Ali Kantarcıoğlu ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2014/5637)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucular, 1/8/1991 tarihinde Marmaris Kadastro

Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz davasının halen devam ettiğini ve

yargısal işlemlerin uzaması nedeniyle taşınmazlarından özgürce

faydalanamadıklarını belirterek, adil yargılanma hakları ile mülkiyet

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler ve tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 17/4/2014 tarihinde Marmaris 1. Asliye Hukuk

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel eksiklik bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. Komisyon tarafından, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm

tarafından yapılmak üzere, dosyaların Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Başvurucu Caner Sayar tarafından yapılan 2014/5637 sayılı

bireysel başvuru dosyası ile Ülküsan Özer tarafından

yapılan 2014/5638 sayılı bireysel başvuru dosyası, Bayram Akcan tarafından

yapılan 2014/5640 sayılı bireysel başvuru dosyası, Ali Kantarcıoğlu tarafından

yapılan 2014/5642 sayılı bireysel başvuru dosyası, Güneş Sayar tarafından

yapılan 2014/5643 sayılı bireysel başvuru dosyası, Nezihe Tunçalp

tarafından yapılan 2014/5644 sayılı bireysel başvuru dosyası, Cemil Akcan

tarafından yapılan 2014/5646 sayılı bireysel başvuru dosyası, Derin Karamanoğlu

tarafından yapılan 2014/5647 sayılı bireysel başvuru dosyası, Musa Doğan Kutay

tarafından yapılan 2014/5648 sayılı bireysel başvuru dosyası aralarındaki

hukuki ve fiili irtibat nedeniyle birleştirilmesine karar verilmiş ve

incelemeye 2014/5637 sayılı bireysel başvuru dosyası üzerinden devam

edilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından 5/1/2015

tarihinde, kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar

verilmiştir.

6. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği

görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 5/2/2015

tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda

sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

7. Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama

dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. Muğla ili Marmaris ilçesi Karaca köyünde yapılan kadastro

çalışmaları sonrasında 450 parsel numaralı taşınmaz başvurucular ve paydaşları

adlarına tespit edilmiştir.

9. Yapılan kadastro tespitine karşı N.M.Ş. ve M.Ö.

tarafından dava konusu taşınmazın kendi adlarına tescili istemiyle, 1/8/1991

tarihinde Marmaris Kadastro Mahkemesinde bir kısım başvurucular ve paydaşları

aleyhine kadastro tespitine itiraz davası açılmış ve dava, Marmaris Kadastro

Mahkemesinin E.1991/157 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

10. Açılan davada davalı olarak yer alan başvurucular Caner

Sayar ve Nezihe Tunçalp, aynı zamanda müdahil davacı

olarak davada yer almışlardır.

11. Başvurucu Derin Karamanoğlu 21/2/2006 tarihli dilekçesiyle

dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan konutlardan birini davalı Y.Ö.'den satın aldığını belirterek müdahale talebinde

bulunmuş, Mahkemece 27/4/2006 tarihli duruşmada başvurucunun müdahale talebi

kabul edilmiştir.

12. Marmaris Kadastro Mahkemesinin 7/3/2011 tarih ve

E.1991/157, K.2011/128 sayılı kararı ile asıl davacılar tarafından açılan

davaların reddine, müdahil davacıların davalarının kabulüne karar verilmiştir.

13. Anılan karar, Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 31/12/2012

tarih ve E.2012/9673, K.2012/11828 karar sayılı ilâmı ile bozulmuştur.

14. Bozma üzerine Marmaris Kadastro Mahkemesinin E.2014/8

sayılı dosyasına kaydedilen davadaki yargılama halen devam etmektedir.

15. Başvurucular, 17/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

B. İlgili Hukuk

16. 12/1/2011 tarih ve 6100

sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 30. maddesi ile 21/6/1987 tarih ve 3402

sayılı Kadastro Kanunu’nun 25. maddesinin birinci fıkrası, 28. maddesinin

birinci fıkrası, 29. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları, 30.

maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, 32. maddesinin birinci fıkrası ve 36.

maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi (Bkz. B. No: 2012/12, 17/9/2013, §§

16-22).

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

17. Mahkemenin 22/6/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucuların 17/4/2014 tarih ve 2014/5637 numaralı bireysel başvuruları

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların İddiaları

18. Başvurucular, 1/8/1991 tarihinde Marmaris Kadastro

Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz davasının halen devam ettiğini ve

yargısal işlemlerin uzaması nedeniyle taşınmazlarından özgürce

faydalanamadıklarını belirterek, adil yargılanma hakları ile mülkiyet

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

19. Başvuru formu ve eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

20. Başvurucular, 1/8/1991 tarihinde Marmaris Kadastro

Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz davasının halen devam ettiğini ve

yargısal işlemlerin uzaması nedeniyle taşınmazlarından özgürce

faydalanamadıklarını belirterek, adil yargılanma hakları ile mülkiyet

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

21. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme)

ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün olmayıp (B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18), Sözleşme metni

ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarından ortaya çıkan ve adil

yargılanma hakkının somut görünümleri olan alt ilke ve haklar, Anayasa’nın 36.

maddesinde yer verilen adil yargılanma hakkının da unsurlarıdır. Anayasa

Mahkemesi de Anayasa’nın 36. maddesi uyarınca inceleme yaptığı bir çok kararında, ilgili hükmü Sözleşme’nin 6. maddesi ve

AİHM içtihadı ışığında yorumlamak suretiyle, Sözleşme’nin lafzi içeriğinde yer

alan ve AİHM içtihadıyla adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil edilen ilke

ve haklara, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında yer vermektedir. Somut

başvurunun dayanağını oluşturan makul sürede yargılanma hakkı da yukarıda

belirtilen ilkeler uyarınca adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil olup,

ayrıca davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının

yargının görevi olduğunu belirten Anayasa’nın 141. maddesinin de Anayasa’nın

bütünselliği ilkesi gereği, makul sürede yargılanma hakkının

değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır (B. No:

2012/13, 2/7/2013, §§ 38–39).

22. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu,

tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun

davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar, bir

davanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önünde bulundurulması

gereken kriterlerdir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 41–45).

23. Anayasa’nın 36. maddesi ve Sözleşme’nin

6. maddesi uyarınca, medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıkların makul

sürede karara bağlanması gerekmektedir. Başvuru konusu olayda taşınmaz

mülkiyeti hakkında Marmaris Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro tespitine

itiraz davasında, 3402 sayılı Kanun ve 6100 sayılı Kanun’da yer alan usul hükümlerine

göre yürütülen somut yargılama faaliyetinin, medeni hak ve yükümlülükleri konu

alan bir yargılama olduğunda kuşku yoktur (B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 49).

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara

ilişkin makul süre değerlendirmesinde, sürenin başlangıcı kural olarak,

uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı, başka

bir deyişle davanın ikame edildiği tarih olup, somut başvuru açısından bu tarih 1/8/1991 tarihidir.

25. Başvuru konusu davanın açılış tarihi 1/8/1991 olmakla

beraber, başvurucu Derin Karamanoğlu’nun verdiği 21/2/2006 tarihli asli

müdahale dilekçesi sonrasında, asli müdahil sıfatıyla yargılamada yer almaya

başladığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, bu başvurucu açısından makul süre

değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, davanın

açıldığı tarih değil, usulüne uygun olarak asli müdahale talebinde bulunulduğu

21/2/2006 tarihidir (B. No. 2012/367, 17/9/2013, § 25).

26. Sürenin bitiş tarihi ise, çoğu zaman icra aşamasını da

kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihidir. Ancak devam eden

yargılamalara ilişkin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını

içeren başvuruların yargılama faaliyetinin devamı sırasında da yapılabilmesi

olanağı bulunduğundan, değerlendirmeye esas alınacak sürenin bitiş anı

başvurunun karara bağlandığı tarihtir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 52).

27. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde,

davacılar N.M.Ş. ve M.Ö. tarafından bir kısım başvurucular aleyhine kadastro

tespitine itiraz davası açıldığı, davanın Marmaris Kadastro Mahkemesinin

E.1991/157 sayılı dosyasına kaydedildiği, başvurucu Derin Karamanoğlu’nun,

21/2/2006 tarihli dilekçesiyle dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan

konutlardan birini davalı Y.Ö.'den satın aldığını

belirterek müdahale talebinde bulunduğu, Mahkemece 27/4/2006 tarihli duruşmada

başvurucunun müdahale talebinin kabul edildiği, Mahkemenin 7/3/2011 tarihli

ilamı ile asıl davacılar tarafından açılan davaların reddine, müdahil

davacıların davalarının kabulüne karar verildiği, Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin

31/12/2012 tarihli kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulduğu

anlaşılmıştır. Bozma üzerine Marmaris Kadastro Mahkemesinin E.2014/8 sayılı

dosyasına kaydedilen davadaki yargılamanın halen devam ettiği belirlenmiştir.

28. İlgili yargılama evrakının incelenmesinden, başvuruya

konu yargılamanın kadastro mahkemesi önünde devam ettiği anlaşılmakla, 3402

sayılı Kanun’da yer alan özel usul hükümleri ile medeni hak ve yükümlülüklere

ilişkin uyuşmazlıkları konu alan yargılama faaliyetleri için geçerli genel usuli hükümler içeren 6100 sayılı Kanun’a tabi bir

yargılama faaliyetinin söz konusu olduğu ve 3402 sayılı Kanun’da yer alan özel

usul hükümleri ile 6100 sayılı Kanun’un 30. maddesinin, uyuşmazlıkların makul

sürede çözümlenmesi gerekliliğini ortaya koyduğu anlaşılmaktadır (§ 16).

29. Kadastro mahkemesi nezdindeki yargılamaların makul sürede

tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve

Anayasa Mahkemesi tarafından, özellikle 3402 sayılı Kanun’da yer alan ve

yargılamada sürati temin etmeye hizmet eden özel usul hükümlerinin nazara

alınmadığı göz önünde bulundurularak makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği yönünde kararlar verilmiştir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 54-64; B.

No: 2012/12, 17/9/2013, §§ 53-62; B. No: 2013/1115, 5/12/2013, §§ 60-67;

2012/673, 19/12/2013, §§ 37-43).

30. Başvuruya konu davanın taraf sayısı ve mahiyeti nedeniyle

icrası gereken usul işlemlerinin niteliği başvuruya konu yargılamanın karmaşık

niteliğinin bulunduğunu ortaya koymakla birlikte, davaya bütün olarak

bakıldığında, 3402 sayılı Kanun’da yer alan usul hükümlerine tabi bir yargılama

sürecine ilişkin somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek

bir yön bulunmadığı ve başvurucu Derin Karamanoğlu açısından yaklaşık dokuz

yıldır, diğer başvurucular açısından yaklaşık yirmi dört yıldır devam eden

yargılama sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

31. Açıklanan nedenlerle, başvurucuların Anayasa’nın 36.

maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğine karar verilmesi gerekir.

32. Başvurucular uzun süren yargılama nedeniyle

taşınmazlarını kullanamadıklarını belirterek, Anayasa’nın 35. maddesinde

tanımlanan mülkiyet haklarının ihlal edildiğini iddia etmiş olup,

başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde

yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği

yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

33. Başvurucular, maruz kaldıkları zarar karşılığı olarak

ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep etmişlerdir.

34. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar”

kenar başlıklı 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa,

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere

dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar

bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel

mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla

yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve

sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

35. Başvurucuların tarafı oldukları uyuşmazlığa ilişkin

başvurucu Derin Karamanoğlu açısından yaklaşık dokuz yıldır, diğer başvurucular

açısından yaklaşık yirmi dört yıldır devam eden yargılama süresi nazara

alındığında, yargılama faaliyetinin uzunluğu sebebiyle, yalnızca ihlal

tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucu Derin

Karamanoğlu’na net 5.000,00 TL, diğer başvuruculara ayrı ayrı net 18.700,00 TL

manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

36. Başvurucular tarafından ayrı ayrı

yapılan ve dosyadaki belgeler uyarınca tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşan

yargılama giderinin başvuruculara ayrı ayrı ödenmesine ve başvurucu Caner Sayar

kendi adına asaleten başvuruda bulunduğu için anılan başvurucu dışındaki diğer

başvuruculara 1.500,00 TL vekâlet ücretinin müştereken ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

37. Başvuruya konu yargılamanın başvurucu Derin Karamanoğlu

açısından yaklaşık dokuz yıldır, diğer başvurucular açısından yaklaşık yirmi

dört yıldır devam ettiği ve bu hususun makul sürede yargılanma hakkını ihlal

ettiği gözetilerek, anayasal bir hakkın ihlal edildiği açık olan bir yargılama dosyasında,

hukuka, adalete ve mahkemeye güven ilkesinin gördüğü zararın devam etmesinin

önlenmesi amacıyla, yargılamanın mümkün olan en kısa sürede sonuçlandırılmasını

teminen, kararın bir örneğinin ilgili Mahkemesine

gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

B. Başvurucu Derin Karamanoğlu’na net 5.000,00 TL, diğer

başvuruculara ayrı ayrı net 18.700,00 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE,

başvurucuların tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,

C. Başvurucular tarafından ayrı ayrı

yapılan ve dosyadaki belgeler uyarınca tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşan

yargılama giderinin başvuruculara ayrı ayrı ödenmesine ve başvurucu Caner Sayar

dışındaki diğer başvuruculara 1.500,00 TL vekâlet ücretinin MÜŞTEREKEN

ÖDENMESİNE,

D. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemede

gecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,

E. Kararın bir örneğinin Marmaris Kadastro Mahkemesine

gönderilmesine,

22/6/2015

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi

DURSUN

Erdal TERCAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA Raportör Yrd. : Yusuf Enes KAYA Başvurucular : 1. Ali KANTARCIOĞLU 2. Güneş SAYAR 3. Ülküsan ÖZER 4. Nezihe TUNÇALP 5. Bayram AKCAN 6. Cemil AKCAN 7. Derin KARAMANOĞLU 8. Musa Doğan KUTAY 9. Caner SAYAR Vekilleri : Av. Caner SAYAR