Cemalettin Tokmak Başvurusu (B. No: 2023/66214)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tutukluluğun devamına itiraz incelemesinde alınan Cumhuriyet savcısı görüşünün tebliğ edilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

A. Bireysel Başvuruya İlişkin Süreç

2. Başvurucu 13/6/2023 tarihinde Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) üyesi olduğu iddiasıyla gözaltına alınmıştır.

3. 15/6/2023 tarihinde kollukta alınan ifadesinde, başvurucuya ardışık aramaya ilişkin tespitler ve etkin pişmanlıktan yararlanan M.B.nin başvurucunun FETÖ/PDY tarafından düzenlenen sohbet toplantılarına katıldığına ilişkin beyanları okunmuştur. Başvurucu suçlamaları inkâr etmiştir.

4. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) 16/6/2023 tarihinde başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasını talep etmiştir.

5. Aynı gün Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliği başvurucunun tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:

"-Şüpheliler Cemalettin Tokmak ve [M.D.] 'ın üzerine atılı Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçunun niteliği, atılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösterir somut delillerin bulunması (Şüphelilerin kollukta ve Hakimliğimiz huzurunda vermiş olduğu ifadeleri, tespit olunan ardışık arama sayısı ile tanık beyanı, dosya içerisinde bulunan bilgi, belge ve tutanaklar) itibariyle kuvvetli suç şüphesini gösteren mevcut delil durumu, atılı suçun CMK'nın 100/3-a maddesinde sayılan katalog suçlardan oluşu ve dosya içeriğine göre tutuklama nedenlerinin varlığı, soruşturma dosyası kapsamında göre tutuklama tedbirinin ölçülü olması,

adli kontrol tedbiri uygulanmasının şu aşamada yetersiz kalacağı anlaşıldığından şüphelinin isnat edilen suçtan AYRI AYRI TUTUKLANMALARINA... [karar verildi.]"

6. Ankara 57. Asliye Ceza Mahkemesi 20/6/2023 tarihinde tutukluluğa yönelik itirazın kesin olarak reddine karar vermiştir.

7. 12/7/2023 tarihinde kabul edilen 7/7/2023 tarihli iddianame ile başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması talep edilmiştir. İddianamenin ilgili kısmı şu şekildedir:

"Yukarıda açık kimlik bilgileri yazılı şüphelinin açıkça anlatımı, mahrem ağabey denilen şahsa bağlılığı, bu şahsın denetimi altında bulunması, örgütün amaç ve stratejisi doğrultusunda gizli toplantılara katılması, gel dendiği zaman geldiği git dendiği zaman gittiği, mesleki tecrübesi ve askeri hiyerarşi ile bağdaşmayacak, askerlik görevi süresince en çok dikkat edeceği şey olan hiyerarşi bağlılığına aykırı olacak şekilde mahrem imam denilen şahsın kontrolü altında bulunması, o şahısla örgüt hiyerarşisi altında denilenleri yapması,

özel hayatını ilgilendiren (içki, alkol, namaz, kitap okuma, kız arkadaş edinme gibi)tüm bilgilerin bu kişilerin kontrolünde bulunması, tayin olduktan sonra dahi yeni mahrem imamın denetimi altına girmesi gibi hususlar ve TSK mensubu olan şüphelinin 2012-2014 yıllarında 30 kez ankesörlü/kontörlü büfe hat araması olduğu, 26 kez karşı baz aramasının bulunduğu ve bu aramaların 17 tanesinin ardışık arama niteliğinde olduğu mahrem abiye bağlı olduğu sohbet adı altında değişik zamanlarda toplantılara katıldığı,

inkara dair savunmasının suç ve cezadan kurtulmaya yönelik olduğu bir arada değerlendirildiğinde toplanan deliller, olay ve yakalama tutanakları ile dosyada yer alan diğer hususlar nazara alındığında şüphelinin Cebir ve şiddet Kullanarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemleriyle Terörle Mücadele Kanunu 1.maddesinde yer alan amaçları gerçekleştirmeye yönelik olarak FETÖ/PDY Terör Örgütü üyesi olduğu örgütün amacı stratejisi yapılanması ve faaliyetleri itibariyle hareket ettiği ve üzerine atılı suçu işlediği anlaşıldığından... [cezalandırılması talep edilmiştir.]"

8. Ankara 25. Ağır Ceza Mahkemesi (Ağır Ceza Mahkemesi) 12/7/2023 tarihinde düzenlediği tensip zaptı ile başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir.

9. 19/7/2023 tarihinde Ağır Ceza Mahkemesi tutukluluğun devamına yönelik 18/7/2023 tarihli itiraza ilişkin Başsavcılık mütalaası talep etmiştir.

10. Başsavcılık tarafından başvurucunun tutukluluğunun devamına ilişkin itirazının reddine yönelik yazılı mütalaa sunulmuştur. Mütalaanın ilgili kısmı şu şekildedir:

"Sanık Cemalettin Tokmak müdafii Av.Janset Çalışkan'ın sanığın tensiben tutukluluk halinin devamı kararına itirazı hususunda mütalaa beyanı talep edilmiş olup, yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde usul ve esas bakımından yasaya uygun olarak verilen sanığın tutukluluk halinin devamına ilişkin karara karşı yapılan itirazın reddine karar verilmesi,

Kamu adına talep ve mütalaa olunur."

11. 21/7/2023 tarihinde tutukluluğun devamına ilişkin itirazların kesin olarak reddine karar verilmiştir.

12. Başvurucu, nihai hükmü 29/7/2023 tarihinde öğrendikten sonra 9/8/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

13. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

B. Bireysel Başvurudan Sonraki Süreç

14. 3/10/2023 tarihinde adli kontrol hükümleri uygulanarak başvurucunun tahliyesine karar verilmiştir.

15. 28/5/2025 tarihinde başvurucunun beraatine karar verilmiştir.

16. Yargılama, istinaf nezdinde derdesttir.

II. DEĞERLENDİRME

17. Başvurucu, tutukluluğun devamına yönelik itirazı değerlendirilirken alınan Cumhuriyet savcısı görüşünün bildirilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, yapılacak incelemede konuya ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında somut olayın şartları gözetilerek değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

18. Başvuru, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmiştir.

19. Anayasa Mahkemesi, Devran Duran ([GK], B. No: 2014/10405, 25/5/2017, §§ 104-122) kararında; tutukluluğa itiraz incelemeleri sırasında alınan savcılık görüşünün şüpheli veya sanıklara bildirilmemesinin anayasal önem taşımadığını, içeriğinde başvurucunun cevap vermesini gerektirmeyen ve daha önce ileri sürülmemiş yeni bir olgudan bahsedilmeyen durumlarda savcılık görüşünün başvurucuya bildirilmemesinin önemli bir zarara da neden olmadığını ifade etmiştir.

20. Somut olayda 16/6/2023 tarihinde tutuklanmasına karar verilen başvurucunun 12/7/2023 tarihinde düzenlenen tensip zaptı ile tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir (bkz. § 8). Ağır Ceza Mahkemesi 18/7/2023 tarihli tutukluluğun devamına ilişkin itiraz yönünden Başsavcılıktan mütalaa talep etmiştir (bkz. § 9).

Başsavcılık yazılı mütalaasında usul ve esas bakımından kanuna uygun olarak verilen tutukluluk hâlinin devamına ilişkin karara karşı yapılan itirazın reddine karar verilmesini talep etmiştir (bkz. § 10). Başvurucu hakkında 7/7/2023 tarihli iddianamede yer verilen olay ve olgular dışında yeni bir iddia barındırmayan, zaten tutuklu bulunan başvurucunun hukuki durumunda yenilik doğurmayan mütalaa gözetilerek tutukluluğa itirazın reddine karar verilmiştir (bkz. § 11).

Başvurucu tarafından Savcılık görüşünün kendisine bildirilmediği ileri sürülmüşse de başvuru formu ve eklerinde bu görüş yazısında başvurucunun cevap vermesini gerekli kılan ve daha önce haberdar olmadığı yeni bir olgunun bulunduğuna ilişkin bir açıklamanın olmadığı görülmüştür. Dolayısıyla başvurucunun iddiaları bakımından anılan Devran Duran kararında belirtilen ilkelerden ve sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum mevcut değildir.

Bu doğrultuda anayasal ve kişisel önemden yoksun olması nedeniyle başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Aydın DEMİREL Başvurucu : Cemalettin TOKMAK Vekili : Av. Emine Pınar TEKİNŞEN