Brıtısh Amerıcan Tobacco Tütün Mamülleri San. ve Tic. A.ş. Başvurusu (B. No: 2014/13386)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, dayanağı olan Bakanlar Kurulu kararının iptal

edilmesine rağmen özel tüketim vergisi tahakkuk ettirilmesi nedeniyle mülkiyet

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 15/8/2014 tarihinde yapılmışlardır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan

ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4 Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. 2014/13386 numaralı bireysel başvuru ile aynı tarihte yapılan

2014/13388, 2014/13389, 2014/13391, 2014/13393 ve 2014/13394 numaralı bireysel

başvuruların konu yönünden hukuki irtibatlarının bulunması nedeniyle 2014/13386

numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin bu dosya

üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvuruların kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

A. Uyuşmazlığın Arka

Planı

9. Başvurucu; sigara, tütün ve sair tütün ürünlerinin üretimi,

işlenmesi, pazarlanması, dağıtımı, satımı, ticareti, ithalatı ve ihracatı ile

iştigal eden bir şirkettir. Başvurucu yapmış olduğu sigara satışları

karşılığında tahsil ettiği mal bedeli üzerinden özel tüketim vergisi (ÖTV) ve

katma değer vergisi (KDV) tutarlarını vergi mükellefi sıfatıyla Vergi Dairesine

ödemektedir.

10. 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi

Kanunu'na ekli (III) sayılı listenin (B) cetvelinde tütün ve mamullerine yer

verilmiş olup bunlar yönünden 16/7/2004 tarihli ve 5228 sayılı Kanun'un 26.

maddesi ile maktu vergi tutarları belirlenmiştir. Buna göre, tütün içeren

sigaraların bir adedi için 0,11 TL maktu vergi alınması öngörülmüştür.

11. Öte yandan4760 sayılı Kanun'un 12. maddesinin ikinci

fıkrasının (b) bendinde, Bakanlar Kurulunun Kanun'a ekli (III) sayılı listedeki

mallar için belirlenen oranları her bir mal itibarıyla yarısına kadar

indirmeye, (A) cetvelindeki mallar için dört katına, (B) cetvelindeki mallar

için bir katına kadar artırmaya yetkili kılındığı belirtilmiştir. Ayrıca bu

sınırlar içinde malların cinsleri, özellikleri, fiyat grupları, alkol

dereceleri ve içerdiği alkol miktarına göre farklı vergi oranları ve maktu

vergi tutarı belirleme yetkisi de Bakanlar Kuruluna verilmiştir.

12. Bu yetki doğrultusunda 1/2/2005 tarihli ve 25714 sayılı

mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren

2005/8410 sayılı Bakanlar Kurulu kararının eki kararın 7. maddesinde,tütün

ve mamulleri için belirlenen maktu vergi tutarları yeniden belirlenmiştir. Bu

kapsamda tütün içeren sigaralar yönünden maktu vergi tutarları, şark tipi tütün

kullanım oranına göre farklılaştırılmıştır. Bu doğrultuda maktu vergi

tutarları; içerdiği şark tipi tütün oranı %0 ila %33 oranında (%33 dâhil)

olanların adedi için 0,0675 TL, %34 ila 66 (%66 dâhil) arasında olanların adedi

için ise 0,0400 TL olarak, diğer tütün içeren sigaraların adedi yönünden ise

0,188 TL olarakbelirlenmiştir.

B. Düzenleyici İşlemin

İptali İstemiyle Açılan Dava

13. Başvurucu, Bakanlar Kurulu kararına karşı Başbakanlık

aleyhine Danıştay 7. Dairesinde (Daire) iptal davası açmıştır. Dava

dilekçesinde, tütün içeren sigaralar yönünden tek kalem hâlinde maktu vergi

belirlenmiş iken Bakanlar Kurulunca şark tipi tütün içeren sigaralar lehine

getirilen düzenlemenin verginin kanuniliği ilkesine aykırı olduğu

belirtilmiştir. Başvurucu, davaya konu Bakanlar Kurulu kararının 7.

maddesindeki 2402.20 Gümrük Tarife ve İstatistik Pozisyonunda (GTİP) yer alan

metnin "tütün içeren sigaralar

0,188-YTL/adet" bölümü dışında kalan kısmının iptalini talep

etmiştir.

14. Daire 9/2/2009 tarihinde davanın kabulüne ve talep

doğrultusunda belirtilen düzenlemenin iptaline karar vermiştir. Kararın gerekçesinde,

yetki kuralıyla verginin temel unsurlarının belirlenmesinin Bakanlar Kuruluna

bırakılmış olmasının yasama yetkisinin tamamen devrine yol açması ve Bakanlar

Kuruluna keyfî düzenleme yapma yetkisi vermesi nedeniyle hukuk güvenliği

ilkesiyle bağdaşmadığı açıklanmıştır. Daire, ilgili yetki kuralı yönünden

Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusundan sonra yasama organınca

30/3/2006 tarihli ve 5479 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (b) bendi ile

değişikliğe gidildiğine dikkat çekmiştir.

15. Davalı Başbakanlık tarafından temyiz edilen karar, Danıştay

Vergi Dava Daireleri Kurulunun (Kurul) 22/1/2010 tarihli ilamıyla onanmıştır.

Kurul, 5479 sayılı Kanun ile değişik kuralın, bu kurala dayanılarak yürürlüğe

konulan Bakanlar Kurulu kararlarının yargısal denetiminde esas alınabileceğini

belirtmiştir. Dava konusu kararın ise aynı kuralın, daha önce 5228 sayılı Kanun

ile değiştirilmiş metnine göre yapıldığı için 5479 sayılı Kanun ile değişik

kurala göre yargısal denetime tabi tutulamayacağı kabul edilmiştir. Kurula göre

şark tipi tütünü içeren sigaraların 0,0675 YTL/adet ve 0,0400 YTL/adet maktu

vergiye bağlı tutulmasını gerektiren 4760 sayılı Kanun'un 12'nci maddesinin

2'nci fıkrasının (b) bendine uygun düşen bir sebep ise gösterilememiştir.

C. Bireysel İşlemlerin

İptali İstemiyle Açılan Davalar

16. Başvurucu teslimatını yaptığı sigaralardan dolayı 2005 yılı

Şubat ayı dönemi için ihtirazi kayıtla verdiği

beyanname üzerinden yapılan tahakkuk çerçevesinde 11.010.870,60 TL tutarında

ÖTV ödemesi yapmıştır. Başvurucudan aynı şekilde yine bu yılın mart ayı dönemi

için 1.587.130,92 TL, nisan ayı için 1.190.783,68 TL, mayıs ayı için 937.011,34

TL, haziran ayı için 716.570 TL ve temmuz ayı için 734.388,30 TL tutarlarında

ÖTV tahsil edilmiştir.

17. Başvurucu belirtilen dönemlere ait yapılan tahakkuk

işlemlerinin terkini ve yaptığı söz konusu ödemelerin yasal faiziyle birlikte

iadesi istemleriyle farklı vergi mahkemelerinde çeşitli davalar açmıştır.

Başvurucu dava dilekçelerinde, düzenleyici işleme karşı da dava açtığını

belirterek verginin kanuniliği ilkesine aykırı olarak düzenlenen Bakanlar

Kurulu kararına göre yapılan tahakkuk işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu ileri

sürmüştür.

18. i. 2014/13393 numaralı bireysel başvurunun konusunu

oluşturan Şubat/2005 döneminde ödenen ÖTV tutarları yönünden İstanbul 1. Vergi

Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece 22/2/2006 tarihinde reddedilmiştir.

ii. 2014/13394 numaralı

bireysel başvurunun konusunu oluşturan Mart/2005 döneminde ödenen ÖTV tutarları

yönünden İstanbul 8. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece 9/5/2007

tarihinde reddedilmiştir.

iii. 2014/13388 numaralı

bireysel başvurunun konusunu oluşturan Nisan/2005 döneminde ödenen ÖTV

tutarları yönünden İstanbul 3. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece 23/11/2006

tarihinde reddedilmiştir.

iv. 2014/13391 numaralı

bireysel başvurunun konusunu oluşturan Mayıs/2005 döneminde ödenen ÖTV

tutarları yönünden İstanbul 5. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece

22/3/2006 tarihinde reddedilmiştir.

v. 2014/13386 numaralı

bireysel başvurunun konusunu oluşturan Haziran/2005 döneminde ödenen ÖTV

tutarları yönünden İstanbul 1. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece

26/4/2006 tarihinde reddedilmiştir.

vi. 2014/13389 numaralı

bireysel başvurunun konusunu oluşturan Temmuz/2005 döneminde ödenen ÖTV

tutarları yönünden İstanbul 7. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece

23/2/2006 tarihinde reddedilmiştir.

19. Mahkeme kararlarının gerekçesinde özetle uyuşmazlığa konu

iadesi istenen ÖTV'nin yapılan sigara satışları karşılığında mal bedeliyle

birlikte tahsil edilerek yansıtıldığı, dolayısıyla başvurucu Şirketin herhangi

bir mali yükünün bulunmadığı belirtilmiştir. Kararlarda, mal bedeliyle birlikte

tahsil edilerek kanuna uygun şekilde beyan ve ödeme yükümlülüğü yerine

getirilen ÖTV tahakkukunda hukuki bir isabetsizliğin bulunmadığı açıklanmıştır.

20. Kararlar, başvurucu tarafından temyiz edilmiştir. Temyiz

dilekçelerinde, vergi artışı nedeniyle fiyat artışına yol açıldığından İlk

Derece Mahkemesinin kararlarında belirtildiğinin aksine mali yüke

katlanılmasının söz konusu olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca dava konusu

vergilendirme işleminin dayanağı olan Bakanlar Kurulu kararının iptal

edilmesiyle bu işlemin hukuki bir dayanağının kalmadığı belirtilmiştir. Başvurucuya

göre İlk Derece Mahkemesinin bu yorumu, idarenin işlemine karşı dava açılmasını

Anayasa'ya aykırı olarak sınırlandırmaktadır. Başvurucu son olarak hukuka

aykırı vergilendirme sonucu idarenin sebepsiz zenginleştiğini de ileri

sürmüştür. Ancak Danıştay Yedinci Dairesinin 22/6/2012 tarihli ilamlarıyla

temyiz istemleri reddedilerek hükümler onanmıştır. Onama ilamlarında,

kararların gerekçesinin Daire tarafından da uygun bulunduğu ve temyiz

sebeplerinin kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte olmadığı belirtilmiştir.

21. Başvurucu onama ilamlarına karşı karar düzeltme taleplerinde

bulunmuştur. Karar düzeltme taleplerini inceleyen Danıştay Üçüncü Dairesi ise

26/5/2014 tarihinde bu talepleri reddetmiştir.

22. Nihai kararlar başvurucu vekiline 21/7/2014 tarihinde tebliğ

edilmişlerdir.

23. Başvurucu 15/8/2014 tarihinde bireysel başvurularda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

24. 4760 sayılı Kanun’un 1. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"1. Bu Kanuna ekli;

a) (I) sayılı listedeki malların ithalatçıları

veya rafineriler dahil imal edenler tarafından teslimi,

b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve

tescile tâbi olanların ilk iktisabı,

c) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve

tescile tâbi olmayanlar ile (III) ve (IV) sayılı listelerdeki malların ithalatı

veya imal ya da inşa edenler tarafından teslimi,

d) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki

mallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanların

özel tüketim vergisi uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı,

Bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim

vergisine tâbidir."

25. 4760 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

"1. Özel tüketim vergisinin mükellefi, bu

Kanuna ekli;

a) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki

mallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanları

imal, inşa veya ithal edenler ile bu malların müzayede yoluyla satışını

gerçekleştirenler,

b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve

tescile tâbi olanlar için; motorlu araç ticareti yapanlar, kullanmak üzere

ithal edenler veya müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenlerdir."

26. 4760 sayılı Kanun'un 12. maddesinin (1) numaralı fıkrasının

ilgili kısmı şöyledir:

"1. Özel tüketim vergisi, bu Kanuna ekli

listelerde yazılı malların karşılarında gösterilen tutar ve/veya oranlarda

alınır.

..."

27. 4760 sayılı Kanun'un 12. maddesinin (2) numaralı fıkrasının

30/3/2006 tarihli ve 5479 sayılı Kanun ile değiştirilmeden önceki hâlinin

ilgili kısmı şöyledir:

"Bakanlar Kurulu, topluca veya ayrı ayrı

olmak üzere;

...

(III) sayılı listedeki mallar için belirlenen

oranları her bir mal itibariyle sıfıra kadar indirmeye, (A) cetvelindeki mallar

için dört katına (B) cetvelindeki mallar için yarısına kadar artırmaya, maktu

vergiyi her bir mal itibariyle sıfıra kadar indirmeye, (A) cetvelindeki mallar

için iki katına (B) cetvelindeki mallar için bir katına kadar artırmaya, bu

sınırlar içinde malların cinsleri, özellikleri, fiyat grupları, alkol

dereceleri ve içerdiği alkol miktarına göre farklı vergi oranı ve maktu vergi

tutarı belirlemeye, listedeki her bir mal itibariyle nispî ve maktu verginin

yalnızca birisini uygulatmaya, yalnızca nispî vergi uygulanması halinde

hesaplanan özel tüketim vergisinin maktu vergi tutarından az olmaması şartını

koymaya,

...

Yetkilidir."

28. 4760 sayılı Kanun'un 12. maddesinin (2) numaralı fıkrasının

yürürlükteki hâlinin ilgili kısmı şöyledir:

"Bakanlar Kurulu, topluca veya ayrı ayrı

olmak üzere;

b) (Değişik: 30/3/2006-5479/10 md.) (III) sayılı listedeki mallar için belirlenen oranları

her bir mal itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, (A) cetvelindeki mallar için

dört katına (B) cetvelindeki mallar için yarısına kadar artırmaya, asgari maktu

vergiyi her bir mal itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, (A) cetvelindeki mallar

için iki katına (B) cetvelindeki mallar için bir katına kadar artırmaya, bu

sınırlar içinde malların cinsleri, özellikleri, fiyat grupları, alkol

dereceleri ve içerdiği alkol miktarına göre farklı vergi oranı ve asgari maktu

vergi tutarı belirlemeye, (B) cetvelindeki mallar için listede yer alan asgari

maktu vergi tutarlarının, perakende satışa sunulan ürünlerin birim ambalajı

içinde yer alan her bir sigara adedi, diğer tütün mamullerinin birim ambalajı

içindeki mamulün her bir gramı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarın %20’sine

tekabül eden tutarı aşmamak üzere; birim ambalaj itibarıyla maktu vergi tutarı

belirlemeye, bu tutarı malların cinsleri, özellikleri, ambalajları (paketleri)

ve bunların fiyatları ve fiyat grupları itibarıyla farklılaştırmaya,

...

Yetkilidir."

29. 4760 sayılı Kanun'a ekli (III) sayılı cetvelin 2402.20 GTİP'te yer alan tütün içeren sigaralar bölümünde maktu

vergi tutarı, 5228 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile adedi için 0,11 TL olarak

tespit edilmiş iken güncel hâliyle 0,3246 TL olarak belirlenmiştir.

30. 2005/8410 sayılı Bakanlar Kurulu kararına ekli kararın 7.

maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"4760 sayılı Kanuna ekli (III) sayılı

listenin (B) Cetvelinde yer alan malların maktu vergi tutarları aşağıdaki

şekilde yeniden belirlenmiştir.

Maktu Vergi Tutarı

G.T.İ.P. NO Mal İsmi Tutarı

...

2402. 20 Tütün içeren sigaralar

İçerdiği tütünün içindeki şark tipi tütün

[Güneşte kurutulmuş şark tipi tütün, döküntüleri ve damarları ile bunlardan

elde edilen homojenize, yeniden tertip edilmiş,

şişirilmiş (patlatılmış) tütünler veya şişirilmiş (patlatılmış) damar] oranı:

- % 0 ila % 33 arasında olanlar 0,0675

YTL/Adet

(% 33 dahil)

- % 34 ila % 66 arasında olanlar 0,0400

YTL/Adet

(% 66 dahil)

- % 67 ila % 100 arasında olanlar 0,0188

YTL/Adet

(% 100 dahil)

..."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

31. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

32. Başvurucu, ihtirazi kayıtla

ödediği ÖTV tahakkukunun dayanağı olan Bakanlar Kurulu kararının iptal

edildiğini ancak buna rağmen bireysel işlemin iptali istemiyle açtığı davanın

hukuka aykırı olarak reddedildiğinden yakınmaktadır. Başvurucu, Danıştayın başka Dairelerince verginin yansıtılıp

yansıtılmadığına bakılmaksızın vergi mükellefinin dava açabileceği yönünde

emsal içtihatlar bulunduğunu belirtmiştir. Başvurucuya göre somut olayda

verginin yansıtılıp yansıtılmadığı kendisine sorulmamış, bu konuda bir

araştırma yapılmadan karar verilmiştir. Başvurucu ayrıca yansıma yoluyla vergi

yüküne katlanmak zorunda kalan tüketicilerin tarhiyata hiçbir zaman muhatap

olamayacaklarını, dolayısıyla söz konusu bireysel işleme karşı ne tüketicilerin

ne de vergi mükellefi olarak kendisinin dava açabileceğine dikkat çekmiştir.

Başvurucu böyle bir durumun, somut olaydaki bireysel işlemin Anayasa'ya aykırı

olarak hiçbir hukuki denetime tabi olmaması sonucuna yol açacağını ifade

etmiştir. Başvurucu, bu sebeplerle adil yargılanma hakkı kapsamında silahların

eşitliği ve çelişmeli yargılama ile mahkemeye erişim haklarının, ayrıca hukuk

devleti ilkesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvurucu, bunun yanında

hukuki dayanaktan yoksun bireysel işlem ile vergi tarh edilmiş olması nedeniyle

mülkiyet hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

33. Anayasa’nın 35. maddesi şöyledir:

“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.

Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla

sınırlanabilir.

Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına

aykırı olamaz.”

34. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, mülkiyet hakkının ihlali iddiası

yanında adil yargılanma hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

Anayasa’nın 35. maddesi mülkiyet hakkının sınırlandırılmasına ilişkin özel

ilkeleri tespit ederken vergi ödevine ilişkin 73. maddesi de vergi yoluyla

mülkiyet hakkına yapılacak müdahalelerin anayasal sınırlarına ilişkin özel

hükümler içermektedir (Türkiye İş Bankası

A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, § 40). Anayasa Mahkemesinin

kararlarında vergi ve benzeri yükümlülükler ile sosyal güvenlik prim ve

katkılarını belirlemeye, değiştirmeye ve ödenmesini güvence altına almaya

yönelik müdahalelerin -taşıdıkları amaçlar dikkate alındığında- devletin

mülkiyetin kamu yararına kullanımını kontrol veya düzenlenmesi yetkisi

kapsamında incelenmesi gerektiği kabul edilmiştir (Arif Sarıgül, B. No: 2013/8324, 23/2/2016,§ 50; Narsan Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti., B.

No: 2013/6842, 20/4/2016, § 71). Somut olayda da ihtirazi

kayıtla verdiği beyanname üzerine tahakkuk ettirilen ÖTV başvurucudan tahsil

edilmiştir. Başvurucunun temel şikâyeti ise açtığı davanın, bu verginin

yansıtılıp yansıtılmadığı araştırılmadan ve verginin dayanağı Bakanlar Kurulu

kararının iptal edilmesine rağmen reddedilmesine ilişkindir. Bu durumda

belirtilen şikâyetler dikkate alındığında başvurucudan vergi mükellefi

sıfatıyla ÖTV tahakkuk ettirilerek tahsil edilmiş olması nedeniyle başvurucunun

ihlal iddialarının mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.

35. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (3) numaralı,

48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 59. maddesinin ilgili fıkraları

uyarınca başvurucunun başvuru konusu olaylara ilişkin iddialarını açıklama,

dayanılan Anayasa hükmünün ihlal edildiğine dair hukuki iddialarını kanıtlama,

bireysel başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği

ve buna ilişkin gerekçeleri ve delilleri sunma yükümlülüğü bulunmaktadır (S.S.A., B. No: 2013/2355, 7/11/2013, § 38;

Veli Özdemir, B. No: 2013/276,

9/1/2014, §§ 19, 20).

36. Belirtilen koşullar yerine getirilmediği takdirde başvurunun

açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesince kabul

edilemez olduğuna karar verilebilir.

37. Somut olayda sigara tütün ve sair tütün ürünlerinin üretimi,

işlenmesi, pazarlanması, dağıtımı, satımı, ticareti, ithalatı ve ihracatı ile

iştigal eden başvurucu, teslimatını yaptığı sigaralardan dolayı ÖTV

mükellefidir. Başvurucu, Bakanlar Kurulu kararıyla tütün içeren sigaralarda

şark tipi tütün oranına göre farklılaştırılan ÖTV oranları üzerinden ihtirazi kayıtla beyanname vermiş ve tahakkuk ettirilen ÖTV

tutarlarını buna göre ödedikten sonra tahakkuk işlemlerinin terkini ve ödediği

ÖTV tutarlarının iadesi istemiyle bireysel işlemlere karşı vergi mahkemelerinde

ayrı ayrı davalar açmıştır. Başvurucu bunun yanında söz konusu bireysel başvuru

işleminin dayanağı olan Bakanlar Kurulu kararına karşı ise Danıştay nezdinde

ayrı bir dava daha açmıştır. Düzenleyici işlem, bu dava neticesinde Danıştay

tarafından iptal edilmiş; başvurucunun bireysel işlemlere karşı açtığı davalar

ise vergi mahkemelerince reddedilmiştir.

38. ÖTV harcamalardan alınan tek aşamalı, dolaylı bir vergi olup

Türk gümrük tarife cetvelinde tanımı verilmiş mallar üzerinden bir defaya

mahsus olarak alınmaktadır. ÖTV kapsamına giren mallar, Kanun'a ekli (I), (II),

(III) ve (IV) sayılı listelerde Türk gümrük tarife cetvelinde yer alan GTİP

numaraları itibarıyla tespit edilmiştir. Listelerde yer alan her mal için ayrı

GTİP numarası belirlenmiş, yanına malın ismi ve vergi oranı yazılmıştır.

Başvurucunun uyuşmazlığa konu ÖTV yönünden vergi mükellefi sıfatının bulunduğu

kuşkusuzdur. Vergi mahkemeleri ise davaların reddine ilişkin gerekçelerini,

başvurucunun iadesini talep ettiği ÖTV'yi yapılan sigara satışları sonucu mal

bedeliyle birlikte tahsil ederek yansıtmakla herhangi bir mali yükümlülüğünün

bulunmamasına dayandırmışlardır. Temyiz edilen kararlar da Danıştay Yedinci

Dairesince gerekçeler yerinde bulunarak onanmıştır.

39. Başvurucu; esas itibarıyla derece mahkemelerince verginin

yansıtılıp yansıtılmadığına ilişkin farazi bir karine oluşturularak, bu konuda

bir araştırma yapılmadan davanın reddine karar verildiğinden yakınmaktadır.

Ancak bireysel başvurunun ikincil doğası gereği Anayasa Mahkemesinin delillerin

değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanması bakımından yetkisi

sınırlıdır. Ayrıca somut olay bağlamında da Anayasa Mahkemesinin vergi hukukuna

ilişkin olgu ve karineleri değerlendirme gibi bir görevi de bulunmamaktadır.

40. Yukarıda da değinildiği üzere başvurucunun bireysel başvuru

kapsamında bir temel hak ve hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddia ve

şikâyetlerini somut bilgi, belge ve delillerle temellendirmesi gerekmektedir

(bkz. § 35). Anayasa Mahkemesinin başvurucunun yerine geçerek sunulmayan olgu

ve vakıalardan hareketle birtakım çıkarımlar yapması veya kendiliğinden bilgi,

belge ve delil toplaması mümkün değildir. Usul kuralları gereği derece

mahkemelerinin resen araştırma yükümlülüğünün mevcut olup olmaması da bireysel

başvuru anlamında başvurucunun iddia ve şikâyetlerini temellendirme

yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır.

41. 4760 sayılı Kanun'a göre verginin mükellefi olan başvurucu,

verginin beyan edilerek ödenmesi noktasında tarhiyat ve tahakkukun muhatabı

olarak kabul edilmektedir. Somut olaydaki tütün mamulleri satışında vergi

yüküne katlanan ise sigarayı alarak mal bedelini başvurucuya ödeyen nihai

tüketicilerdir. Vergi hukukunda daha çok dolaylı vergilerde karşılaşılan ve

verginin nihai tüketicilerden vergi mükellefleri aracılığıyla toplanmasını

öngören bu durum verginin yansıtılması olarak adlandırılmaktadır. Başvuru

konusu olayda, başvurucunun ÖTV tahakkuk ve tahsiline karşı açtığı dava, derece

mahkemelerince bu verginin mal bedeliyle birlikte yansıtılarak başvurucunun

herhangi bir mali yükümlülüğünün kalmadığı gerekçesiyle reddedilmiş; bireysel

başvuru dosyasında bu kabulün aksini gösterir soyut birtakım iddialardan öte

somut bir bulguya rastlanmamıştır. Başvurucu; ihlal iddialarını ÖTV'nin

yansıtılıp yansıtılmadığının araştırılmadığına dayandırmakta ise de ne derece

mahkemeleri önünde ne de bireysel başvuruda söz konusu verginin yansıtılmayıp

vergi tutarındaki artış nedeniyle oluşan ek mali yükümlülüğe kendisinin

katlandığına ilişkin herhangi bir bilgi veya belge ortaya koymamıştır. Buna

göre başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiasını

destekleyen somut bilgi, belge ve delilleri ortaya koymadığı ve ihlal iddiasını

temellendirmediği sonucuna varılmıştır.

42. Açıklanan gerekçelerle temellendirilmemiş şikâyet

kapsamındaki başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden

incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Recai AKYEL

Raportör

:

Özgür DUMAN

Başvurucu

:

British American Tobacco Tütün Mamülleri San. ve Tic. A.Ş.

Vekili : Av. Ahmet Eren ALTAY