Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2019/40 K.2022/564

1. Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı Yargıtay 4. Hukuk Dairesince ilk derece mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama sonunda, davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. 2. Karar davacı şirket yetkilisi tarafından temyiz edilmiştir. 3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde.

Türkiye Vakıflar Bankasına karşı dava açmak istediğini, başvurusunun kabul edilmek istenmediğini ancak teslim alınmak zorunda kalındığını, davayı takip etmesinin engellediğini, hukukî dinlenilme hakkının ve diğer haklarının ihlâl edildiğini, ihtiyati tedbir talebi için Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinden başka bir mahkemenin görevlendirilmesi gerektiğini, yargı kurumları veya icra müdürlükleri tarafından yapılan tebligatların muhtarlıklara teslim edilmediğini, bu nedenle bazı evraklardan haberdar olamadıklarını, şirket müdürü suçlu olmadığı hâlde mevcutlu olarak karakola götürüldüğünü,

davalı Devletin şirkete ve şirket müdürüne ayrımcılık yaptığını, kesinleşen yargı kararı olmadan ceza ödenmesine neden olan tüm mevzuat hükümlerinin kaldırılması gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 1 Kuruş tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: 5. Davalı ... davaya cevap vermemiştir. Özel Daire Kararı: 6. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 16.04.2018 tarihli ve 2018/22 E., 2018/15 K. sayılı kararı ile; “…Davacı şirket yetkilisi tarafından davalı T.C. Devleti'ne izafeten ... aleyhine açılan tespit ve belirsiz alacak istemli dava dilekçesi ve eklerinin Dairemize getirilmesi üzerine, 2018/22 esasına kaydedildikten sonra dosya incelendi;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde özetle; Türkiye Vakıflar Bankası'na karşı dava açmak istediğini, başvurusunun kabul edilmek istenmediğini ancak teslim alınmak zorunda kalındığını, keza davayı da takip etmesinin engellediğini ve yasal haklarının da kabahat olarak nitelendirildiğini belirterek tazminat talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, hakimlerin yargısal faaliyeti nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Dava şartı niteliğindeki görev sorunu, kendiliğinden ve öncelikle irdelenmeli ve ön inceleme aşamasında bu konuda bir karar verilmelidir. (HMK m.114, m.115 ve m.138)

6100 sayılı HMK'nun 6644 sayılı Yasanın 3. maddesi ile değişik 47. maddesinde, "Devlet aleyhine açılan tazminat davası, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hakimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; .... ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür" hükmü düzenlenmiştir.

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 09/02/2018 tarih ve 2018/1 sayılı kararı uyarınca, kök uyuşmazlığın Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasından kaynaklandığı ve ticari alacağa ilişkin olan davalar sonunda verilen hüküm ve kararların temyiz inceleme görevi Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'ne ait olup, ...nun 47. maddesindeki düzenleme de dikkate alındığında eldeki davada ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapma görevi de 19. Hukuk Dairesi'ne aittir. Bu nedenle dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM

Gerekçe uyarınca; 1-6100 sayılı HMK'nun 47. maddesi gereğince davanın görevsizlik nedeniyle usulden REDDİNE, 2-Karar kesinleştiğinde ve süresi içinde talep halinde dosyanın görevli Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE, 3-Yargılama giderlerinin görevli mahkemede değerlendirilmesine…” karar verilmiştir. Kararın Temyizi: 7. Özel Daire kararı süresi içinde davacı şirket yetkilisi tarafından temyiz edilmiştir.

II. GEREKÇE

8. Dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 46. maddesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

9. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 47. maddesinde;

“(1) Devlet aleyhine açılan tazminat davası, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava, bu dairenin Başkan ve üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı ise yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yapılır. Verilen kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yapılır. Temyiz incelemesine, kararı veren başkan ile üyeler katılamaz.

(2) Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davası, tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede görülür.” şeklinde düzenleme ile davaların açılacağı mahkeme düzenlenmiştir.

10. Bu açıklamalar çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde; dava konusu asıl uyuşmazlığın ticarî işten kaynaklandığı, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı Devlet aleyhine açılan tazminat davalarının yukarıda belirtilen düzenleme gereği Yargıtay ilgili hukuk dairesinde açılması gerektiği, dava ve karar tarihinde ticarî alacaklara ilişkin olan davalar sonunda verilen hüküm ve kararların temyiz incelemesinin (Kapatılan) Yargıtay 19. Hukuk Dairesine ait bulunduğu anlaşıldığından Özel Dairece görevsizlik kararı verilmesi yerindedir.

11. Bu durumda, Özel Dairece verilen dava dilekçesinin görevsizlik sebebiyle usulden reddine ilişkin karar usul ve yasaya uygun olup, onanması gerekmektedir.

12. Ne var ki; Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 07.07.2020 tarihli ve 2020/173 sayılı kararının I/4 maddesi gereğince 19. Hukuk Dairesinin 03.08.2020 tarihinden geçerli olmak üzere kapatılmasına, 28.01.2020 tarihli ve 31022 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 23.01.2020 tarih ve 2020/1 sayılı işbölümü kararı ile (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesine verilen ve bu Dairenin arşivinde bulunan işlerin 11. Hukuk Dairesine devrine karar verildiği anlaşıldığından süresinde başvuru hâlinde dosyanın 11. Hukuk Dairesine gönderileceği tabi olmasına göre bu yönde bir düzeltme yapılmasına gerek görülmemiştir.