Abc Çağdaş Dersanecilik Eğitim Turizm Ticaret Ltd. Şti. Başvurusu (B. No: 2014/4806)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ihtiyati haciz kararına konu alacağın dayanağı olan

idari işlemin idare mahkemesince iptal edildiği dikkate alınmadan ihtiyati

haczin kaldırılması talebinin reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 27/3/2014 tarihinde Kuşadası 1. Asliye Hukuk

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil

edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 24/12/2014 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

1. Bireysel Başvuru

Öncesi Süreç

5. Başvurucu Şirkete ait Özel Yaşama Katılım Özel Eğitim ve

Rehabilitasyon Merkezinde (Rehabilitasyon Merkezi) eğitim gören özürlü

bireylerin eğitim giderleri için Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından

Rehabilitasyon Merkezine yapılacak ödemelerle ilgili olarak taraflar arasında

protokol imzalanmıştır.

6. Anılan protokolün “Ortak Hükümler” başlıklı kısmında “3797 sayılı Milli Eğitim

Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun çerçevesinde yapılan

ödemelerden, yanlış ve yersiz olduğu anlaşılan miktar, kuruma bir sonraki ay

ödenmesi gereken miktardan kesilmek suretiyle geri alınır. Kurumun genel

hükümlere göre takip hakkı saklıdır.” hükmü bulunmaktadır.

7. Şikâyet nedeniyle yapılan soruşturma sonucunda Rehabilitasyon

Merkezine haksız ödeme yapıldığının tespit edilmesi üzerine 80.135,72 TL

ödemenin geri istenmesine ve yapılan ödemelerden 4.742,96 TL kesinti

yapılmasına ilişkin olarak 10/7/2012 ve 3/8/2012 tarihlerinde idari işlemler

tesis edilmiştir.

8. Başvurucu Şirket, Kuşadası 1. Noterliğinin 10/8/2012 tarihli

ve 5104 yevmiye numaralı taahhütnamesiyle (taahhütname), bu idari işlemlere

konu bedelleri taksitler hâlinde ödeme taahhüdünde bulunmuş; aynı zamanda idari

işlemlerin iptali için Aydın 1. İdare Mahkemesinde dava açmıştır.

9. Başvurucu Şirketin ödeme taahhüdüne uymaması üzerine MEB'in

başvurusu üzerine Kuşadası 1. Asliye Hukuk Mahkemesince 16/7/2013 tarihli ve

E.2013/120 Değişik İş, K.2013/120 sayılı karar ile taahhütnameye istinaden

başvurucu Şirket hakkında 26.404,64 TL borca karşılık ihtiyati haciz kararı

verilmiştir.

10. Kuşadası 1. İcra Müdürlüğünün E.2013/3619 sayılı dosyasında

MEB tarafından başvurucu Şirket hakkında taahhütnameye dayalı olarak 17/7/2013

tarihinde 50.917,36 TL alacak üzerinden genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi

başlatılmış; aynı takipte yukarıda anılan ihtiyati haciz kararı da uygulanmıştır.

Başvurucu Şirketin borca itirazı üzerine takip durdurulmuştur.

11. Öte yandan Aydın 1. İdare Mahkemesinin 20/6/2013 tarihli ve

E.2012/1603, K.2013/896 sayılı kararı ile başvurucu hakkında tesis edilen

10/7/2012 ve 3/8/2012 tarihli idari işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

12. Başvurucu 15/7/2013 tarihinde ihtiyati haciz kararına itiraz

etmiştir. Mahkemeye 5/8/2013 tarihindeverdiği ek

dilekçe ile ihtiyati haciz kararına konu alacağın dayanağı olan idari

işlemlerin Aydın 1. İdare Mahkemesince iptal edildiğini bildirerek ihtiyati

haczin kaldırılmasını talep etmiştir.

13. Kuşadası 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/8/2013 tarihli ve

E.2013/120 Değişik İş, K.2013/120 Değişik İş sayılı ek kararı ile ihtiyati

hacze itirazın reddine karar vermiştir.Ek

kararın gerekçesi şöyledir:

“İtiraz eden borçlunun noter huzurunda verdiği

taahhütle belirtilen vade ve miktarlarda borcu ödemeyi kabul ettiği, borcun

para borcu olduğu, taahhüdüne göre kabul ettiği borcun bir kısmını ödediği,

vadesi gelmesine rağmen bir kısım taksitleri ödemediği, noterde verilen taahhüt

edilen borcun para borcu olduğu ve vadesinin geldiği, borcun rehinle temin

edilmediği, İdare Mahkemesi kararının henüz kesinleşmediği ve ihtiyati haciz

şartlarının gerçekleştiği bu nedenle verilen ihtiyati haciz kararının usul ve

yasaya uygun olduğu anlaşıldığından itirazın reddine karar [verilmiştir].”

14. Anılan karar, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 4/2/2014 tarihli

ve E.2013/19295, K.2014/1467 sayılı ilamı ile onanmıştır.

15. Yargıtay ilamı başvurucuya 25/2/2014 tarihinde tebliğ

edilmiş; başvurucu 27/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

2. Bireysel Başvuru

Sonrası Süreç

16. Kuşadası 1. İcra Müdürlüğünün E.2013/3619 sayılı dosyasında

başlatılan takibin durması nedeniyle başvurucu Şirket aleyhine MEB tarafından

itirazın kaldırılması davası açılmış; Kuşadası İcra Hukuk Mahkemesince 9/1/2014

tarihli ve E.2013/301, K.2014/28 sayılı karar ile dava reddedilmiştir. Anılan

karar, temyiz ve karar düzeltme aşamalarından geçerek 6/11/2014 tarihinde

kesinleşmiştir.

17. Başvurucu Şirket 27/6/2014 tarihinde Kuşadası İcra Hukuk

Mahkemesine şikâyet başvurusunda bulunarak Kuşadası 1. İcra Müdürlüğünün

E.2013/3619 sayılı dosyasında hakkında başlatılan takibe yaptığı itirazın

kaldırılması için açılan davanın reddedildiğini, kararın kesinleşmesine rağmen

ihtiyati haczin devam etmekte olduğunu belirterek Kuşadası 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinin 16/7/2013 tarihli ve E.2013/120 Değişik İş, K.2013/120 Değişik İş

sayılı ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

18. Kuşadası İcra Hukuk Mahkemesi 6/2/2015 tarihli ve

E.2014/235, K.2015/43 sayılı kararı ile başvurucu Şirketin şikâyetinin

kabulüne, Kuşadası 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/7/2013 tarihli ve E.2013/120

Değişik İş, K.2013/120 sayılı ihtiyati haciz kararının hükümsüz kaldığının

tespitine, kararın kesinleşmesine müteakip ihtiyati haciz kararının

kaldırılmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesi ve hüküm kısmı şöyledir:

“Tüm dosya kapsamı birlikte

değerlendirildiğinde; Kuşadası 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/120 D.İş

sayılı ihtiyati haciz kararı gereğince başlatılan icra takibi sonucunda

mahkememiz dosyasının davacısı tarafından yapılan itiraz üzerine icra takibinin

durduğu, davalı tarafından Kuşadası İcra Hukuk Mahkemesinin 2013/301 E. Sayılı

dosyası ile açılan itirazın kaldırılması talebinin mahkemece reddine karar

verildiği, ret kararının Yargıtay aşamasından onanarak geçtiği ve kesinleştiği,

alacaklı tarafından bu kararın kesinleşmesinden itibaren 7 gün içerisinde

alacak davası açılmadığı anlaşılmış olmakla, Kuşadası 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinin 16/07/2013 tarih ve 2013/120 D.İş sayılı kararı ile verilen

ihtiyati haciz kararının İİK.nun 264/2.maddesinin son

cümlesi gereğince hükümsüz kaldığı dikkate alınarak, davanın kabulüne ilişkin

karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KABULÜ ile Kuşadası 1.Asliye Hukuk

Mahkemesinin 16/07/2013 tarih ve 2013/120 D.İş sayılı

kararı kapsamındaki ihtiyati haciz kararının İİK.264/2 son cümle gereğince

hükümsüz kaldığının tespitine, ihtiyati haciz kararının kararın kesinleşmesine

MÜTEAKİP KALDIRILMASINA,

...”

19. Anılan karar, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 13/10/2015

tarihli ve E.2015/10862, K.2015/24295 sayılı ilamı ile onanmış; karar düzeltme

istemi aynı Daire tarafından 2/3/2016 tarihli ve E.2015/33566, K.2016/5950

sayılı ilamla reddedilerek aynı tarihte kesinleşmiştir.

20. Bu arada Aydın 1. İdare Mahkemesinin 20/6/2013 tarihli ve

E.2012/1603, K.2013/896 sayılı kararı, Danıştay 8. Dairesinin 25/6/2015 tarihli

ve E.2013/8280, K.2015/6472 sayılı ilamı ile bozulmuş; başvurucu Şirketin karar

düzeltme istemi aynı Daire tarafından 2/3/2016 tarihli ve E.2015/10945,

K.2016/1877 sayılı ilamla reddedilmiştir.

21. Kuşadası 1. İcra Müdürlüğünce bireysel başvuru dosyasına

gönderilen 3/5/2016 tarihli yazıda, Kuşadası İcra Hukuk Mahkemesinin 6/2/2015

tarihli ve E.2014/235, K.2015/43 sayılı kesinleşen kararının 28/4/2016 tarihli

talep ekinde borçlu (başvurucu Şirket) vekili tarafından icra dosyasına

sunulması ve bu talepte banka hesap numarası bildirilmesi üzerine dosyadaki

ihtiyati haczin kaldırıldığı, ihtiyati haciz kararına istinaden haczedilen

26.404,64 TL'nin başvurucu Şirkete iade edildiği ve dosyanın kapatıldığı

bildirilmiştir.

B. İlgili Hukuk

22. 30/4/1992 tarihli ve 3797 sayılı mülga Millî Eğitim

Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un ek 3. maddesi şöyledir:

“Özürlü sağlık kurulu raporu düzenlemeye

yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen sağlık kurulu raporuyla asgari

% 20 özürlü olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme kurulları

tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 8/2/2007 tarihli

ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim

okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek

eğitimini almaları uygun görülen; görme, işitme, dil-konuşma, spastik,

zihinsel, ortopedik veya ruhsal özürlü bireylerin; eğitim giderlerinin her yıl

Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Millî Eğitim Bakanlığı bütçesine bu amaçla

konulan ödenekten karşılanır. Bu özürlü bireylerin, özür grupları ve dereceleri

ile özür niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri,

Özürlüler İdaresi Başkanlığının görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça

hazırlanacak ve bu Kanunun yayımını izleyen 6 ay içinde yürürlüğe konulacak

yönetmelikle belirlenir.

Söz konusu eğitim hizmetini sunan veya

yararlananların, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye

sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanuni faiziyle birlikte

ilgililerden müteselsilen geri tahsil edilir. Bu

fiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri

tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir.”

23. 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının

Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 43. maddesi

şöyledir:

“(1) Özürlü sağlık kurulu raporu düzenlemeye

yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen sağlık kurulu raporuyla asgarî

% 20 oranında özürlü olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme

kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580

sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile

özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları

uygun görülen görme, işitme, dil-konuşma, spastik, zihinsel, ortopedik veya

ruhsal özürlü bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Maliye Bakanlığınca

belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır.

Bu özürlü bireylerin özür grupları ve dereceleri ile özür niteliğine göre

eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile ve Sosyal Politikalar

Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.

(2) Birinci fıkrada belirtilen eğitim

hizmetini sunan veya yararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle

fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî

faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil

edilir. Bu fiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon

merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal

edilir.”

24. 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun

257. maddesi şöyledir:

“Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir

para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve

taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını

ihtiyaten haczettirebilir.

Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız

aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1 - Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2 - Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle

mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya

da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa;

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç

yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.”

25. 2004 sayılı Kanun’un 264. maddesi şöyledir:

“Dava açılmadan veya icra takibine başlanmadan

evvel ihtiyati haciz yaptırmış olan alacaklı; haczin tatbikinden, haciz

gıyabında yapılmışsa haciz zabıt varakasının kendisine tebliğinden itibaren

yedi gün içinde ya takip talebinde (Haciz veya iflas) bulunmaya veya dava

açmaya mecburdur.

İcra takibinde, borçlu ödeme emrine itiraz

ederse bu itiraz hemen alacaklıya tebliğ olunur. Alacaklı, tebliğ tarihinden

itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemeye

veya mahkemede dava açmaya mecburdur. İcra mahkemesi, itirazın kaldırılması

talebini reddederse alacaklının kararın tefhim veya tebliği tarihinden itibaren

yedi gün içinde dava açması lazımdır.

...

Alacaklı bu müddetleri geçirir veya davasından

yahut takip talebinden vazgeçerse veya takip talebi kanuni müddetlerin

geçmesiyle düşerse veya dava dosyası muameleden kaldırılıp da bir ay içinde

dava yenilenmezse veya davasında haksız çıkarsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır

ve alakadarlar isterse lazım gelenlere bildirilir.

...”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

26. Mahkemenin 16/6/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

27. Başvurucu, idari işlemle kendisinden talep edilen alacağı

taksitler hâlinde ödeme konusunda taahhütname imzaladığını, taksitlerin bir

kısmını ödeyememesi nedeniyle idarenin talebi üzerine hakkında ihtiyati haciz

kararı alınarak icra takibine başlandığını, bu arada ihtiyati hacze konu

alacağın dayanağı olan idari işlemlerin İdare Mahkemesince iptaline karar

verildiğini, söz konusu kararın uygulanması için kesinleşmesi gerekmediği hâlde

Kuşadası 1. Asliye Hukuk Mahkemesince bu iptal kararı dikkate alınmadan

ihtiyati haczin kaldırılması talebinin reddedildiğini, bu şekilde İdare

Mahkemesinin iptal kararının uygulanamadığını belirterek Anayasa’nın 36.

maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı ile mahkeme kararlarının yerine

getirilmesi zorunluluğuna ilişkin Anayasa’nın 138. maddesinin ihlal edildiğini ileri

sürmüş; ihtiyati haciz kararının ve devam eden icra takibinin kaldırılmasına

karar verilmesi ve tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik şartları ve incelemesi”

kenar başlıklı 48. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“Kabul edilebilirlik şartları ve incelemesinin

usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle düzenlenir.”

29. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) “Düşme kararı” başlıklı 80. maddesi

şöyledir:

“(1) Bölümler ya da komisyonlarca yargılamanın

her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden

ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden

görülmemesi.

(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki

fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da

insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”

30. Başvurucu Şirket Anayasa Mahkemesine yaptığı somut

başvurusunda, Kuşadası 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/7/2013 tarihli ve

E.2013/120 D.İş, K.2013/120 Değişik İş sayılı ihtiyati

haciz kararına yaptığı itirazın haksız reddedilmesiyle anayasal haklarının

ihlal edildiğinden şikâyet etmiştir. Başvurucu, söz konusu ihtiyati haciz

kararının ve devam eden icra takibinin kaldırılması talebinde bulunmuştur.

31. Bireysel başvuru incelemesi devam ederken ihtiyati haciz

kararına konu icra takibine başvurucu Şirketin yaptığı itirazın kaldırılması

için Kuşadası İcra Hukuk Mahkemesinin E.2013/301 sayılı dosyasında açılan

davanın reddedildiği ve bu kararın temyiz ve karar düzeltme aşamalarından

geçerek kesinleştiği, bunun üzerine başvurucu Şirketin Kuşadası İcra Hukuk

Mahkemesine şikâyet başvurusunda bulunarak hakkındaki ihtiyati haciz kararının

kaldırılmasını talep ettiği, Kuşadası İcra Hukuk Mahkemesince “itirazın kaldırılması talebinin reddine ilişkin

kararın kesinleşmesinden itibaren 7 gün içerisinde alacak davası açılmadığı”

gerekçesiyle bireysel başvuruya konu Kuşadası 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin

16/7/2013 tarihli ve E.2013/120 Değişik İş, K.2013/120 Değişik İş sayılı

ihtiyati haciz kararının hükümsüz kaldığının tespitine, kararın kesinleşmesini

müteakip ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verildiği görülmüştür.

32. Anılan kararın da kesinleşmesi ve başvurucu Şirket vekilinin

28/4/2016 tarihinde bu kararı Kuşadası 1. İcra Müdürlüğüne sunması üzerine

takip dosyasındaki ihtiyati haczin kaldırıldığı, ihtiyati haciz kararına

istinaden haczedilen 26.404,64 TL'nin başvurucu Şirkete iade edildiği ve

dosyanın kapatıldığı tespit edilmiştir.

33. Böylece bireysel başvuruya konu Kuşadası 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinin 16/7/2013 tarihli ve E.2013/120 Değişik İş, K.2013/120 Değişik İş

sayılı ihtiyati haciz kararının bireysel başvuru incelemesi devam ederken

hükümsüz kalarak kaldırıldığı ve bu karara istinaden haczedilen paranın

başvurucu Şirkete iade edildiği, takip dosyasının da kapatıldığı gözönünde bulundurulduğunda başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığı anlaşılmıştır.

34. Öte yandan İçtüzük'ün 80.

maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinin

devamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının ve

sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı

herhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

35. Açıklanan nedenlerle başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin kalmadığı anlaşıldığından İçtüzük’ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi

gereğince başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi nedeniyle

DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

16/6/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Alparslan

ALTAN

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Raportör

:

Kamil KAYA

Başvurucu

:

Abc Çağdaş Dersanecilik

Eğitim Turizm Ticaret Ltd. Şti.

Vekili

:

Av. Reşat

ERGUVAN