamadığını ileri sürerek davanın reddi ile lehine % 40'tan az olmamak üzere icra inkar tazminatı verilmesini talep etmiştir.

Şu halde, TTK'nun 602.maddesi uyarınca alacaklıya yapılan ciro alacağının temliki hükümlerini doğuracağından yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde borçlunun ileri sürdüğü def'ilerin TTK'nun 690. maddesinin göndermesiyle bonolar hakkında da uygulanması gereken TTK'nun 602 ve 589/son maddeleri ve alacağın temliki hükümlerine göre değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde usule uygun bir temlik ve cironun alacaklıya yapılmadığından, senetlerin karşılıksız kaldığından ve alacaklının kambiyo hukukuna göre takip yapma hakkı bulunmadığından bahisle takibin iptaline karar verilmesi isabetsizdir.

Mahkeme kararının yukarıda yazılı gerekçe ile bozulması yerine "TTK'nun 690.maddesi yollaması ile bonolar hakkında da uygulanan aynı Yasa'nın 602.maddesi hükmüne göre protestodan sonra yapılan cironun alacağın temliki hükümlerini doğuracağını, bu durumda ileri sürülen def'ilerin incelenmesinin yargılamayı gerektirmesine" şeklindeki açıklama ile onandığı anlaşılmakla, alacaklının karar düzeltme itirazlarının kabulü gerekmiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN

Davalı-alacaklı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, dava kambiyo senedine özgü yolla yapılan icra takibinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının takip dayanağı senetlerden dolayı borcunun bulunmadığı, senetlerin karşılıksız kaldığı ve alacaklının kambiyo hukukuna göre takip yapma hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; davalı vekillerinin temyizi üzerine, Özel Dairece yukarıda başlıkta yer alan gerekçeler ile karar bozulmuştur.

Yerel mahkeme, direnme olarak adlandırdığı kararında ise, direnme yönünde karar verilmeden önce, İş Bankası Mersin/Pozcu şubesine müzekkereler yazılarak davaya konu senetlerin ciro edilip edilmediği, edilmiş ise buna ilişkin senet fotokopileri istenilmiş ve söz konusu belgeler değerlendirilmek suretiyle direnme kararı verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu'ndaki görüşme sırasında, işin esasının incelenmesinden önce, Yerel Mahkemenin direnme olarak adlandırdığı kararın, bozma ilamından sonra toplanan deliller değerlendirilerek karar verilmesi nedeniyle yeni hüküm niteliğinde olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulu'nca mı, yoksa Özel Dairece mi yapılması gerektiği hususu ön sorun olarak tartışılıp, değerlendirilmiştir.

Bilindiği üzere; direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için, mahkeme bozmadan esinlenerek yeni herhangi bir delil toplamadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir (6217 sayılı Kanunun 30. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 429. maddesi). Eş söyleyişle; mahkemenin yeni bir bilgi, belge ve delile dayanarak veya bozmadan esinlenip gerekçesini değiştirerek veya daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek, dolayısıyla da ilk kararının gerekçesinde dayandığı hukuki olguyu değiştirerek karar vermiş olması halinde, direnme kararının varlığından söz edilemez.

Yerel mahkemece, ilk kararda direnildiği belirtilmiş ise de; bozmaya konu önceki kararın gerekçeleri yanında, Özel Daire bozma ilamından sonra toplanan deliller de hükme gerekçe yapılarak direnme kararı verilmiştir.

Bu durumda, mahkemenin direnme olarak adlandırdığı temyize konu kararın usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı, yeni hüküm niteliğinde olduğu duraksamadan uzaktır.

Hal böyle olunca; kurulan bu yeni hükmün temyizen incelenmesi görevi Hukuk Genel Kurulu’na değil, Özel Daire'ye aittir.

Bu nedenle, yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daire'ye gönderilmelidir.