Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2024/289 K.2025/501

2021/7707 Esas, 2021/15640 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir. Direnme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

A. Ön Sorun

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında işin esasının incelenmesinden önce, direnme olarak adlandırılan kararın yeni delil ikamesi suretiyle bu delile de dayanılarak değişik gerekçe ile verilen yeni hüküm niteliğinde olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulu tarafından mı yoksa Özel Daire tarafından mı yapılması gerektiği hususu ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.

B. Gerekçe

1. Değerlendirme

1. Direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için mahkeme bozma kararından esinlenerek yeni bir delil toplamadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli, gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir.

2. Mahkemenin yeni bir delile dayanmak veya bozmadan esinlenmek suretiyle gerekçesini değiştirerek veya daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek karar vermiş olması hâlinde direnme kararının varlığından söz edilemez.

3. Yargıtayın istikrar kazanmış içtihatlarına göre, mahkemece direnme kararı verilse dahi bozma kararında tartışılması gereken hususları tartışmak, bozma sonrası yapılan araştırma, inceleme veya toplanan yeni delillere dayanmak, önceki kararda yer almayan ve Özel Daire denetiminden geçmemiş olan yeni ve değişik gerekçe ile hüküm kurmak suretiyle verilen karar direnme kararı olmayıp yeni hüküm niteliğindedir.

4. Somut olayda dosya içeriğine göre 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun (3201 sayılı Kanun) kapsamında yurt dışı ev kadınlığı borçlanma süreleri arasında Türkiye’de geçen süreleri de borçlanma hakkı olduğunun tespiti istemiyle açılan eldeki davada, İlk Derece Mahkemesince davacının yurt dışında ikamet etmekte olduğu sabit olup yerleşme kastı olmaksızın yurda giriş-çıkış yapılan sürelerde de ev kadınlığı statüsünün devam ettiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 26.06.1996-04.09.1997,

26.06.1998-24.07.1998 ve 09.09.2000-22.09.2000 tarihleri arası dönemleri 3201 sayılı Kanun kapsamında dava tarihindeki prim üzerinden borçlanma hakkının olduğunun tespitine yönelik verilen karara ilişkin taraf vekillerinin istinaf başvurularının Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedildiği.

Özel Dairece davacı yurt dışında geçen ev kadınlığı süresinin Türkiye'de geçen kısmı için borçlanamayacağından yalnızca yurt dışında geçen süreler borçlanılabileceğinden, davacının ülkeye giriş-çıkış tarihleri net bir şekilde belirlenerek Kurumla ihtilaflı olan süreler yönünden sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile kararın bozulduğu, İlk Derece Mahkemesince direnme kararında ise bozma ilâmında belirtildiği şekilde davacının ülkeye giriş-çıkış tarihleri net bir şekilde belirlenmek amacıyla araştırma yapılarak gelen kayıtlar da değerlendirilmek suretiyle 26.06.1996-04.09.1997 dönemi yönünden bozma ilâmına uyulmasına,

diğer dava konusu 26.06.1998–24.07.1998 ve 09.09.2000–22.09.2000 dönemleri yönünden kısmen direnme kararı verildiği anlaşılmıştır. Bu hâli ile İlk Derece Mahkemesince direnme adı altında verilen kararın yeni delil ikamesi suretiyle bu delile de dayanılarak değişik gerekçe ile verilen ve Özel Daire denetiminden geçmemiş yeni hüküm niteliğinde olduğu her türlü duraksamadan uzaktır.

5. Hâl böyle olunca yeni hükme yönelik temyiz itirazları Özel Dairece incelenmelidir. 6. Bu nedenle yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.