Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2025/45 K.2026/1

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesi ile Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesi arasında çıkan olumsuz yetki uyuşmazlığı üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesince, Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiş, Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesince merci tayinine ilişkin Özel Daire kararına karşı direnilmiştir.

Hukuk Genel Kurulunca yapılan inceleme sonunda gereği düşünüldü:

Dava, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun (2004 sayılı Kanun) 277 ve devamı maddeleri uyarınca tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.09.2022 tarihli ve 2022/389 Esas, 2022/632 Karar sayılı kararı ile; mahkemenin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin Konya Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna karar verilmiştir.

Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.03.2023 tarihli ve 2023/118 Esas, 2023/135 Karar sayılı kararı ile, davanın karşı yetkisizlik nedeniyle usulden reddine, yetkili Mahkemenin İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine, yetkisizlik kararı veren mahkemelerin farklı bölge mahkemeleri yargı sınırları içerisinde olduğundan mahkemece verilen yetkisizlik kararının istinaf edilmeden kesinleşmesi durumunda mahkemeler arası olumsuz yetki uyuşmazlığının giderilmesi, yetkili ve görevli mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Yargıtay İlgili Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesince; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... . maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36. maddesinin 3. fıkrası gereğince Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesince, direnme kararı verilmiştir.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında işin esasına geçilmeden önce, direnmeye konu uyuşmazlığın yargı yeri belirlenmesine ilişkin olduğu görülmekle Mahkemece, Özel Daire kararına karşı direnilmesinin mümkün olup olmadığı hususu ön sorun olarak tartışılmıştır.

Sorunun çözümü için 6100 sayılı Kanun'un yargı yeri belirlenmesine ilişkin yasal düzenlemelerinin açıklanmasında yarar vardır.

6100 sayılı Kanun'un 22. maddesi; “1) Yetkili mahkemenin bir davaya bakmasına herhangi bir engel bulunduğu yahut iki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesinde tereddüt ortaya çıktığı takdirde, yetkili mahkemenin tayininde, ilk derece mahkemeleri için bölge adliye mahkemelerine, bölge adliye mahkemeleri için Yargıtaya başvurulur.

(2) İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir” hükmünü içermektedir.

Aynı Kanun’un inceleme usulü ve sonucunu düzenleyen 23. maddesinde: “(1) Yargı yerinin belirlenmesine ilişkin inceleme dosya üzerinden yapılabilir.

(2) Bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca verilen yargı yeri belirlenmesi ile kanun yolu incelemesi sonucunda kesinleşen göreve veya yetkiye ilişkin kararlar, davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi bağlar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemelerinin aynı dava hakkında ayrı ayrı yetkisizlik kararı vermiş olmaları ve bu yetkisizlik kararlarının (ikisinin de) temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olması hâlinde, yetkili mahkemenin belirlenmesi için merci tayini yoluna (Yargıtay’a) başvurulur.

Merci tayini kararının davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi bağlayacağı 6100 sayılı Kanun'un 23. maddesinin 2. fıkrasında açıkça düzenlenmiştir. Somut olayda Yargıtay 5. Hukuk Dairesince, uyuşmazlığın Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği gerekçesiyle Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

Bağlayıcı nitelikte bulunan bu tür Yargıtay kararlarına karşı mahkemece direnme kararı verilmesi mümkün değildir. Bu husus gözetilmeksizin önceki kararda direnilmesi doğru değildir.

Bu nedenle direnme kararı usulden bozulmalıdır.