İskender Kaya ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2014/7674)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 29/5/2014 ve 17/12/2014 tarihlerinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan

ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. 2014/19667 sayılı bireysel başvuru dosyası konu yönünden

hukuki irtibat nedeniyle 2014/7674 sayılı dosya ile birleştirilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

9. Başvurucular Ramazan Kaya, Abdurrahman Miişoğlu

ve Elif Kaya'nın doğrudan kendilerinin; başvurucular Aysel Beslenen, Cemile

Kaya, Fethullah Kaya, Gülistan Direk, Nurullah Kaya,

Remziye Kaya, Semire Savucu, Tarık Kaya, Zehra Kaya ve Zeynep Savucu'nun

babaları olan muris Hüseyin Kaya; başvurucu Ayhan Kaya'nın babası olan muris

Dodo Kaya; başvurucular Ahmet Kaya, Fikret Kaya, Lamia Gülşen, Mülkiye Kaya,

Nail Kaya, Özlem Kaya, Sadiye Kaya, Tayyip Kaya ve

Türkan Kaya'nın babaları olan muris Yusuf Kaya ile başvurucular Aydın Kaya,

Bedia Bilgen, İskender Kaya, Mehmet Emin Kaya, Neytullah

Kaya ve Yıldız Mehmetoğlu'nun babaları olan muris

Mehmet Kaya'nın 12/12/1979 tarihinde müdahil oldukları Derik Kadastro

Mahkemesinde görülen 6/2/1978 tarihli kadastro tespitine itiraz davasında yerel

Mahkemece verilen kararlar müteaddit kereler Yargıtayca

bozulmuş ve son bozmadan sonra anılan dava, yerel Mahkeme aşamasında derdest

durumdadır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 23/3/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

11. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle makul sürede

yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Başvurucu Ramazan Kaya

Yönünden

12. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 49. maddesinin (7) numaralı

fıkrası şu şekildedir:

"Bireysel başvuruların incelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm

bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun

hükümleri uygulanır."

13. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) 84. maddesinin (1) numaralı fıkrası şu şekildedir:

"Bireysel başvuruların incelenmesinde, kararların infazında Kanun ve

İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlarının bireysel

başvurunun niteliğine uygun hükümleri uygulanır."

14. Başvurucuların bireysel başvuru tarihinden sonra vefat

etmeleri hâlinde uygulanacak usule dair 6216 sayılı Kanun ve İçtüzük'te bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla yukarıda

yer verilen hükümler uyarınca başvurucuların başvuru tarihinden sonra vefat

etmeleri hâlinde uygulanacak usule dair ilgili usul kanunlarında bireysel

başvurunun niteliğine uygun düşen hükümlerin varlığı araştırılmalıdır.

15. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu'nun "Dava sırasında taraflardan

birinin ölümü" kenar başlıklı 55. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şu şekildedir:

"Taraflardan birinin

ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla

belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim,

gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyım

atanmasına karar verebilir."

16. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun

606. maddesi şu şekildedir:

" Miras, üç ay içinde reddolunabilir.

Bu süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra

öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü

öğrendikleri; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için mirasbırakanın

tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar."

17. 4721 sayılı Kanun'un 607. maddesi şu şekildedir:

" Koruma önlemi olarak terekenin yazımı hâlinde mirası ret süresi, yasal

ve atanmış mirasçılar için yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimi

tarafından kendilerine bildirilmesiyle başlar."

18. Uygulamada hukuk yargılamalarında, taraflardan birinin ölümü

halinde dava sonunda verilecek hükmün olumlu veya olumsuz bir şekilde

mirasçıların haklarını etkilemesi nedeniyle davaya mirasçılar tarafından devam

edilebileceğinin kabul edildiği hallerde, mahkemelerce mirasçılara usulüne

uygun olarak tebligat yapılarak mirası reddetmeyen mirasçıların mecburi dava arkadaşı

olarak davada yer almalarının sağlandığı görülmektedir (Yargıtay 21. Hukuk

Dairesi E. 2015/20127, K. 2015/21189, 26/11/2015).

19. Asli görevi Anayasa'yı yorumlamak, böylece Anayasa'da yer

alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve sınırlarını belirlemek olan Anayasa

Mahkemesinin (Mahkeme) bireysel başvuru yolunda başvurucuların başvuru

tarihinden sonra vefat etmeleri hâlinde yukarıda yer verilen usulü

benimseyerek4721 sayılı Kanun'unanılan hükümlerindeki

tarihleri tespit etme ve buna göre mirası reddetmeyen mirasçıların başvuruya

devam etmelerini sağlama yükümlülüğünü üstlenmesinin, Mahkemenin asli görevini

yerine getirmesi önünde engel teşkil edecek ve böylelikle Mahkemeyi temel

işlevinden uzaklaştırabilecek olması nedeniyle bireysel başvurunun niteliğine

uygun düşmediği görülmektedir.

20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1)

numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini

haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun

düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün

80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması,

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da

insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine

devam edilebileceği öngörülmüştür.

21. Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda Anayasa'nın

uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının

belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâller gibi

başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı

kanaatine varıldığı durumlarda, başvurucuların vefat etmesi hâlinde başvuruya

devam edilmesinin sağlanması yönünden öncelikli yükümlülüğün başvuruya devam

etme hakları olan şahıslarda bulunduğu kabul edilmelidir. Somut olayda,

başvurucu Ramazan Kaya'nın başvuru tarihinden sonra 21/7/2015 tarihinde vefat

ettiği tespit edilmiştir. Anılan tarihten itibaren makul bir süre içinde

başvuruya mirasçı olarak devam edilmek istendiğine dair bir talepte bulunulmadığı

gibi başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan başka herhangi bir

nedenin varlığından da söz edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

22. Açıklanan nedenlerle başvurucu Ramazan Kaya yönünden

başvurunun düşmesine karar

verilmesi gerekir.

2. Başvurucular Cengiz

Kaya, Mehmet Salih Kaya ve Muzaffer Kaya Yönünden

23. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1)

ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilen

ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru

kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği, bunun gerekçeleri ve delilleri

açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B.

No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).

24.Somut olayda başvurucular Cengiz Kaya ve Mehmet Salih

Kaya'nın, başvuru formunda iddia edilenin aksine şikâyet konusu davada yerel

Mahkeme tarafından verilen son gerekçeli kararda müdahil sıfatıyla taraf olarak

yer almadıkları, ayrıca başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden de anılan

başvurucuların söz konusu davada taraf sıfatları bulunduğunun teyit

edilemediği, dolayısıyla ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma ve temel hak

ve özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki

yükümlülüklerini yerine getirmeyen başvurucular tarafından ileri sürülen

iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

25. Başvurucu Muzaffer Kaya'nın ise vefat eden başvurucu Ramazan

Kaya'nın oğlu olduğu, başvuru tarihi itibarıyla babası olan muris Ramazan Kaya

hayatta olduğundan şikâyet konusu davada mirasçı olarak taraf sıfatı

bulunmasının mümkün olmadığı, başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden de

yerel Mahkemede derdest olan şikâyet konusu davayaherhangi

bir şekilde taraf olduğunun teyit edilemediği, dolayısıyla ihlal iddiasına

ilişkin delillerini sunma ve temel hak ve özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin

açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmeyen başvurucu

Muzaffer Kaya tarafından ileri sürülen iddiaların da kanıtlanamadığı sonucuna

ulaşılmıştır.

26. Açıklanan nedenlerle başvurunun başvurucular Cengiz Kaya,

Mehmet Salih Kaya ve Muzaffer Kaya yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları

bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan

yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

3. Diğer Başvurucular Yönünden

27. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun

olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir

nedeni de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

28. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

29. Başvuru konusu davanın açılış tarihi farklı olmakla beraber

bir kısım başvurucu ve diğer başvurucular murislerinin 12/12/1979 tarihinde

verdikleri müdahale talepli dilekçe sonrasında dâhili davacı sıfatıyla

yargılamada yer almaya başladıkları anlaşılmaktadır. Bu nedenle başvurucular

açısından makul süre değerlendirmesinde dikkate alınacak sürenin başlangıç anı,

davanın açıldığı tarih değil usulüne uygun olarak müdahale talebinde bulunulan

12/12/1979'dur (İsmail Özkan, B.

No: 2012/367, 17/9/2013, § 25).

30. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucu murisinden

intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre

değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının

yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye

esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren

Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).

31. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

32. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 37 yıllık

yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

33. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

34. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde

tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de

başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde

yukarıda yer verilen tespitler ışığında mülkiyet haklarının ihlal edildiği

yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

35. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

36. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

37. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği sonucuna varılmıştır.

38. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında -şikâyet konusu davadaki taraf sayısı ve bir kısım başvurucular

murislerinin tüm mirasçılarının sayısı ile mirasçılarınsöz

konusu davada taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısının mirasçısı

olma durumları da dikkate alındığında- başvurucular Elif Kaya ve Abdurrahman Miişoğlu'na ayrı ayrı net 11.000 TL; başvurucular Aysel

Beslenen, Cemile Kaya, Fethullah Kaya, Gülistan

Direk, Nurullah Kaya, Remziye Kaya, Semire Savucu, Tarık Kaya, Zehra Kaya ve

Zeynep Savucu'ya ayrı ayrı net 570 TL; başvurucular Ahmet Kaya, Fikret Kaya,

Lamia Gülşen, Mülkiye Kaya, Nail Kaya, Özlem Kaya, Sadiye

Kaya, Tayyip Kaya, Türkan Kaya, Aydın Kaya, Bedia Bilgen, İskender Kaya, Mehmet

Emin Kaya, Neytullah Kaya ve Yıldız Mehmetoğlu'naayrı ayrı net 1.000 TL; başvurucu Ayhan

Kaya'ya ise net 650 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

39. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu

Abdurrahman Miişoğlu'na münferiden; başvurucular Elif

Kaya, Aysel Beslenen, Cemile Kaya, Fethullah Kaya,

Gülistan Direk, Nurullah Kaya, Remziye Kaya, Semire Savucu, Tarık Kaya, Zehra

Kaya, Zeynep Savuru Ahmet Kaya, Fikret Kaya, Lamia

Gülşen, Mülkiye Kaya, Nail Kaya, Özlem Kaya, Sadiye

Kaya, Tayyip Kaya, Türkan Kaya, Aydın Kaya, Bedia Bilgen, İskender Kaya, Mehmet

Emin Kaya, Neytullah Kaya, Yıldız Mehmetoğlu

ve Ayhan Kaya'ya ise müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. 1. Başvurucu Ramazan

Kaya yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,

2. Başvurucular Cengiz

Kaya, Mehmet Salih Kaya ve Muzaffer Kaya yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

3. Diğer başvurucular

yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucular Elif Kaya ve Abdurrahman Miişoğlu'na

ayrı ayrı net 11.000 TL; başvurucular Aysel Beslenen, Cemile Kaya, Fethullah Kaya, Gülistan Direk, Nurullah Kaya, Remziye

Kaya, Semire Savucu, Tarık Kaya, Zehra Kaya ve Zeynep Savucu'ya ayrı ayrı net

570 TL; başvurucular Ahmet Kaya, Fikret Kaya, Lamia Gülşen, Mülkiye Kaya, Nail

Kaya, Özlem Kaya, Sadiye Kaya, Tayyip Kaya, Türkan

Kaya, Aydın Kaya, Bedia Bilgen, İskender Kaya, Mehmet Emin Kaya, Neytullah Kaya ve Yıldız Mehmetoğlu'naayrı

ayrı net 1.000 TL; başvurucu Ayhan Kaya'ya ise net 650 TL manevi tazminat

ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu Abdurrahman Miişoğlu'na

MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; başvurucular Elif Kaya, Aysel Beslenen, Cemile Kaya, Fethullah Kaya, Gülistan Direk, Nurullah Kaya, Remziye

Kaya, Semire Savucu, Tarık Kaya, Zehra Kaya, Zeynep Savuru

Ahmet Kaya, Fikret Kaya, Lamia Gülşen, Mülkiye Kaya, Nail Kaya, Özlem Kaya, Sadiye Kaya, Tayyip Kaya, Türkan Kaya, Aydın Kaya, Bedia

Bilgen, İskender Kaya, Mehmet Emin Kaya, Neytullah

Kaya, Yıldız Mehmetoğlu ve Ayhan Kaya'ya ise

MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Derik Kadastro Mahkemesine (E.2016/15)

GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

23/3/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef

EREN

Başvurucular

:

1. İskender

KAYA

2. Neytullah KAYA

3. Aydın

KAYA

4. Özlem

KAYA

5. Ramazan

KAYA

6. Aysel

BESLENEN

7. Bedia

BİLGEN

8. Elif KAYA

9. Fethullah KAYA

10. Fikret

KAYA

11. Zehra

KAYA

12. Cengiz

KAYA

13. Zeynep

SAVUCU

14. Nurullah

KAYA

15. Semire

SAVUCU

16. Tarık

KAYA

17. Tayyip

KAYA

18. Türkan

KAYA

19. Yıldız

MEHMETOĞLU

20. Remziye

KAYA

21. Sadiye KAYA

22. Gülistan

DİREK

23. Mehmet

Emin KAYA

24. Mülkiye

KAYA

25. Ahmet

KAYA

26. Ayhan

KAYA

27. Cemile

KAYA

28. Lamia

KAYA

29. Mehmet

Salih KAYA

30. Muzaffer

KAYA

31. Nail

KAYA

Vekili

:

Av. Ali

AYDEMİR

:

32.

Abdurrahman MİİŞOĞLU

Vekili

:

Av. Salih

DEMİRKESEN