Kemal Onuk ve Salime Onuk Başvurusu (B. No: 2014/18836)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tıbbi hata sonucu ölüm meydana gelmesine rağmen

olayda sorumlulukları bulunanlar hakkındaki ceza soruşturmasının etkili

yürütülmemesi nedeniyle yaşama hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 24/11/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucuların 30/7/2000 doğumlu çocukları S.O., 4/9/2004

tarihinde evde bulunduğu sırada akrep sokması sonucu yaralanmıştır.

9. S.O. önce Çelikhan Devlet Hastanesine, ardından da Adıyaman

Kadın Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesine götürülmüş ancak burada yapılan tüm

tıbbi müdahalelere rağmen kurtarılamayarak aynı gün yaşamını yitirmiştir.

10. Başvurucular, Adıyaman Cumhuriyet Başsavcılığına (Cumhuriyet

Başsavcılığı) başvurarak ölümde ihmal olduğunu ileri sürmüşler ve sorumluların

cezalandırılmasını talep etmişlerdir.

11. Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından olaya ilişkin soruşturma

başlatılmış ve 15/2/2007 tarihinde bazı sağlık personeli hakkında taksirle

öldürme suçundan kamu davası açılmıştır.

12. Kamu davası Adıyaman 2. Asliye Ceza Mahkemesinde (Asliye

Ceza Mahkemesi)görülmüştür. Asliye Ceza Mahkemesi 5/3/2012 tarihinde zamanaşımı

süresinin dolduğu gerekçesiyle kamu davasının düşmesine karar vermiştir.

13. Başvurucuların temyizi üzerine anılan karar, Yargıtay 12.

Ceza Dairesinin (12. Ceza Dairesi) 13/11/2013 tarihli kararıyla zamanaşımı

süresinin 5/3/2012 tarihinde dolmadığı gerekçesiyle bozulmuş ancak aynı

kararla, söz konusu sürenin temyiz incelemesi tarihinden önce dolduğu

gerekçesiyle kamu davasının düşmesine karar verilmiştir.

14. Başvuru dosyasında Yargıtayın

anılan kararının Asliye Ceza Mahkemesine hangi tarihte ulaştığına ilişkin kesin

bir bilgi bulunmamaktadır. Bununla birlikte UYAP üzerinden Asliye Ceza

Mahkemesinin E.2007/130, K.2012/263 sayılı dosyasının incelenmesi neticesinde

Mahkemenin 24/1/2014 tarihinde karara ilişkin kesinleşme şerhi düzenlediği anlaşılmaktadır.

15. Diğer taraftan söz konusu incelemede Adıyaman 2. Asliye

Hukuk Mahkemesinin (Asliye Hukuk Mahkemesi) 5/2/2014 tarihinde, Asliye Ceza

Mahkemesine yazı yazarak başvurucuların davacısı; haklarında kamu davası

yürütülen sağlık personelinin de davalısı olduğu E.2010/20 sayılı tazminat

davası nedeniyle söz konusu kamu davası dosyasının incelenmek üzere

gönderilmesini istediği, Asliye Ceza Mahkemesinin de 13/2/2014 tarihinde talep

edilen dava dosyasını gönderdiği görülmüştür.

16. Başvuru dosyasında, anılan tazminat davasının içeriği ve

akıbeti hakkında herhangi bir bilgi veya belge bulunmamaktadır.

17. 12. Ceza Dairesinin kararı 4/11/2014 tarihinde başvurucular

vekiline tebliğ edilmiştir. Başvurucular 24/11/2014 tarihinde bireysel

başvuruda bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

19. Başvurucular, çocuklarının ölümünde ihmali bulunan sağlık

personeli hakkında yürütülen ceza soruşturmasının makul süratle yürütülmediğini

belirterek Anayasa'nın 17. ve 36. maddelerinde güvence altına alınan yaşama ve

adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş; manevi tazminata

karar verilmesini talep etmişlerdir.

B. Değerlendirme

20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru usulü” kenar başlıklı 47. maddesinin (5)

numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Haklı bir mazereti nedeniyle süresi

içinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı tarihten itibaren onbeş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle

birlikte başvurabilirler…"

21. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) "Başvuru süresi ve mazeret"

kenar başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

22. Bireysel başvurunun ön şartlarından biri de otuz günlük süre

kuralıdır. Sürenin başvurunun her aşamasında dikkate alınması gerekir (Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013,

§ 32).

23. Dava açma ya da kanun yollarına başvuru için belli sürelerin

öngörülmesi -bu süreler dava açmayı imkânsız kılacak ölçüde kısa olmadıkça-

hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve mahkemeye erişim hakkına aykırı

değildir (Remzi Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013, § 27).

24. Anılan Kanun ve İçtüzük düzenlemelerinde başvuru yolu

öngörülen durumlarda bireysel başvuru süresinin başlangıcına ilişkin olarak

"başvuru yollarının tüketildiği tarih"ten

söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta başvuru yapılamayacağı

dikkate alınarak bu ibarenin "nihai kararın gerekçesinin öğrenilebildiği

tarih" olarak anlaşılması gerekir. Bu öğrenme, somut olayın özelliklerine

göre farklı şekillerde gerçekleşebilir.

25. Bireysel başvuru süresi bakımından "nihai kararın

gerekçesinin tebliği" öğrenme şekillerinden biridir (Mehmet Ali Kurtuldu, B. No: 2013/5504,

28/5/2014, § 27). Ancak öğrenme, gerekçeli kararın tebliği ile sınırlı olarak

gerçekleşmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu olabilir. Bu kapsamda

nihai kararın gerekçesinin "dosyadan suret alınması" gibi hâllerde

öğrenilmesi de mümkündür. Başvurucuların nihai kararın gerekçesini "öğrendiklerini

beyan ettikleri tarih" de bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele

alınabilir (İlyas Türedi, B. No:

2013/1267, 13/6/2013, §§ 21, 22).

26. Diğer yandan nihai kararın gerekçesi öğrenilmemiş olmakla

birlikte sonucunun öğrenildiği durumlar da söz konusu olabilir. Böyle bir

durumda sonucu öğrenilen nihai kararın gerekçesine derece mahkemesinden kesin

olarak erişilebilmesi mümkün ise bireysel başvuru süresinin sonucun öğrenildiği

tarihten itibaren başlatılması gerekir (Aydın

Selçuk, B. No: 2014/3194, 20/11/2014, § 24; Özgür Çapkın, B. No: 2014/2546, 30/12/2014,

§ 24; Halil Aslan, B. No:

2014/3038, 10/12/2014, § 38).

27. Nihai kararın gerekçesinin öğrenilemediği veya nihai kararın

sonucunun öğrenilip gerekçesinin kesin olarak öğrenilme imkânının elde

edilemediği hâllerde başvuru süresinin hangi tarihten başlayacağının

belirlenmesi gerekir. Aksi hâlde sınırsız bir başvuru süresi söz konusu

olabilecektir. Bu kapsamda yapılacak değerlendirmede sürenin başlangıç

tarihinin, başvurucuların özen yükümlükleri ile mahkemeye erişim haklarının

aşırı sınırlanmaması hususlarının birlikte dikkate alınması gerekir.

28. Diğer taraftan başvurucuların bireysel başvuruda bulunmak

amacıyla dava ve başvurularını takip etmek için gerekli özeni gösterme

yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülük kapsamında ilk derece mahkemesine fiilen

ulaşan nihai kararın gerekçesini öğrenme konusunda gerekli özeni gösterme

sorumluluğu başvuruculara aittir. Diğer bir ifadeyle başvurucular veya

vekillerinin ilk derece mahkemesine ulaşan kararın bir örneğini almak için

özenli davrandıklarını kanıtlamaları gerekir (Fatma

Gökot, B. No: 2013/5697, 21/4/2016,§ 50).

29. Yargıtay Ceza Daireleri tarafından verilen kararların

taraflara tebliğine ilişkin bir düzenleme mevzuatta bulunmamaktadır. Ceza

yargılamasında nihai kararın tebliğ edilmediği durumlarda kararın derece

mahkemesine ulaşmasından ve böylece gerekçesinin erişilebilir olmasından sonra

özen yükümlülüğü kapsamında makul bir süre içinde bireysel başvuru yapmak

isteyen ilgililerden karara erişmeleri ve karar gerekçesini öğrenmeleri

beklenir. Bu kapsamda erişilebilir olan nihai kararın en geç üç ay içinde

ilgilileri tarafından bilindiği ve gerekçesinin öğrenildiği kabul edilmelidir.

Aksi tespit edilmediği sürece bireysel başvuru için 6216 sayılı Kanun'da

öngörülen otuz günlük başvuru süresi bu tarihten itibaren başlayacaktır(A. C. ve diğerleri [GK], B. No:

2013/1827,25/2/2016, § 30; Fatma Gökot, § 51).

30. Başvuru dosyasında, Yargıtay kararının İlk Derece

Mahkemesine hangi tarihte ulaştığına dair kesin bir bilgi veya belge

bulunmamaktadır. Bununla birlikte UYAP üzerinden ilgili dava dosyasının

incelenmesi neticesinde Yargıtay karar evrakının İlk Derece Mahkemesine ulaşma

tarihinin en geç Mahkeme tarafından kesinleşme şerhinin düzenlendiği 24/1/2014

tarihi olduğu anlaşılmaktadır (bkz. § 14). Bunun yanında İlk Derece

Mahkemesinin 13/2/2014 tarihinde dava dosyasını, Adıyaman 2. Asliye Hukuk

Mahkemesinde görülen ve başvurucuların davacısı olduğu tazminat davası dosyası

içeriğine gönderdiği de dikkate alınmalıdır (bkz. § 15).

31. Bu nedenle en geç 24/1/2014 tarihinde İlk Derece

Mahkemesinin dosyasına girmiş olan nihai karara erişilmesinin ve gerekçesinin

öğrenilmesinin -başvurucuların özen yükümlülüğü kapsamında- bu tarihten

itibaren en geç üç ay içinde gerçekleştiğinin kabul edilmesi gerekmektedir.

Başvuru tarihinin 24/11/2014 olduğu dikkate alındığında başvurunun otuz günlük

yasal süresi içinde yapılmadığı sonucuna varılmıştır.

32. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin süre

aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

11/5/2017 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Nahit GEZGİN

Başvurucular

:

1. Kemal

ONUK

2. Salime

ONUK

Vekili

:

Av. Yasemin

HAMAMCI