Mehmet Şirin Eviz Başvurusu (B. No: 2018/8400)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 7/3/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu hakkında başlatılan bir soruşturmaya

istinaden 23/3/2012 tarihinde başvurucunun şüpheli sıfatıyla Batman Cumhuriyet

Başsavcılığınca ifadesi alınmıştır.

8. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca 8/5/2012

tarihinde başvurucu hakkında iddianame düzenlenmiştir.

9. (Kapatılan) Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesi (TMK 10.

madde ile görevli) tarafından 2/10/2013 tarihli ve E.2012/248, K.2013/98 sayılı

kararla hüküm verilmiştir.

10. Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 16. Ceza Dairesi,

silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme kapsamında

verilen hapis cezasını 15/11/2017 tarihinde duruşmasız olarak yaptığı inceleme

sonucunda düzelterek onamıştır.

11. Başvurucu 7/3/2018 tarihinde makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğini belirterek bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

12. Mahkemenin 4/11/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

13. Başvurucu, bireysel başvuru konusu yargılamanın uzun

sürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş; makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edilmesi nedeniyle tazminat talebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (1)

numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği,

başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün

içinde yapılması gerekir.

15. Yargıtay ceza dairelerinin kararlarının taraflara

tebliğine ilişkin hukuki bir düzenleme bulunmamaktadır. Başvurucu veya vekili

tarafından nihai karar; tebligat yoluyla, Yargıtayda duruşma yapılmış ise

tefhimle, hakkındaki cezanın infazı için başvurucunun yakalanmasıyla,

müddetnamenin/çağrı kâğıdının/ödeme emrinin tebliği suretiyle, dosyadan

fotokopi alınması gibi yollarla öğrenilebilir (Özgür Çapkın, B. No:

2014/2546, 30/12/2014, § 22).

16. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kayıtlarından

başvurucunun 5/2/2018 tarihinde ilk defa hüküm alarak ceza infaz kurumuna giriş

yaptığı anlaşılmıştır. Özgür Çapkın kararında yer alan ilkeler uyarınca

başvurunun süresi içinde yapıldığı kabul edilmiştir.

17. Bununla birlikte bireysel başvuru sonrasında

25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve

6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların

Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir.

18. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre

yargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesi

ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddenin

yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan

bireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul

edilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaat

üzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (Tazminat

Komisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.

19. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)

kararında Anayasa Mahkemesi; yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya

da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği yahut hiç icra edilmediği

iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara

ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkin

yolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama

kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini

tartışmıştır (Ferat Yüksel, §§ 26-35).

20. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuru yolunun

kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması

nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına

makul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı, tazminat

ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi

olanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama

imkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel,

§§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta

ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve yeterli

giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolu

tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil

niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş

olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).

21. Mevcut başvuruda söz konusu karardan ayrılmayı

gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının

tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL

EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 4/11/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucu : Mehmet Şirin EVİZ