Nefize Hocaoğlu Başvurusu (B. No: 2014/6726)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, hizmet sürelerinin birleştirilmesine ilişkin olarak

verilen yargı kararının uygulanmaması nedeniyle mülkiyet ve adil yargılanma

haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu 1950 doğumlu olup Bulgaristan'ın Kırcaali şehrinde

doğmuştur. 1989 yılında Bulgaristan'dan göç eden başvurucu Bakanlar Kurulunun

5/5/1997 tarihli kararı ile Türk vatandaşlığını kazanmıştır. Başvurucunun

Bulgaristan'da yaşadığı dönemde sosyal güvenlik ödemelerine esas 18 yıl 9 ay 12

günlük hizmet süresi bulunmaktadır.

9. Başvurucu, Kırklareli'nin Babaeski ilçesinde sınıf öğretmeni

olarak görev yapmakta iken Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK) -başvuru formu ve

eklerinde belirtilmeyen bir tarihte- Bulgaristan'da geçen hizmetlerinin

emekliliğe esas hizmet süresinde değerlendirilerek intibakının yapılması

talebinde bulunmuştur.

10. Bu talebi reddedilen başvurucu 27/2/2007 tarihinde SGK

aleyhine Edirne İdare Mahkemesinde iptal davası açmıştır. Mahkeme 25/9/2007

tarihinde davanın kabulü ile dava konusu işlemin iptaline karar vermiş ancak

temyiz edilen hüküm Danıştay Onbirinci Dairesinin

(Daire) 16/1/2008 tarihli kararıyla ilk derece mahkemesinin yetkisizlik kararı

vermesi gerektiği belirtilerek yetki yönünden bozulmuştur.

11. Bozma kararına uyularak verilen yetkisizlik kararı

kesinleştikten sonra yargılamaya Ankara 3. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) devam

edilmiştir. Mahkeme 18/6/2008 tarihinde davanın kabulü ile dava konusu işlemin

iptaline karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun Türk soydaşı

olduğu ve Bulgaristan'da öğretmen olarak çalışmakta iken zorunlu göçe tabi

tutularak Türkiye'ye gelip Türk vatandaşlığına geçtiği belirtilmiştir. Mahkeme,

başvurucunun Bulgaristan'da öğretmen olarak geçen hizmet süresinin 12 yılı

geçmemek üzere 2/3'ünün intibakında değerlendirilmemesine ilişkin işlemin

hukuka uygun olmadığı sonucuna varmıştır.

12. Bu karar SGK tarafından temyiz edilmiş, Daire 18/5/2010

tarihinde dava konusu işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını

gerektirir bir durumun olmadığını belirterek vekil ile temsil edilmeyen

başvurucu yararına vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka uygun olmadığı

gerekçesiyle hükmü bozmuştur. İdarenin karar düzeltme istemi de Daire

tarafından 18/3/2013 tarihinde reddedilmiştir.

13. Bozma kararına uyan Mahkeme 13/6/2013 tarihinde davacı

lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde,

dava konusu işlemin iptaline ilişkin daha önce verilen kararın Danıştayca onandığı belirtilerek bu sebeple sadece hükmün

bozulan kısmı olan vekâlet ücreti ile sınırlı olarak değerlendirme yapıldığı

belirtilmiştir.

14. Karar temyiz edilmeksizin 7/2/2014 tarihinde kesinleşmiştir.

15. Başvurucu, kararın uygulanarak Bulgaristan'da geçen yurt

dışı hizmetlerinin birleştirilmesi istemiyle 2/4/2014 tarihinde SGK'dan talepte bulunmuştur. SGK 2/4/2014 tarihinde

başvurucunun talebini reddetmiştir. Bu yazıda, ülkemizle sosyal güvenlik

sözleşmesi olan ve idarenin de tarafı olduğu ülkelerde sigortalı hizmeti olan

Türk vatandaşlarının bu ülkelerde geçen hizmetlerinin birleştirilebileceği

belirtilmiştir. Buna göre Bulgaristan ile ülkemiz arasında imzalanmış bir

sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunmadığı ve talebe konu hizmet

birleştirilmesinin yapılamayacağı açıklanmıştır. Bu yazı başvurucuya 9/4/2014

tarihinde tebliğ edilmiştir.

16. Başvurucu 5/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

17. Başvurucu bireysel başvuru tarihinden sonra 15/12/2015

tarihinde 65 yaşını doldurduğundan ve Türkiye'de geçen hizmet süresi üzerinden

(18 yıl 7 aylık hizmet süresi) emekli olmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

18. Konu hakkında ilgili hukuk için bkz. Mehmet Hocaoğlu, B. No: 2013/3207,

15/10/2015, §§ 21-26.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 9/5/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

20. Başvurucu; ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomik değere

ilişkin ve icra edilebilir yargı kararının icra edilmemesi nedeniyle mahkemeye

erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

21. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan

mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

22. Başvuru konusuna ilişkin ilkeler Anayasa Mahkemesince daha

önce Mehmet Hocaoğlu kararında

ortaya konulmuştur.

23. Buna göre emeklilik haklarını ilgilendiren mahkeme kararının

uygulanmaması başvurucunun mülkiyet hakkına müdahale teşkil etmektedir. Bu

şekilde başvurucunun lehine olan kesinleşmiş mahkeme kararının uygulanmaması,

etkili sonuçları bakımından kararı konusuz bıraktığından mülkiyet hakkının

ihlaline yol açar (Mehmet Hocaoğlu, §§

70-74).

24. Bunun yanında kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,

icra edilebilir bir yargı kararının icra edilmemesi ya da icranın makul süre

içinde yapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye

erişim hakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir. Dolayısıyla

böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlal edilmesi sonucunu doğurur (Mehmet Hocaoğlu, §§ 56-58; Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:

2013/711, 3/4/2014, §§ 37-54).

25. Somut olayda bu ilkelerden ayrılmayı gerektirir bir durum

bulunmamaktadır. Bu durumda yukarıda belirtilen nitelikteki yargı kararının

başvurucunun mülkiyet hakkı bakımından sonuçlarını doğurduğu emekli olduğu

15/12/2015 tarihinden beri uygulanmaması nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile

mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varmak gerekir (benzer yönde karar

için bkz. Mehmet Hocaoğlu, § 56).

26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence

altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedilir.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından

kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya

genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama

yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar

verir.”

28. Başvurucu, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

29. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının

ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

30. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya net 6.750 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

31. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için

başvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal

arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge

sunmamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi

gerekir.

32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşan

yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

33. Ayrıca yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icra

edilmesi ve böylece hukuk devleti ilkesi ile adalete olan güvenin gördüğü

zararın devam etmesinin önlenmesi için ihlal kararının bir örneğinin ilgili

idareye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye

erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet

hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 6.750 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCUYA

ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın gereği için bir örneğinin Sosyal Güvenlik Kurumu

Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

9/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz

PAKSÜT

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör : Özgür DUMAN Başvurucu : Nefize HOCAOĞLU