Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2013/666 K.2014/290

Taraflar arasındaki " Kamulaştırmasız el atma " davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Sincan 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın husumet yokluğundan reddine dair verilen 06.03.2012 gün, 2011/451 E. – 2012/100 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin 04.10.2012 gün, 2012/10301 E. – 18521 K. sayılı bozma ilamı ile;

“...Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava konusu taşınmazın kesinleşen 1/1000 ölçekli İmar Planı kapsamında “Spor Alanında” kaldığı ve fiilen el atılmadığı anlaşılmışsa da; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun benzer konudaki 15.12.2010 gün ve 2010/5-662/651 sayılı kararı da gözetilerek; imar planında “Spor Alanı” olarak ayrılan taşınmaza fiilen el atılmamış olsa dahi 3194 sayılı İmar Kanununun 10. maddesinin amir hükmü uyarınca 1/1000 ölçekli imar planının kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde sorumlu idarece ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi ve malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle taşınmaz bedelinin tahsiline karar verilmesi gerekmektedir.

Taşınmaz 1/1000 ölçekli İmar Planı kapsamında “Spor Alanı” olarak ayrıldığından, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince husumetin Büyükşehir Belediye Başkanlığına yöneltilmesi gerekir.

Açıklanan nedenle; Büyükşehir Belediye Başkanlığının davaya dahil edilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması, Doğru görülmemiştir...” gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN

Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili; 48101 ada 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında spor alanı olarak ayrılması nedeniyle davacının mülkiyet hakkının kısıtlandığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat isteğinde bulunmuştur.

Davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekili; davanın husumet ve esas yönünden reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiş, davacı vekilinin temyizi üzerine, Özel Dairece yukarıda açıklanan nedenlerle karar bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiş, direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’ndaki görüşme sırasında, işin esasının incelenmesinden önce 11.06.2013 günlü Resmi Gazete yayınlanarak yürürlüğe giren 24.05.2013 günlü ve 6487 sayılı “Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun"un 21. maddesi ile değişen 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun geçici 6'ncı maddesinin eldeki davaya etkisinin ne olacağı; burada varılacak sonuca göre de davaya adli yargı yerinde mi yoksa idari yargı yerinde mi bakılacağı hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.

Bilindiği üzere, 24.05.2013 tarihli ve 6487 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6. maddesinin onuncu fıkrasının üçüncü cümlesi:

“Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir.”

Hükmünü içermektedir.

İdari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planıyla umumi hizmetlere ayrılan yerlerde kişilerin taşınmaz malları üzerindeki haklarına, imar programı süresince bir takım kısıtlamalar getirilmekte olup kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen idare, maliklerin taşınmaz üzerindeki tasarruf haklarını belirsiz bir süre için kullanılamaz hale getirmektedir. Bu durumda açılacak tazminat davalarında 24.05.2013 tarihli 6487 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6. maddesinin onuncu fıkrasının üçüncü cümlesi uyarınca idari yargı görevli bulunmaktadır. Nitekim YHGK’nun 30.10.2013 gün ve 2013/5-603 E., 2013/1503 K. sayılı ilamında da aynı ilke benimsenmiştir.

Bu açıklamalar çerçevesinde somut olaya bakıldığında; davacının kayden paydaşı olduğu 46069 ada 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında kreş alanı olarak ayrıldığı, yürürlükte olan imar planına göre taşınmazın, özel mülkiyete konu olacak şekilde kullanılamayacağı, davacı tasarrufu kısıtlandığından bu haliyle dava konusu taşınmaz hakkında idarenin fiili bir elatması bulunmasa da, imar kısıtlamasına dayalı hukuki elatması bulunmaktadır.

Az yukarda belirtildiği üzere, bu tür iddialara karşı açılacak davalarda, 2942 sayılı Kanun’un Geçici 6. maddesinin onuncu fıkrası hükmü gereğince idari yargı görevli olduğundan direnme kararının yargı yeri bakımından ve belirtilen bu değişik gerekçeler ile bozulması gerekmiş, bozma nedenine göre işin esasına yönelik inceleme yapılmamıştır.

SONU Ç