Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2014/953 K.2014/1060

Taraflar arasındaki "icra memur muamelesini şikâyet" kanun yolundan dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 9.İcra Hukuk Mahkemesi’nce talebin reddine dair verilen 14.07.2011 gün ve 2011/569 E- 2011/862 K sayılı kararın incelenmesi davacı (borçlu) vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12.Hukuk Dairesi’nin 26.03.2012 gün ve 2011/24916 E-2012/9583 K sayılı bozma ilamı ile;

(...30.06.2010 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5999 Sayılı Yasanın l.maddesi ile 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanun'una eklenen geçici 6.maddenin 8.fıkrasında; evvelce açtıkları davalar sonunda tazminat almaya hak kazanmış veya süre dışındaki sebeplerden dolayı davaları reddedilmiş olanlar hakkında bu madde hükümlerinin uygulanmayacağı, son fıkrasında ise bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal, hak ve alacaklarının haczedilemeyeceği düzenlenmiştir.

2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6.maddesinin son fıkrasında yer alan haczedilmezliğe ilişkin düzenleme, anılan maddenin yürürlük tarihinden sonra ve bu maddeye göre uzlaşma prosedürü uygulanması sonucunda uzlaşma tutanağı ile ya da mahkeme ilamı ile tazminat ödenmesine karar verilmesi durumunda, anılan tazminatın tahsili için yapılacak icra takiplerine ilişkindir. Maddenin yürürlük tarihi olan 30.06.2010 tarihinden önce hüküm altına alınmış kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat alacakları ise anılan madde kapsamında bulunmadığından, böyle bir alacağın tahsili amacıyla yapılan icra takipleri nedeniyle bu maddenin son fıkrasında yer alan haczedilmezliğe ilişkin hükmün uygulanması mümkün değildir.

Somut olayda alacaklının takibine dayanak yaptığı Sarıyer 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminata ilişkin ilamının karar tarihi 15.02.2011 olup, 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6.maddesinin yürürlüğe girdiği 30.06.2010 tarihinden sonrasına ilişkindir. Bu durumda anılan maddenin olayda uygulanması gerekmekte olup, borçlu belediyenin bu maddeye dayalı olarak ileri sürdüğü haczedilmezlik şikâyetinde yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

O halde mahkemece açıklanan nedenlerle şikâyetin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile istemin reddi isabetsizdir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

İstek, icra memur muamelesini şikâyete ilişkindir.

Davacı (borçlu) vekili; kamulaştırmasız elatma bedelinin tahsili için davalılar tarafından ilamlı takip yapıldığını ve bu bağlamda idarenin banka hesaplarında alacağın tahsili maksadı ile hacizler gerçekleştirildiğini, kamulaştırmasız el atmanın ödenmesi için belediyenin bütçelisinden pay ayrılmış olup alacak sadece bu paydan ödeneceğini, bu pay dışında kalan alacak ve haklar üzerinde alınan haciz kararının şikâyet yolu ile ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar (alacaklılar) vekili; takibinin devamına ve yapılan tüm haciz işlemlerinin geçerli sayılmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; alacaklının alacağını tahsil etmek maksadı ile icra organlarından yardım alarak meşru ve hukuki yöntemlerle uyuşmazlık konusu hak ve alacaklar üzerine haciz uygulayarak meşru alacağını tahsile kalkışmasında ve icra müdürlüğünün de bu çerçevede mülkiyet hakkına üstünlük tanıyarak alacağın tahsilini kolaylaştıracak etkinliklerde bulunmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş, davacı(borçlu) vekilinin temyizi üzerine, Özel Dairece yukarıda açıklanan nedenlerle karar bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiş, direnme kararı davacı(borçlu) vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6.maddesinde yer alan idarelerin mal, hak ve alacaklarının haczedilemezliğine ilişkin düzenleme gözetildiğinde davacı(borçlu) idarenin mal, hak ve alacaklarının haczedilmesinin mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bilindiği üzere; 30.06.2010 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5999 sayılı Yasanın 1.maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Geçici 6. maddesinde;

“Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 09.10.1956 tarihi ile 04.11.1983 tarihi arasında fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiili olarak el konulması sebebiyle, malik tarafından ilgili idareden tazminat talebinde bulunulması halinde, öncelikle uzlaşma yoluna gidilmesi esastır.

Kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden bu madde uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere, ihtiyaç olması halinde, idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden yüzde iki pay ayrılır. Kesinleşen alacakların toplam tutarının ayrılan ödeneğin toplam tutarını aşması halinde, ödemeler, sonraki yıllara sari olacak şekilde, garameten ve taksitlerle gerçekleştirilir. Taksitlendirmede, bütçe imkanları ile alacakların tutarları dikkate alınır. Taksitli ödeme süresince, 3095 sayılı Kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir. İdare tarafından, mahkeme kararı gereğince nakdi ödeme yerine, üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yolları da teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem yapılabilir.

Bu maddenin tazminata ilişkin hükümleri, vuku bulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamında olan kamulaştırmasız el koymadan dolayı açtıkları tazminat davası süre bakımından dava hakkının düştüğü gerekçesiyle reddedilmiş olanlar hakkında da uygulanır. Evvelce açtıkları davalar sonunda tazminat almaya hak kazanmış veya süre dışındaki sebeplerden dolayı davaları reddedilmiş olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Ancak, gerek iç hukuka ve gerekse milletlerarası hukuka göre evvelce açtıkları davalar sonunda hak kazanmış oldukları tazminat henüz ödenmemiş olanlara, idare tarafından nakdi ödeme yerine, üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yolları teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem yapılabilir.

Vuku bulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamında olan kamulaştırmasız el koymadan dolayı bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce tazmin talebiyle dava açmış olanlar; bu madde hükümlerine göre uzlaşma yoluna gitmeyi isteyip istemediklerini bu maddenin yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde idareye ve mahkemeye verecekleri dilekçeler ile bildirebilirler. Uzlaşma talebi üzerine, uzlaşma görüşmelerinin neticesine kadar dava bekletilir; uzlaşılamaması halinde, uzlaşmazlık tutanağının mahkemeye sunulmasından sonra davaya devam edilir.

Bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal, hak ve alacakları haczedilemez.” hükmünü içermektedir.

Yine 13.02.2011 tarih ve 6111 sayılı Kanunun Geçici 2.Maddesi;

“(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren onbeş yıl süreyle geçerli olmak üzere; 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun geçici 6'ncı maddesi hükmü, 04.11.1983 tarihinden sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemlerine de uygulanır. Ancak, bu tarihten sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemleri sebebiyle açılan tazminat davalarında verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden 2942 sayılı Kanunun geçici 6'ncı maddesinin yedinci fıkrası uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere, ihtiyaç olması halinde, idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden ayrıca yüzde beş pay ayrılır.” şeklindedir.

5999 sayılı Kanunun 1.maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Geçici 6.maddesinde, bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatların tahsili amacıyla idarelerin mal, hak ve alacaklarının haczedilemeyeceği düzenlenmiş bulunmaktadır.

Anılan maddenin 1.fıkrasında ise bu madde hükümlerinin 04.11.1983 tarihinden önceki kamulaştırmasız elatma işlemlerine uygulanacağı düzenlenmesine yer verilmiştir.

Ancak 6111 sayılı Kanunun Geçici 2.maddesi bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren onbeş yıl süreyle geçerli olmak üzere; 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6.maddesi hükmünün, 04.11.1983 tarihinden sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemlerine de uygulanacağı düzenlenmiş bulunmaktadır. Ne var ki, 6111 sayılı Kanun'un Geçici 2.maddesi 01.11.2012 tarihinde Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmiştir.

Öte yandan, uyuşmazlık konusu takibin dayanağı olan ilamın dava tarihinin 15.02.2011, takip tarihinin 11.04.2011 olduğu anlaşılmaktadır.

Bu halde, 30.06.2010 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5999 sayılı Kanun'un 1.maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Geçici 6.maddesinin somut olaya uygulanması gerektiği tartışmasız olup mahkemenin bu konudaki direnmesi yerinde değildir.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dosya içerisindeki belgelerden takibe konu ilamın 04.11.1983 tarihinden önceki kamulaştırmasız elatmaya ilişkin olup olmadığı anlaşılamamaktadır.

Az yukarda belirtildiği üzere, 5999 sayılı Kanunun 1.maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Geçici 6.madde hükümleri 04.11.1983 tarihinden önceki kamulaştırmasız elatma işlemlerine uygulanacağından, Mahkemece takibe konu ilamın 04.11.1983 tarihinden önceki kamulaştırmasız elatma işlemine ilişkin olup olmadığı araştırılarak, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Hal böyle olunca direnme kararının bu değişik gerekçeyle bozulması gerekmiştir.