Bilge Doğru ve Muhammet Yurtseven Başvurusu (B. No: 2014/14794)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, yabancı bir mahkeme tarafından verilen kararın tenfizi davasında, nispi vekâlet ücreti yerine maktu

vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 4/9/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Başvurucu Muhammet Yurtseven'in vekili Av. Bilge Doğru

marifetiyle sunulan 10/4/2009 tarihli dava dilekçesiyle Almanya Konstanz Mahkemesinde açtığı alacak talepli davada verilen

18/12/2007 tarihli karar ile masraf tespit kararının tanıma ve tenfizine karar

verilmesi istenmiştir.

9. Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) 8/12/2009

tarihli kararı ile tenfiz şartları oluşmadığı

gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

10. Temyiz üzerine hüküm Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin (Daire)

8/6/2012 tarihli kararı ile bozulmuştur.

11. Karar düzeltme talebi Dairenin 11/10/2012 tarihli kararı ile

reddedilmiştir.

12. Bozma kararı sonrası Mahkemenin 31/1/2013 tarihli kararı ile

talebin kabulüne karar verilmiştir. Kararın hüküm kısmı şöyledir:

"...Davacı Muhammet

Yurtseven ile davalı [K.] San.

Tic. ve Yatırım Holding A.Ş. (Eski Unvan: [K.] İnş. Tarım San. İştl. Tic.

A.Ş.) arasında yabancı mahkemede yapılan yargılama sonucunda; Federal Almanya

Cumhuriyeti Konstanz Asliye Hukuk Mahkemesinin 6 O

65/07 B sayılı kararının ve masraf tespit kararının MÖHUK 56. maddesi gereğince

TENFİZİNE,

Alınması gerekli 21,15 TL harcın davacı tarafından

peşin yatırıldığı anlaşılan 354,20 TL harçtan mahsubu ile bakiye 333,05 TL'nin

davacıya talep halinde iadesine,

Davacı davada kendisini vekil ile temsil

ettirdiğinden yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesap edilen 1200,00 TL ücreti

vekaletin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,

..."

13. Temyiz üzerine hüküm Dairenin 30/12/2013 tarihli kararı ile

onanmıştır.

14. Karar düzeltme talebi Dairenin 21/5/2014 tarihli kararı ile

reddedilmiştir.

15. Ret kararı 11/8/2014 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ

edilmiş, 4/9/2014 tarihinde tarihinde bireysel

başvuruda bulunulmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

16. 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun "Yabancı mahkeme ilamları" kenar

başlıklı 4. maddesi şöyledir:

"Yabancı bir mahkeme

tarafından verilen ilamların tenfizi için açılacak

davalardan, bu ilamlarda hükmolunmuş şeyin değeri, nevi ve mahiyetine göre (1)

sayılı tarife gereğince harç alınır."

17. 492 sayılı Kanun'un "Harç

alma ölçüleri" kenar başlıklı 15. maddesi şöyledir:

"Yargı harçları (1)

sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden,

işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır."

18. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu'nun 323. maddesi şöyledir:

"1) Yargılama giderleri şunlardır:

a) Celse, karar ve ilam harçları.

...

ğ) Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak

vekâlet ücreti.

..."

19. 6100 sayılı Kanun’un 330. maddesi şöyledir:

"(1) Vekil ile takip

edilen davalarda mahkemece, kanuna göre takdir olunacak vekâlet ücreti, taraf

lehine hükmedilir."

20. 6100 sayılı Kanun’un 332. maddesi şöyledir:

"(1) Yargılama giderlerine, mahkemece resen

hükmedilir.

(2) Yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği

ve dökümü

hüküm altında gösterilir."

21. 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatlık ücreti” kenar başlıklı 164.

maddesi şöyledir:

"Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının

karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder.

…

Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek

vekâlet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve

mahsup edilemez, haczedilemez."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

22. Mahkemenin 27/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucu Bilge

Doğru'nun İddiaları Yönünden

23. Başvurucu kazanacağı nispi avukatlık ücretini düşünerek

diğer başvurucunun avukatı olmayı kabul ettiğini, dava açılırken nispi harç

yatırıldığından davanın sonucunda da nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi

gerektiğini ileri sürmüştür.

24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlale

yol açtığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalinden

dolayı başvurucunun "kişisel olarak ve doğrudan" etkilenmiş olması

gerekir (Onur Doğanay, B. No:

2013/1977, 9/1/2014, §§ 42-45).

25. 6100 sayılı Kanun'un 330. maddesinin gerekçesinde, genel

hükümlere göre avukat ile iş sahibi arasında düzenlenen vekâlet sözleşmesi

çerçevesinde avukatın aldığı ücretten farklı olarak vekâlet ücretinin, davada

haklı çıkan tarafın davasını vekille takip etmesi durumunda diğer yargılama

giderlerinin dışında lehine hükmedilen bir tutar olduğu, bu ücretin Avukatlık

Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanacağı ve

yargılama giderleri kapsamında olduğu belirtilmiştir. Maddenin gerekçesinde

ayrıca 1136 sayılı Kanun’un 164. maddesinin beşinci fıkrasında geçen “Vekâlet

ücreti avukata aittir.” hükmünün

kararın taraflar için oluşturulduğu ve onların lehlerine ve aleyhlerine sonuç

yaratacağı prensibinin uygulanmasına engel olmadığı, 1136 sayılı Kanun’daki

hükmün avukat ile müvekkil arasındaki hukuki ilişkide geçerli olacağı,

düzenlemede geçen vekâlet ücretinin avukatla müvekkili arasında yapılan

sözleşmede geçen ücret olmadığı, mahkemece taraf lehine hükmedilen yargılama giderleri

kapsamında bir ücret olduğu belirtilmiştir (Atilla

İnan, B. No: 2012/615, 21/11/2013, § 26).

26. Davanın taraflarından birinin vekili olan avukatın,

uyuşmazlık ve tarafla ilgili kamusal işlem ve kararlardan güncel ve kişisel bir

hakkının doğrudan etkilenmeyeceği ve bu nedenle mağdur statüsü kazanamayacağı

açıktır (Atilla İnan, §§ 31-35).

27. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Başvurucu Muhammet

Yurtseven'in İddiaları Yönünden

28. Başvurucu, dava dilekçesinde gösterdiği değer üzerinden

mahkeme veznesine nispi harç yatırarak açtığı davada Avukatlık Asgari Ücret

Tarifesi uyarınca kendisine 3.148,33 TL nispi vekâlet ücreti verilmesi

gerekirken, 1.200 TL maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi ve bu konudaki

itirazının Yargıtay tarafından değerlendirilmemesi nedeniyle mülkiyet ve adil

yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

29. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Kabul edilen hukuki yardım miktarı sonucunda

başvurucunun daha az vekâlet ücretine hak kazandığına ilişkin başvuru mülkiyet

hakkı kapsamında incelenmiştir.

30. Bir anayasal hak ihlali iddiasının Anayasa Mahkemesinin konu

bakımından yetkisi dâhilinde olabilmesi için başvurucu tarafından dayanılan

hakkın Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden olması ve

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi(Sözleşme) ve buna Türkiye'nin taraf olduğu ekprotokoller kapsamında yer alması, ayrıca başvurucunun

ihlal iddiasına temel alınan hakkın kapsamına giren korunmaya değer bir

menfaatinin bulunması gerekir (Ahmet Sağlam,

B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 31).

31. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse,

önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadır. Bu nedenle öncelikle

başvurucunun Anayasa’nın 35. maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete

ilişkin bir menfaate sahip olup olmadığı noktasındaki hukuki durumunun

değerlendirilmesi gerekir (Cemile Ünlü,

B. No: 2013/382, 16/4/2013,§ 26).

32. Belirli durumlarda bir "ekonomik değer" veya

icrası mümkün bir "alacak" iddiasını elde etmeye yönelik "meşru

bir beklenti", Anayasa'nın ve Sözleşme'nin ortak koruma alanında yer alan

mülkiyet hakkı güvencesinden yararlanabilir. Meşru beklenti, makul bir şekilde

ortaya konmuş icra edilebilir bir iddianın doğurduğu, ulusal mevzuatta belirli

bir kanun hükmüne veya başarılı olma şansının yüksek olduğunu gösteren yerleşik

ve istikrarlı bir yargı içtihadına dayanan yeterli somutluğa sahip nitelikteki

bir beklentidir. Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece ulusal hukukta

mülkiyet hakkı kapsamında savunulabilir bir iddianın varlığı meşru beklentinin

kabulü için yeterli değildir (Kemal Yeler ve

Ali Arslan Çelebi, B. No: 2012/636, 15/4/2014, § 37).

33. Somut olayda sadece yabancı mahkeme kararının tenfizi şartlarının incelendiği davanın niteliğine göre

maktu harç alınarak fazla yatırılan harcın başvurucuya iade edildiği ve bu

duruma uygun olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne

göre dava sonucunda hükmedilen vekâlet ücretinin de maktu tarife üzerinden

belirlendiği anlaşılmaktadır.

34. Başvurucunun şikâyeti tenfiz

davasının sonucunda kazanılan vekâlet ücretinin miktarına ilişkindir. Vekâlet

ücretinin Anayasa'nın 35. maddesi anlamında "mülk" kapsamına

girebilmesi için kesin hüküm hâlini almış bir mahkeme kararına dayalı olarak

icra edilebilir bir şekilde belirginleşmesi gerekmektedir. Başvurucunun

talebine konu kesin hüküm altına alınmış vekâlet ücretinden söz

edilemeyeceğinden Anayasa'nın 35. maddesi anlamında mevcut bir mülkün

varlığının kabulü olanaksızdır.

35. Diğer yandan hükmedilen vekâlet ücreti tenfiz

davasının özel şartları dikkate alınarak "maktu" olarak takdir

edilmiştir. Bu durumun aksine yargı makamları önünde tarafına "nispi"

vekâlet ücreti verilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ispat edemeyen ve belirli

bir kanun hükmüne ya da istikrarlı bir içtihada dayanmayan başvurucunun,

mülkiyet hakkı kapsamına giren bir ekonomik değeri veya en azından böyle bir

değeri elde etme yönünde meşru beklentisi bulunmadığı anlaşılmaktadır.

36. Açıklanan nedenlerle başvurucunun korunmaya değer bir

menfaati bulunmadığı anlaşıldığından başvurunun bu kısmının da konu bakımından yetkisizlik nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

27/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Raportör

:

Volkan

SEVTEKİN

Başvurucular

:

1. Bilge

DOĞRU

2. Muhammet

YURTSEVEN

Vekili

:

Av. Acun

PAPAKÇI