Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2013/2296 K.2015/1466

Taraflar arasındaki “itirazın iptali” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Adana 1.İş Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair verilen 14.12.2010 gün ve 2010/275 E- 2010/849 sayılı kararın incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 22.Hukuk Dairesinin 18.10.2012 gün ve 2012/20504 E-2012/23272 K. sayılı ilamıyla;

(...Davacı vekili, işe iade davasının kesinleşmesinin ardından işverene süresinde başvurulduğu halde işçinin işe başlatılmadığını belirterek itirazın iptaline, takibin devamına, borçlu davalının alacağın %40’ından aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini istemiştir. Davalı Sağlık Bakanlığı vekili, davacının çalıştığı şirketin Sağlık Bakanlığı bünyesinde yer alan temizlik işlerini ihale ile alan şirket olduğunu, müvekkili idarenin sorumlu olmadığını, müvekkili idare yönünden husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesini, takibe itirazın kötüniyetli olmadığını, işe iade başvurusunun süresi içinde yapılmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece isteğin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 21.maddesinin 5.fıkrasına göre, işçi kesinleşen mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. Aksi halde işverence yapılan fesih geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur.

Davacının davalı bakanlığın temizlik işlerini üstlenen Bayıktem Ltd. Şti.'nin işçisi olarak çalışmakta iken iş sözleşmesinin feshedilmesi üzerine açılan işe iade davasının davacı lehine sonuçlandığı ve kesinleştiği, davacının kesinleşen kararın tebliğinden itibaren süresi içinde işe başlatılmak için gönderdiği tebligatın Bayıktem Ltd. Şti. işyerinin kapalı olması nedeni ile muhtara yapıldığı, daha sonra davacının süresinde işe başlatılmadığı, bu suretle iş akdi feshedilmiş olduğundan açılan bu dava ile kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin alacağının tahsilini istediği anlaşılmaktadır.

Tebligat yapılacak kişinin, tebliğ evrakında belirtilen adreste bulunmaması ve bu nedenle tebligat yapılamaması halinde adres araştırması yapılmalıdır.

Tebligatın muhatabı adresinde oturmakla birlikte, tebliğ yapıldığı sırada kendisi veya kendisi adına tebliği alacak kimseler adreste bulunmaz, kısaca adres kapalı ise, adreste bulunmama nedeninin komşu, yönetici, kapıcı, muhtar, ihtiyar heyeti, meclis üyesi, zabıta veya memurlardan öğrenilmesi, tebliğ tutanağına yazılması ve beyanına başvurulan kişiye imzalatılması, imzadan çekinilmesi halinde tebliğ mazbatasına bunun da yazılması ve tebliğ evrakını dağıtan memurun imzalaması gerekir.

Dağıtım saatinden sonra muhatap veya tebliği alacak kimseler dönecek ise, tebliğin 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 21.maddesine göre, birkaç gün adreste yoklar ise aynı Kanun'un 20. maddesine göre yapılacaktır. 21.maddeye göre yapılan tebligatta, iki numaralı ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılırken, 20. maddeye göre tebliğde, tebliğ iki numaralı ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarihten itibaren onbeş gün sonra tebliğ edilmiş sayılacaktır.

İki numaralı ihbarname kapıya asılması dışında tebliğ evrakının dağıtım yapan memur tarafından muhtar, ihtiyar heyeti üyeleri, zabıta amir veya memurlarından birine imza karşılığı teslim edilmelidir. Kapıya yapıştırılan ihbarnameye de tebliğ evrakının teslim edildiği görevlinin adı ve soyadı yazılmalıdır. Tebliğ evrakını alan bu kişiler, tebligat evrakını muhataba teslim etmelidir.

Ayrıca bu işlemlerden sonra tebliğ olunacak kişiye keyfiyetin haber verilmesi için en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya bildirim yapılması zorunludur. Tebligat işlemlerinde bu sıraya uyulmalıdır. Aksi halde tebliğ usulsüz ve geçersiz olur.

Tebligat yapılacak kişinin nereye gittiği ve ne zaman döneceği belli değilse, tebligatı alacak kişi ölmüş veya gösterilen adreste daimi olarak ayrılmış ve yeni adresi de tebligat memurunca saptanmamış ise tebligat evrakına bu durum açıkça yazılmalı ve tebligat evrakı bila tebliğ çıkış merciine iade edilmelidir.

7201 sayılı Kanun’un 35/son maddesi ile daha önce tebligat yapılamayan adrese de aynı madde uyarınca tebliğ yapılma olanağı getirilmiştir. Buna göre taraflar arasında yapılan, imzası resmi makamlar önünde ikrar olunmuş sözleşmelerde belirtilen adresler ile kamu kurum ve kuruluşları ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına, ticaret sicillerine ve esnaf ve sanatkârlar sicillerine verilen en son adreslerdeki değişiklikler hakkında da 35. madde hükümleri uygulanmalıdır.

Somut olayda, davacının işe başlatılmak için yaptığı başvuruya ilişkin tebligatın işyerinin kapalı olması nedeni ile muhtara yapıldığı, adreste bulunmama nedeninin kanunda belirtilen kişilere sorulmadığı, yeni adresinin araştırılmasına ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı, tebliğ memurunca yeni adresinin saptanamadığına ilişkin bir açıklama yapılmadığı, tebliğ evrakının muhtara teslim edildiğine ilişkin ihbarnamenin kapıya yapıştırılıp yapıştırılmadığının belli olmadığı anlaşılmaktadır.

Buna göre davacının işe başlatılmaya ilişkin başvurusu usulüne uygun tebliğ edilmemiştir. İşe başlatılma başvurusu usulüne uygun şekilde tebliğ edilmeyen işverenin işe başlatma yükümlülüğünden söz edilemez. Davacı işe başlatılmak için işverene usulüne uygun başvuruda bulunmadan işverenin işe başlatma yükümlülüğü söz konusu olmaz. İş sözleşmesinin feshi işverenin işe başlatma yükümlülüğünü yerine getirmemesi suretiyle gerçekleşir.

İş sözleşmesinin feshedilip edilmediği ortaya çıkmadan feshe bağlı hakların dava konusu edilmesi mümkün değildir. Buna göre dava konusu tazminat ve alacak bakımından dava açma koşulu gerçekleşmeden açılan davanın usulden reddi gerekir. Mahkemece yazılı şekilde davanın kabulü hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir...)

gerekçesiyle karar bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN

Davalı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü: Dava; işe iadeye bağlı işçilik alacaklarının tahsili için girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemenin, davanın kısmen kabulüne dair verdiği karar taraf vekillerinin temyizleri üzerine, Özel Dairece, yukarıda yazılı gerekçeyle bozulmuştur.

Yerel mahkemece, “…4857 sayılı yasanın 21.maddesinin 5.fıkrasında işe başlatma talebinin, işe iade kararının kesinleşme tarihinden 10 işgünü içerisinde yapılması hüküm altına alınmış ancak işe başlatma talebinin ne şekilde yapılacağı yönünde bir hüküm konulmadığı, bu düzenlemeye göre, önemli olan işçinin 10 işgünü içerisinde uygun vasıtalar ile davalı işverene işe başlatma talebinde bulunması olduğu, bu nedenle işçinin kendisi yada yetkili vekili tarafından sözlü yada yazılı olarak,

adi veya taahhütlü postayla veya noter marifetiyle işe başlatma talebinde bulunabileceği, posta yolu ile yapılan işe başlatma taleplerinde, postada yaşanan gecikmelerden dolayı işçinin sorumlu tutulması düşünülemeyeceği gibi davalı şirketin adresinin kapalı olması nedeniyle tebligatın yapılamamasından da işçinin sorumlu tutulmaması gerektiği, davacının süresinde işe iade için işverene başvurduğu, usulüne uygun tebligata rağmen işe başlatılmadığından, takibe ve davaya konu alacaklara hak kazandığı...” gerekçeleriyle önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını, davalı vekili temyiz etmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacı işçinin işverene karşı işe iade başvurusunun yasal süresinde ve usulüne uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 21.maddesinin 5.fıkrasına göre, işçi kesinleşen mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. Anılan madde hükmünde başvurunun nasıl yapılacağına ilişkin bir sınırlama getirilmemiştir.

Somut olaya gelince; davacının hizmet akdinin dava dışı işveren tarafından feshedilmesi nedeniyle davacı tarafından açılan işe iade davası neticesinde Adana 5. İş Mahkemesinin 2009/353 esas sayılı dosyasından verilen karar ile davacının hizmet akdinin feshine yönelik işveren işleminin geçersizliği ile davacının Bayıktem Ltd. şirketindeki işine iadesine karar verilmiş, işe iade kararı Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 05.10.2009 gün ve E:2009/35811, K:2009/25320 sayılı kararı ile onanmış ve kesinleşmiştir.

Kesinleşen işe iade kararı 09.11.2009 tarihinde davacı vekiline tebliğ edilmiştir. Dosyaya sunulan iadeli taahhütlü posta zarfı içeriğine göre davacı, işe başlatma talebini Bayıktem Ltd. şirketinin Şanlıurfa adresine 11.11.2009 (postaya verilme) tarihinde göndermiş, gönderilen işe başlatma talebi Bayıktem Ltd. şirketine adresin kapalı olması nedeniyle tebliğ edilememiş ve çıkış merciine iade edilmiştir.

Buna göre, işe başlatma talebinin iadeli taahhütlü posta ile işverene başvurulması halinde, tebliğ işleminin 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre değil, somut uyuşmazlıkta uygulanması gereken 5584 sayılı Posta Kanunu hükümlerine göre, usulüne uygun olarak yapılması gerekir.

5584 sayılı Posta Kanunu (23/05/2013 tarih ve 28655 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 09/05/2013 tarihinde kabul edilen 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununun 31. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.)’nun 1 ve 63.madde hükümlerine göre, bulunamayan alıcılara ait olan veya bunlar tarafından kabul edilmeyen adi ve taahhütlü haberleşme maddeleriyle değerli mektup, kutular ve havaleler hemen çıkış yerlerine geri gönderilir.

O halde, davacı işçinin işverene karşı işe iade başvurusunu yasal süresinde ve 5584 sayılı Posta Kanunu hükümlerine göre usulüne uygun olarak yapmasına rağmen, işe başlatılmadığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca; yerel mahkemece, aynı yöndeki gerekçelerle Özel Daire bozma kararına karşı, önceki kararda direnilmiş olması usul ve yasaya uygundur.

Ne var ki, bozma nedenine göre, işin esasına ilişkin diğer temyiz itirazları incelenmediğinden, bu yönde inceleme yapılmak üzere dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.