Medican Medikal Ürünler İth. İhr. Tic.ve Turz. Ltd. Şti. Başvurusu (B. No: 2014/6025)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, borçlu kamu kurumu aleyhine başlatılan icra takibi

sırasında kamu kurumunun üçüncü kişiden olan alacağına uygulanan haczin şikâyet

merciince savunma alınmadan ve duruşma açılmadan kaldırılması nedeniyle adil

yargılanma hakkının; alacağın kamu kurumundan tahsil edilememesi nedeniyle de

mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 21/4/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü sunmuştur.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda

bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

A. Başvuru Tarihine Kadar

Yaşanan Gelişmeler

9. Başvurucu, medikal ürünlerin ithalat ve ihracatı alanında

faaliyet gösteren bir ticaret şirketidir. Başvurucu Şirket 3/10/2011 tarihinde

281.060,28 TL, 31/1/2012 tarihinde 30.488 TL ve 7/6/2012 tarihinde de 38.016 TL

tutarlarında olmak üzere değişik nitelik ve sayıda medikal sarf malzemesinin

Gazi Üniversitesine(Üniversite) satışına dair

faturalar düzenlemiştir.

10. Üniversite de bu faturalara dayalı olarak 30/12/2011,

1/3/2012 ve 17/7/2012 tarihlerinde ödeme emri belgeleri düzenlemiştir. Ancak

başvurucunun alacağı ödenmemiştir.

11. Başvurucu bunun üzerine söz konusu alacaklarını tahsil etmek

amacıyla Ankara 17. İcra Müdürlüğünün (İcra Müdürlüğü) E.2013/12949 sayılı icra

dosyasında borçlu Gazi Üniversitesi aleyhine 13/9/2013 tarihinde ilamsız icra

takibi talebinde bulunmuştur.

12. İcra Müdürlüğünce aynı tarihte düzenlenen ödeme emri

16/9/2013 tarihinde borçlu Üniversiteye tebliğ edilmiştir. Üniversite

tarafından İcra Müdürlüğüne gönderilen 23/9/2013 tarihli yazıda, alacaklı

Şirketin damga vergisi düşüldükten sonra 349.648,19 TL tutarında alacağının

olduğu kabul edilerek takibin bu alacak tutarı dışında kalan kısmına itiraz

edildiği belirtilmiştir. Ayrıca daha önce temerrüde düşürülmediği gerekçesiyle

işletilmiş faize de itiraz edilmiş ve takipte işleyecek faizin de yıllık %9'dan

fazla olamayacağı ifade edilmiştir.

13. Alacaklı başvurucunun kısmi itirazın kaldırılması veya

iptali isteminde bulunmaması sonucu icra takibi bu şekilde kesinleşmiştir. İcra

Müdürlüğü tarafından düzenlenen 22/11/2013 tarihli hesap dökümünde, icra

takibinde kesinleşmiş takip alacağının 349.648,19 TL olduğu belirtilmiştir.

14. Başvurucunun haciz talebini kabul eden İcra Müdürlüğü,

Üniversitenin Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerine Yardım ve

Yardımlaşma Derneğinden (Dernek) olan alacaklarının haczi için 25/9/2013

tarihinde birinci haciz ihbarnamesi göndermiştir.

15. Üniversite, devlet mallarının haczedilemeyeceği iddiasıyla

11/11/2013 tarihinde Ankara 9. İcra Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) anılan

Dernekten olan alacaklarının haczine ilişkin icra işlemini şikâyet etmiştir.

16. Mahkeme, duruşma açmadan evrak üzerinde verdiği karar ile

27/11/2013 tarihinde şikâyeti kabul etmiş ve şikâyete konu haciz işlemi ile

müzekkeresinin iptaline karar vermiştir. Kararda 9/6/1932 tarihli ve 2004

sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesinin (1) numaralı bendine göre devlet

mallarının haczedilemeyeceği belirtilmiştir. Mahkemeye göre 10/12/2003 tarihli

ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrolü Kanunu'nun 12. maddesi ve ekli

(II) no.lu listesi ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim

Kanunu'nun 56. maddesi uyarınca üniversitenin malları devlet malı

kapsamındadır. Mahkeme bu nedenle Üniversite adına açılan tüm hesaplar,

Üniversiteye ait tüm mal ve alacakların devlet malı olup bu mal ve alacak ve

hesapların haczinin mümkün olmadığı sonucuna varmıştır.

17. Bu arada borçlu Üniversite, icra dosyasına 9/12/2013

tarihinde 1.591,78 TL ve 25/12/2013 tarihinde de 278.913,29 TL tutarlarında

ödemeler yapmıştır.

18. Başvurucu, kararı temyiz etmiş; Yargıtay 12. Hukuk

Dairesinin 4/3/2014 tarihli ilamıyla hükmün onanmasına karar verilmiştir.

19. Nihai karar başvurucu vekiline 21/3/2014 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

20. Başvurucu 21/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. Başvuru Tarihinden

Sonra Yaşanan Gelişmeler

21. Borçlu Üniversite, başvuru tarihinden sonra icra dosyasına

29/5/2014 tarihinde 33.009,90 TL, 22/10/2014 tarihinde 37.725,60 TL ve son

olarak 5/12/2014 tarihinde de40.256,70 TL tutarlarında ödemeler yapmıştır.

22. Başvurucu vekili 9/3/2015 tarihinde İcra Müdürlüğüne

başvuruda bulunarak yapılan tahsilatlar sonucu dosyanın kapandığını belirtmiş

ve borçlu Kuruma dosyanın kapandığına dair belge verilmesini talep etmiştir.

İcra Müdürlüğünün 17/3/2015 tarihli yazısıyla, icra dosyasının 9/12/2014

tarihinde infazen işlemden kaldırıldığı

belirtilmiştir.

IV.İNCELEME VE GEREKÇE

23. Mahkemenin 22/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

ve Bakanlık Görüşü

24. Başvurucu, Üniversitenin kabul ettiği borcunu ödememesine

rağmen haczedilemezlik şikâyetinde bulunduğundan

yakınmaktadır. Başvurucuya göre üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının kamu

malı olarak kabul edilmesi hukuka aykırıdır. Başvurucu ayrıca, icra işlemini

şikâyete ilişkin yargılamanın duruşma açılmadan ve savunması alınmadan

yapıldığını ifade etmiştir. Başvurucu sonuç olarak bir kamu kurumu

niteliğindeki Üniversiteden olan alacağına kavuşamadığını belirterek eşitlik

ilkesinin, adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür. Başvurucu; yeniden yargılamaya, bu mümkün olmadığı takdirde

tazminata karar verilmesi taleplerinde bulunmuştur.

25. Bakanlığın görüş yazısında, duruşma açılmasının mevzuatta

Mahkemenin takdirine bırakıldığı belirtilerek bu durumun silahların eşitliği ve

çelişmeli yargılama ilkesinin ihlaline yol açıp açmadığının takdirinin Anayasa

Mahkemesinin ait olduğu bildirmiştir. Bakanlık, mülkiyet hakkının ihlali

iddiası yönünden ise Yargıtay içtihatlarına göre haczedilmezliğin

istisnai bir durum olduğunu ve bu yöndeki düzenlemelerin dar yorumlanması

gerektiğini belirtmiştir.

26. Başvurucu cevap dilekçesinde, duruşma açılmaksızın haczin

kaldırılmasının hukuksal bir dayanağı olmadığını belirtmiştir. Başvurucu

ayrıca, benzer bir şikâyet dosyasında Yargıtayca

haczin kaldırılmasına ilişkin hükmün bozulmasına karar verildiğini ifade

etmiştir. Başvurucu, Mahkemenin haczi kaldırması nedeniyle alacağın tahsilinin

yaklaşık 1,5 yıl kadar geciktiğinden yakınmıştır. Başvurucu sonuç olarak

alacağın tahsil edilmemiş olması nedeniyle yeniden yargılamanın yararına

olmadığını belirterek alacağıyla orantılı bir tazminatın ödenmesine karar

verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme

27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (5) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Kabul edilebilirlik şartları ve incelemesinin

usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle düzenlenir.”

28. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesi

şöyledir:

“(1) Bölümler ya da komisyonlarca yargılamanın

her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden

ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden

görülmemesi.

(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki

fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da

insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”

29. Başvurucu, esas itibarıyla bir kamu kuruluşu olan

Üniversiteden olan alacağına kavuşamamasından yakınmaktadır. Ancak bireysel

başvuru öncesinde borçlu Üniversitenin 9/12/2013 tarihinde 1.591,78 TL ve

25/12/2013 tarihinde de 278.913,29 TL tutarlarında ödemeler yaptığı görülmektedir

(bkz. § 17). Başvuru devam ederken de Üniversite 29/5/2014 tarihinde 33.009,90

TL, 22/10/2014 tarihinde 37.725,60 TL ve son olarak 5/12/2014 tarihinde de

40.256,70 TL tutarlarında ödemeler yapmıştır (bkz. § 21). Yapılan bu ödemeler

sonucu başvurucu tarafından borçlu Üniversite aleyhine başlatılan icra

dosyasının 9/12/2014 tarihinde infazen işlemden

kaldırıldığı anlaşılmaktadır (bkz. § 22).

30. Diğer taraftan başvurucunun giderim olarak alacağıyla

orantılı bir tazminatın ödenmesi isteminde bulunmakla yalnızca maddi tazminat

talebinde bulunduğu, ayrıca manevi tazminat talebinin ise bulunmadığı

görülmektedir. Dolayısıyla icra takibiyle kesinleşmiş alacağın kanuni faizi ile

birlikte başvurucuya ödendiği gözönüne alındığında

başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin kalmadığı

anlaşılmıştır.

31. Öte yandan İçtüzük'ün 80.

maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinin

devamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının ve

sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı

herhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

32. Açıklanan gerekçelerle incelenmesinin sürdürülmesini haklı

kılan bir neden kalmadığı anlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin düşmesine

karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmamış olması nedeniyle

DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

22/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Özgür DUMAN

Başvurucu

:

Medican Medikal Ürünler İth. İhr.

Tic. ve Turz. Ltd. Şti.

Vekili

:

Av. Şenol

SALTIK