Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2017/2504 K.2021/924

1. Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, ... 19. ... Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi tarafından yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir. 2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin sendika üyesi olduğunu, toplu ... sözleşmeleri uyarınca yapılması gereken ücret artışları ve iyileştirmelerin ücretine yansıtılmadığını, bu nedenle fark alacaklarının bulunduğunu ileri sürerek, fark ücret, fark ikramiye ve fark ilave tediye alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı ... ve Su İşleri Bakanlığı (Bakanlık) vekili cevap dilekçesinde; talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının alacağının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

6. ... 19. ... Mahkemesinin 09.06.2014 tarihli ve 2013/397 E., 2014/609 K. sayılı kararı ile; bilirkişi raporuna göre davacıya eksik uygulanan bir ücret zammı olmadığından davacının fark alacağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. ... 19. ... Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 03.03.2016 tarihli ve 2014/33723 E., 2016/6201 K. sayılı kararı ile; “…Dosya içeriğine göre, dava dilekçesinde, işçinin işe başladığı tarihten itibaren dava tarihine kadar olan toplu ... sözleşmelerinin eksik uygulandığı belirtilerek fark alacaklar talep edilmiştir. Şahsi dosyada davacının sonradan Öz Orman-... Sendikası olan Tarım Orman-... Sendikasına 20.07.2004 tarihinde üye olduğuna dair üye kayıt fişi mevcuttur.

Hükme esas bilirkişi raporunda, sonraki toplu ... sözleşmelerine taraf sendikaya üye olmadığına dair hatalı değerlendirme yapılmış, davacının sadece 31.12.2004 tarihinde yürürlüğü biten toplu ... sözleşmelerine göre hakları hesaplanarak fark alacağı bulunmadığı görüşü bildirilmiştir. Mahkemece sonraki dönem toplu ... sözleşmelerinin tarafı sendikaya üyelik durumu değerlendirilerek hesaplama yapılmak üzere yeniden bilirkişi raporu alınması gerekir.

Yazılı şekilde hatalı bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir….” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı

9. Bozma kararı sonrası dosyanın tevzi edildiği ... 21. ... Mahkemesinin 01.11.2016 tarihli ve 2016/61 E., 2016/687 K. sayılı kararı ile; davalı işyerinde 31.12.2004 tarihine kadar uygulanan toplu ... sözleşmelerinin tamamının davacının da üyesi olduğu Türkiye Orman İşçileri (Orman–...) Sendikası ile bağıtlandığı, davacının sendika üyeliğinden 20.07.2004 tarihinde istifa ederek aynı gün Tarım Orman ...

Sendikasına üye olduğu, 01.01.2005–31.12.2007 yürürlük süreli sonraki Toplu ... Sözleşmesinin ise Öz Orman-... Sendikası ile imzalandığı, davacının üyesi bulunduğu Tarım Orman-... Sendikasının sonradan Öz Orman-... Sendikası olmadığı gibi Öz-Orman ...

Sendikası’na üyeliğine ilişkin iddia ve kaydın da bulunmadığı, ayrıca dayanışma aidatı ödeyerek toplu ... sözleşmelerinden yararlanma talebine dair bir dilekçenin de mevcut olmadığı, buna göre davacının 01.01.2005 tarihinden sonra toplu ... sözleşmelerinden yararlanamayacağı, kaldı ki bilirkişi raporunda 31.12.2004 tarihine kadar eksik uygulanmış zammın ve protokollere göre de eksik bir ödemenin bulunmadığının; aksine davacıya fazla ödeme yapıldığının tespit edildiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi: 10. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; toplu ... sözleşmesi ile öngörülen ücret zamlarının eksik uygulandığı iddiasıyla fark ücret, fark ikramiye ve fark ilave tediye alacaklarının talep edildiği somut olayda; davacı işçinin 01.01.2005 yürürlük tarihli toplu ... sözleşmesinin imza tarihi itibariyle taraf işçi sendikasına üyeliğinin bulunup bulunmadığı, davacı işçinin söz konusu toplu ... sözleşmesinden yürürlük tarihinden itibaren yararlanma koşullarının mevcut olup olmadığı ve söz konusu toplu ... sözleşmesinde öngörülen zam oranlarının uygulanıp uygulanmadığının belirlenmesi bakımından yeniden bilirkişi raporu alınmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. ÖN SORUN

12. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; direnme adı altında verilen kararın yeni hüküm niteliğinde olup olmadığı; buradan varılacak sonuca göre temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulu tarafından mı yoksa Özel Dairece mi yapılması gerektiği ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.

IV. GEREKÇE

13. Direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için mahkeme bozmadan esinlenerek yeni herhangi bir delil toplamadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir.

14. Mahkemenin yeni bir bilgi, belge ve delile dayanarak veya bozmadan esinlenip gerekçesini değiştirerek veya daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek dolayısıyla da ilk kararının gerekçesinde dayandığı hukukî olguyu değiştirerek karar vermiş olması hâlinde direnme kararının varlığından söz edilemez.

15. İstikrar kazanmış Yargıtay içtihatlarına göre; mahkemece direnme kararı verilse dahi bozma kararında tartışılması gereken hususları tartışmak, bozma sonrası yapılan araştırma, inceleme veya toplanan yeni delillere dayanmak, önceki kararda yer almayan ve Özel Daire denetiminden geçmemiş olan yeni ve değişik gerekçe ile hüküm kurmak suretiyle verilen karar direnme kararı olmayıp, bozmaya eylemli uyma sonucunda verilen yeni hüküm olarak kabul edilir.

16. Somut olayda, mahkemece verilen ilk kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Özel Dairece, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının sonraki toplu ... sözleşmelerine taraf sendikaya üye olmadığına dair hatalı değerlendirme yapıldığı, sadece 31.12.2004 tarihinde yürürlüğü sona eren toplu ... sözleşmelerine göre hakları hesaplanarak fark alacağının bulunmadığı görüşünün bildirildiği,

mahkemece sonraki dönem toplu ... sözleşmelerinin tarafı sendikaya üyelik durumu değerlendirilerek hesaplama yapılmak üzere yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiği gerekçesiyle bozma kararı verilmiş, mahkemece bozma sonrası yapılan yargılamada “…Bozma kararı doğrultusunda dosyanın aynı bilirkişiye gönderilerek hesap yapılarak tekrar rapor düzenlenmesinin istenmesine..” dair ara karar kurulduktan ve bilirkişiden bozma kararı doğrultusunda ek rapor alındıktan sonra direnme kararı verilmiştir.

17. Açıklanan bu maddi ve hukukî olgulara göre, mahkemece Özel Daire bozma kararı uyarınca alınan bilirkişi raporuna dayanılarak direnme adı altında verilen kararın, usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı, bozma konusu ile ilgili bozma kararı sonrası toplanan yeni delile dayalı olarak oluşturulan yeni hüküm niteliğinde olduğu her türlü duraksamadan uzaktır. 18. Hâl böyle olunca, kurulan bu yeni hükmün temyizen incelenmesi görevi Hukuk Genel Kuruluna değil, Özel Daireye aittir. 19. Bu nedenle yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmelidir.

...