Belgin Oral ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2014/6437)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, trafik kazası sonucu bir kişinin ölümüne ve iki

kişinin yaralanmasına neden olan kusurlu sürücü ve ilgili sigorta şirketleri

aleyhine açılan tazminat davasında davanın kısmen reddine karar verilmesi ve

yargılamanın makul sürede sonuçlanmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 12/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, başvuru hakkında görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. İlk iki başvurucunun oğlu ve üçüncü başvurucunun kardeşi olan

Bahadır Oral, 9/9/2007 tarihinde geçirdiği çift taraflı trafik kazası sonucu

yaşamını yitirmiştir. Bu kazada,Bahadır

Oral ile aynı arabada bulunan dördüncü ve beşinci başvurucular ise

yaralanmıştır.

9.Başvurucular 21/4/2008 tarihli dilekçe ile özetle müteveffa

Bahadır Oral ile başvuruculardan Remzi Çetinel ve

Ufuk Ekremoğlu'nun içinde bulunduğu aracın karşı

yönden gelen A.K. kontrolündeki araç ile çarpıştığını, kazanın A.K.nin dikkatsizliği ve aşırı hız yapmasından

kaynaklandığını belirterek A.K., K.K. ve ilgili sigorta şirketleri aleyhine

Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davası açmıştır.

10.Dava kapsamında tarafların kusur oranlarının tespiti amacıyla

bilirkişi raporu alınmıştır. Söz konusu raporda, davalı A.K.nin

%100 kusurlu olduğu belirtilmiştir. Dava kapsamında ayrıca, trafik kazasında

yaralanan diğer iki kişinin sağlık durumunun tespiti ve başvurucuların maddi

zararlarının hesaplanması amacıyla da bilirkişi raporları alınmıştır.

11. Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi 7/4/2011 tarihli ve

E.2008/153, K.2011/95 sayılı karar ile dava kapsamında alınan bilirkişi

raporlarını ve elde edilen diğer bilgi ve belgeleri dikkate alarak davanın

kısmen kabulüne karar vermiştir. Mahkeme bu kapsamda ölen kişinin annesine

toplam 25.382,65 TL, babasına toplam 24.652,56 TL maddi tazminat ödenmesine;

ölen kişinin anne ve babasının her birine ayrı ayrı 12.000 TL, kardeşine 3.000

TL manevi tazminat ödenmesine; ölen kişinin kardeşinin destekten yoksun kalma

tazminatı talebinin ise reddine karar vermiştir. Mahkeme ayrıca, kazada yaralananRemzi Çetinel'e 200 TL

tedavi bedeli ve 3.000 TL manevi tazminat ödenmesine; kazada yaralanan Ufuk Ekremoğlu'na ise 250 TL tedavi bedeli ve 5.000 TL manevi

tazminat ödenmesine karar vermiştir.

12.Başvurucular, bu kararı temyiz etmiştir. Temyiz talebini

inceleyen Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 12/12/2012 tarihli ve E.2012/13330,

K.2012/13960 sayılı ilam ile kararın Hasan Basri Oral ile Belgin Oral lehine

takdir edilen manevi tazminat miktarına ilişkin kısmının hak ve nesafet kuralları çerçevesinde daha yüksek manevi tazminata

hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına; kararın diğer kısımlarına

yönelik temyiz itirazlarının ise reddine karar vermiştir. Karar düzeltme istemi

aynı Dairenin 18/4/2013 tarihli ve E.2013/4741, K.2013/5709 sayılı ilamıyla

reddedilmiştir.

13. Bu karar üzerine Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi

31/10/2013 tarihli ve E.2013/374, K.2013/513 sayılı karar ile bozma ilamına

uyarak anne ve baba için takdir edilen manevi tazminat miktarını 12.000 TL

yerine 20.000 TL olarak takdir etmiş; anne ve babanın her birine ayrı ayrı

20.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermiştir. Mahkeme ayrıca, kararın

maddi tazminata ilişkin kısmı kesinleşmiş olduğundan bu talepler yönünden

yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına karar vermiştir.

14.Anılan karar, Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 20/2/2014 tarihli

ve E.2014/710, K.2014/2214 sayılı ilamıylaonanmıştır.

15. Karar, başvurucular vekiline 11/4/2014 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

16. Başvurucular 12/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 22/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Betül Oral, Ufuk Ekremoğlu ve Remzi Çetinel

Yönünden

18.Başvurucular (Betül Oral, Ufuk Ekremoğlu,

Remzi Çetinel) Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde

görülen dava sonucunda verilen karar nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma

hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)

64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği başvuru yollarının tüketildiği, başvuru

yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

bireysel başvuru yapılması gerekir.

20.Başvuru formu ve eklerinin incelenmesi neticesinde Ankara 23.

Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/4/2011 tarihli kararının başvurucular tarafından

temyiz edildiği, Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 12/12/2012 tarihli ilamıyla İlk

Derece Mahkemesi kararının Hasan Basri Oral ile Belgin Oral lehine takdir

edilen manevi tazminat miktarına ilişkin kısmının bozulmasına, kararın diğer

kısımlarına yönelik temyiz itirazlarının ise reddine karar verildiği;

başvurucuların karar düzeltme talebinin aynı Dairenin 18/4/2013 tarihli ilamı

ile reddedildiği (bkz. §§ 10, 11), bunun üzerine Ankara 23. Asliye Hukuk

Mahkemesince bozma kararında belirtilen hususlarla sınırlı bir inceleme

yapılarak 31/10/2013 tarihli kararın verildiği (bkz. § 12) ve bu kararın

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 20/2/2014 tarihli ilamı ile onanması üzerine

mevcut başvurunun yapıldığı belirlenmiştir.

21.Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 12/12/2012 tarihli bozmailamı sadece Hasan Basri Oral ile Belgin Oral lehine

takdir edilen manevi tazminat miktarına ilişkin olduğundan, başka bir anlatımla

İlk Derece Mahkemesi kararının diğer yönleri Yargıtay tarafından uygun

bulunduğundan ve bozma ilamı sonrasındaki yargılamada kararın uygun bulunan

yönleri tekrardan incelenmeyeceğinden Hasan Basri Oral ile Belgin Oral

dışındaki başvurucuların Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 18/4/2013 tarihli karar

düzeltme talebinin reddine ilişkin ilamını öğrenmelerinden itibaren en geç otuz

gün içinde bireysel başvuruda bulunmaları gerekir. Dosya kapsamından Yargıtay

17. Hukuk Dairesinin 18/4/2013 tarihli ilamının başvurucular vekiline tebliğ

tarihi anlaşılamamakla birlikte başvurucuların bozma ilamından sonra Ankara 23.

Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan ilk celsede yani somut olayda en

geç31/10/2013 tarihinde nihai karardan haberdar olduklarının kabul edilmesi

gerektiği açıktır. Bu durumda söz konusu karara karşı Anayasa Mahkemesine

bireysel başvurunun en son 30/11/2013 tarihine kadar yapılmış olması gerekirken

12/5/2014 tarihinde yapılmış olması nedeniyle başvuruda süre aşımı bulunduğu

sonucuna varılmıştır.

22. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

B.Belgin Oral ve Hasan Basri Oral Yönünden

1. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

23. Başvurucular, makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

a. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

24. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden

25.Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını

da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar

yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

27. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvurudaki 5 yıl 10

aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

2. Diğer İhlal İddiaları

29.Başvurucular; 24 yaşındaki oğullarının geçirdiği trafik

kazası sonucu yaşamını yitirdiğini, bu durumun kendilerini derinden

yaraladığını, maddi ve manevi tazminat miktarının düşük belirlendiğini,

yargılama sonucunda hakkaniyete uygun karar verilmediğini belirterek adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

30.Yukarıda da belirtildiği üzere Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin

12/12/2012 tarihli bozma ilamı yalnızca Belgin Oral ve Hasan Basri Oral lehine

takdir edilen manevi tazminata ilişkin olduğundan, başka bir anlatımla İlk

Derece Mahkemesi kararının Belgin Oral ve Hasan Basri Oral lehine hükmedilen

destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin kısmı karar düzeltme isteminin

reddine ilişkin Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 18/4/2013 tarihli ilamı ile

kesinleştiğinden bu başlık altındaki inceleme sadece manevi tazminata ilişkin

iddialarla sınırlı olarak yapılmıştır.

31.Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda

değildir (Ahmet Sağlam, B. No:

2013/3351, 18/9/2013, § 42).

32. Başvurucular tarafından ileri sürülen iddialar, Derece

Mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına

ilişkin olup Mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate

alındığında ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

anlaşılmaktadır.

33. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

34. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

35. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

36. Somut olayda, başvuruculardan Belgin Oral ve Hasan Basri

Oral yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna

varılmıştır.

37. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvuruculardan Belgin Oral ve Hasan Basri Oral'a net 7.800 TL

manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

38. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin

başvuruculardan Belgin Oral ve Hasan Basri Oral'a müştereken ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

A. 1. Betül Oral, Ufuk Ekremoğlu ve

Remzi Çetinel'in ihlal iddialarının süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Belgin Oral ve Hasan

Basri Oral'ın makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddialarının KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

3. Belgin Oral ve Hasan

Basri Oral'ın diğer ihlal iddialarının açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvuruculardan Belgin Oral ve Hasan Basri Oral'a net 7.800

TL manevi tazminatın müştereken ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin

REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculardan Belgin Oral ve Hasan Basri

Oral'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

22/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Halil

İbrahim DURSUN

Başvurucular

:

1. Belgin

ORAL

2. Hasan

Basri ORAL

3. Betül

KUNDURACI

4. Remzi

ÇETİNEL

5. Ufuk

EKREMOĞLU

Vekili

:

Av. Sedat

YORULMAZ