Feramuz Yıldırım Başvurusu (B. No: 2017/39787)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, yargılama aşamasında yürürlüğe giren kanun

hükmünün aleyhe sonuç doğuracak şekilde uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 20/12/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

7. Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, dava tarihinden geriye doğru 10 yıllık

tahakkuk ettirilerek elektrik faturasına yansıtılan kayıp kaçak, sayaç okuma,

perakende satış hizmeti, iletim sistemi kullanım ve dağıtım bedelleri ile

belediye tüketim vergisi, enerji fonu, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) fonu,

yuvarlama tutarı ve bakiyesi, katma değer vergisi tutarı bedellerinin ödenmesi

talebiyle Enerjisa Başkent Elektrik Perakende Satış A.Ş. (ENERJİSA) aleyhine

7/4/2015 tarihinde Ankara Batı 4. Tüketici Mahkemesinde (Mahkeme) alacak davası

açmıştır.

9. Mahkemece 12/1/2016 tarihinde davanın kabulüne ve

toplam 2.325,14 TL kesintinin başvurucuya ödenmesine karar verilmiştir.

Taraflarca temyiz edilen karar 29/12/2016 tarihinde Yargıtay 3. Hukuk

Dairesince (Daire) bozulmuştur. Kararın gerekçesinde, 14/3/2013 tarihli ve 6446

sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17. geçici, 19. ve 20. maddelerinin dava

konusu yapılan bedeller ile ilgili olarak açılan ve hâlen devam eden davalarda

da geçmişe etkili olacak şekilde uygulanması gereken hükümler içerdiği

belirtilmiştir.

10. Mahkemece bozma kararına uyularak 24/10/2017

tarihinde belediye tüketim vergisi, enerji fonu, TRT fonu, yuvarlama tutarı ve

bakiyesi bedellerinin ödenmesi taleplerine ilişkin davanın reddine; diğer

taleplerine ilişkin dava yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına kesin

olarak karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun davayı açtığı

tarihteki içtihada göre davayı açmakta haklı olmakla birlikte dava tarihinden

sonra yürürlüğe giren 6719 sayılı Kanun ile 6446 sayılı Kanun'a eklenen geçici

17. madde uyarınca başvuru konusu yapılan kesintilerin yasal dayanak kazandığı

belirtilmiştir.

11. Nihai karar 23/11/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.

12. Başvurucu 20/12/2017 tarihinde başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ

HUKUK

13. İlgili hukuk için bkz. Aksaray Tır Nakliyat San.

ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/36736, 19/8/2018, §§ 17-46.

V. İNCELEME VE

GEREKÇE

14. Mahkemenin 9/9/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

15. Başvurucu; kayıp kaçak ve diğer kesintiler bedelinin

iadesi istemiyle açtığı davada, yapılan kesintilerin hukuka aykırılığının yargı

kararları ile ortaya konulduğu hâlde yargılama sırasında yapılan kanun

değişikliği sonrasında davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına

karar verilmek suretiyle taleplerinin sonuçsuz kaldığını belirterek eşitlik

ilkesi ile adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

B. Değerlendirme

16. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından

yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki

tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,

§ 16). Başvurucunun yapmış olduğu ödemelerin istirdadı amacıyla açtığı davanın

kanun değişikliği nedeniyle sonuçsuz kalmasına ilişkin tüm iddialarının

mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.

17. Başvuru konusuna ilişkin ilkeler Anayasa Mahkemesince

daha önce Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında ortaya

konulmuştur.

18. Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında;

kayıp kaçak bedeli adı altında başvuruculardan tahsil edilen paranın mülk

teşkil ettiği, yapılan tahsilat işleminin mülkiyet hakkına yönelik bir müdahale

niteliğinde olduğu ifade edilmiş ve söz konusu müdahalenin niteliği sebebiyle

mülkiyetin kullanımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kural

çerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Müdahalenin 6719 sayılı

Kanun'un 26. maddesi ile 6446 sayılı Kanun'a eklenen geçici 20. maddeye

dayandığını, bu düzenleme ile elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük

maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının

amaçlandığını (meşru amaç) vurgulayan Anayasa Mahkemesi ölçülülük incelemesi

yaparak sonuca ulaşmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., §§

52-68).

19. Anılan kararda, idare tarafından tahsil edilen kayıp

kaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususunda uygulamada bir belirsizlik

bulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık ve istikrarlı bir uygulama

bulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerinde açılan davaların mutlak

surette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentiden söz edilemeyeceği

açıklanarak kanun koyucunun amacının yargı kolları arasındaki farklılığı

gidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamaya yönelik olduğu ifade

edilmiştir. Başvurucunun tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüz olduğu

hususunda da bir açıklama yapmadığını ve herhangi bir sebep de bildirmediğini

dikkate alan Anayasa Mahkemesi, müdahalenin başvurucuya şahsi olarak aşırı bir

külfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarak müdahalenin meşru amacının

dayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasındaki

adil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San.

ve Tic. Ltd. Şti., §§ 69-76).

20. İncelenen başvuruda da anılan kararda açıklanan

ilkelerden ayrılmayı gerektirir bir durumun olmadığı anlaşıldığından mülkiyet

hakkına yönelik açık bir ihlalin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Celal Mümtaz AKINCI bu görüşe katılmamıştır.

A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Celal Mümtaz

AKINCI'nın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA,

C. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına

GÖNDERİLMESİNE 9/9/2020 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. Başvurucu; kayıp kaçak ve diğer kesinti bedellerinin

iadesi istemiyle açtığı davada, yapılan kesintilerin hukuka aykırılığının yargı

kararları ile ortaya konulduğu hâlde yargılama sırasında yapılan kanun

değişikliği sonrasında davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına

karar verilmek suretiyle taleplerinin sonuçsuz kaldığını belirterek eşitlik

ilkesi ile adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

2. Mahkememiz çoğunluğu, Aksaray Tır Nakl. San. ve Tic.

Ltd. Şti. (Başvuru No:2017/36736) kararına atıf yaparak; ”...idare

tarafından tahsil edilen kayıp kaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususunda

uygulamada bir belirsizlik bulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık ve

istikrarlı bir uygulama bulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerinde

açılan davaların mutlak surette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentiden

söz edilemeyeceği açıklanarak, kanun koyucunun amacının yargı kolları

arasındaki farklılığı gidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamaya

yönelik olduğu ifade edilmiştir. Başvurucunun, tahsil edilen bedelin hangi

nedenle ölçüsüz olduğu hususunda da bir açıklama yapmadığını ve herhangi bir

sebep de bildirmediğini dikkate alan Anayasa Mahkemesi müdahalenin başvurucuya

şahsi olarak aşırı bir külfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarak

müdahalenin meşru amacının dayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet

hakkının korunması arasındaki adil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır.

İncelenen başvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ayrılmayı gerektirir

bir durumun bulunmadığı anlaşıldığından, mülkiyet hakkına yönelik açık bir

ihlalin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır (§§ 69-76)”. Gerekçesiyle hukuki

güvenlik ve mülkiyet hakkı ihlali iddiası yönünden başvuruyu reddetmiştir.

3. Mahkememizin “Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd.

Şti.”ne ait (Başvuru No:2017/36736) bireysel başvuru kararında Sayın

Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN tarafından kaleme alınan karşı oy yazısında

ifade olunan gerekçelerle, Başvurucunun, hukuki güvenlik ve mülkiyet haklarının

kamu gücü tarafından yapılan müdahale sonucunda ihlal edildiğini düşündüğümden

çoğunluk kararına katılmadım.

Başkan

:

Kadir ÖZKAYA

Üyeler

:

Celal Mümtaz AKINCI

M. Emin KUZ

Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Feramuz YILDIRIM Üye Celal Mümtaz AKINCI