Halil Bulut Başvurusu (B. No: 2021/14)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, yargılama sürecinde parasal haklardan mahrum kalınması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Meram İlçe Müftülüğünde sözleşmeli imam hatip olarak görev yapan başvurucu, Karabük İl Müftülüğüne kadrolu imam hatip olarak atanmıştır. Kadrolu statüye atanması üzerine hizmet sözleşmesini 14/1/2011 tarihinde fesheden başvurucu, sözleşmeli statüde çalıştığı dönem için iş sonu tazminatı ödenmesini 26/3/2011 tarihinde talep etmiştir. Meram Kaymakamlığı (Kaymakamlık) söz konusu talebi reddetmiştir. Başvurucu, işlemin iptali ve söz konusu tazminatın hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi için dava açmıştır.

3. Konya 2. İdare Mahkemesi (Mahkeme) 12/10/2011 tarihinde başvurucunun hizmet sözleşmesini usulüne uygun olarak feshetmediği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Başvurucu, kararı temyiz etmiştir.

4. Danıştay Onikinci Dairesi (Danıştay Dairesi) 18/12/2019 tarihinde hizmet sözleşmesinin feshinin haklı bir nedene dayandığını ve iş sonu tazminatının yasal faiziyle birlikte hesaplanarak başvurucuya ödenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Danıştay Dairesi 28/9/2020 tarihinde davalı Kaymakamlığın karar düzeltme istemini de reddetmiştir.

5. Bozma kararına uyan Mahkeme 2/12/2020 tarihinde dava konusu işlemin iptaline ve yoksun kalınan parasal hakların Kaymakamlığa başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte başvurucuya ödenmesine karar vermiştir.

6. Başvurucu 22/12/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

7. Danıştay Dairesi 24/3/2022 tarihinde davalı Kaymakamlığın temyiz itirazlarını reddederek kararı onamıştır. Aynı Daire 2/2/2023 tarihinde davalının karar düzeltme talebini reddetmiştir.

8. Komisyon 11/9/2023 tarihinde başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiği iddialarının kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasının kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin ise Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

9. Başvurucu; davanın dokuz yıl sonra sübut bulduğunu, idare tarafından hukuka aykırı olarak tesis edilen işlem ve bu hukuka aykırılığın yargılama aşamasında da devam etmesi neticesinde parasal haklarından mahrum kaldığını ileri sürmüştür. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; ödeme başvurucuya yasal faiziyle birlikte yapıldığından başvurucunun mağdur statüsünün kalmadığı, yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümlerinin, Anayasa Mahkemesi içtihadının ve somut olayın koşullarının değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı itiraz ederek başvuru formundaki iddiasını yinelemiştir.

10. Başvurucunun iş sonu tazminat alacağı kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla tespit edildiğinden Anayasa'nın 35. maddesi kapsamında mülkün varlığı açıktır (icrası kabil olan alacağın mülk teşkil ettiğine dair diğerleri arasından bkz. Mahmut Duran ve diğerleri [2. B.], B. No: 2014/11441, 1/2/2017, § 60; Harun Yılmaz [1. B.], B. No: 2015/4644, 26/9/2019, § 31; Davut Yıldız [1. B.], B. No: 2020/12623, 5/9/2023, § 21).

11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3), 48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurularda, başvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındaki iddialarını kanıtlamak ve dayanılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildiğine dair açıklamalarda bulunarak hukuki iddialarını ortaya koymak başvurucuya düşer.

Başvurucunun kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hak ve özgürlük ile dayanılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayanılan deliller ile ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların neler olduğunu başvuru dilekçesinde belirtmesi şarttır.

Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği, buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir [1. B.], B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20; Ünal Yiğit [1. B.], B. No: 2013/1075, 30/6/2014, §§ 18, 19).

12. Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmiş bir bireysel başvuruyu inceler. Başvurucuların şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunluluğu vardır. Maddi dayanaklar yönünden başvurucuların yükümlülüğü şikâyetlerine konu temel olay ve olguları açıklamak, bunlara ilişkin delilleri Anayasa Mahkemesine sunmak, hukuki dayanak yönünden yükümlülüğü ise bireysel başvuruya konu temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiğini özü itibarıyla açıklamaktır (Sabah Yıldızı Radyo ve Televizyon Yayın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, § 19).

13. Bireysel başvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlarının Anayasa'ya uygunluğunun ve müdahale gerekçelerinin denetimini kendiliğinden yapmaz.

Bu sebeple başvurucunun başvurusunun esasını ve bu kapsamda kamu makamları tarafından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığını Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelikle kendisinin ihlal iddialarını gerekçelendirmesi, buna ilişkin olay ve olguları açıklaması ve delillerini sunması zorunludur (Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021, § 24).

Anayasa Mahkemesinin başvurucunun yerine geçerek ihlal iddialarını gerekçelendirme, olay ve olguları ortaya koyma ve delil toplama görev ve yükümlülüğü yoktur. Söz konusu yükümlülükler başvurucuya aittir. Başvurucuların anılan yükümlülüklere uymamaları halinde şikâyetlerini temellendiremedikleri için başvuruları açıkça dayanaktan yoksun bulunabilir (Cemal Günsel, §§ 25-26).

14. Somut olayda başvurucu, uzun süren idari ve yargısal süreç neticesinde parasal haklarından mahrum kaldığını belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Bu iddiasının ötesinde -tazminat alacağına idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizle birlikte hükmedildiği de gözetildiğinde- başvurucunun uzun sürdüğünü belirttiği süreçlerin para alacağı üzerinde nasıl etkili olduğuna ilişkin bir açıklamada bulunmadığı kaydedilmelidir. Dolayısıyla başvurucunun ileri sürdüğü iddia kapsamında incelenen eldeki bireysel başvuruda mülkiyet hakkının ihlal edildiğine yönelik herhangi bir tespit yapılamamıştır.

15. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Yılmaz AKÇİL Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : Halil BULUT Vekili : Av. Ömer Faruk SELEŞ