Nesih Altuner Başvurusu (B. No: 2014/12072)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; ceza davasının makul sürede sonuçlandırılmaması,

savunma hakkının kısıtlanması, gerekçesiz karar verilmesi ve delillerin hatalı

değerlendirilmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 22/7/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Bismil Cumhuriyet Başsavcılığınca petrol hırsızlığından

başlatılan soruşturma kapsamında başvurucu dışındaki diğer şüphelilerin

ifadeleri 7/12/2005 tarihinde alınmış ve aynı tarihte

şüpheliler sorguya sevk edilmişlerdir. 28/12/2005

tarihinde başvurucunun ifadesi seçilmiş müdafi A.B.nin

huzurunda alınmıştır. Aynı tarihte tutuklamaya sevk edilen başvurucu, Baro

tarafından atanmış başka bir avukat huzurunda sorgulanmıştır.

9. Başvurucu tarafından müdafi tayin edilmiş avukat A.B., diğer şüpheliler R.B. ve T.A. tarafından da sonradan

seçilmesine karşın bu şüphelilerin ifadeleri Baro tarafından atanmış başka

müdafiler huzurunda alınmıştır.

10. Bismil Cumhuriyet Başsavcılığının 27/2/2006

ve 24/1/2007 tarihli iddianameleriyle kamu malına zarar verme ve nitelikli

hırsızlık suçlarından başvurucu ve diğer şüpheliler hakkında kamu davası

açılmıştır.

11. Başvurucu, Bismil Asliye Ceza Mahkemesinin 9/3/2011 tarihli ve E.2006/252, K.2011/328 sayılı kararı ile

kamu malına zarar vermek suçundan 2 yıl, diğer suçtan ise 6 yıl 8 ay hapis

cezasına mahkûm edilmiştir.

12. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:

"Bismil ilçesinde bulunan MSB ... pompa İstasyon Şefliğince Natoya

ait petrol boru hattından 03/12/2005 günü saat 20:30 civarlarında basınç

azalmasının tespit edildiği, 04/12/2005 tarihinde saat 21:55 civarlarında

basıncın sıfıra düşmesi neticesinde güvenlik güçleri tarafından yapılan

araştırmada suç tarihinden önce sanık R. B.nin diğer

sanıklar Nesih Altuner [başvurucu] ile T. A.ya evinde petrol boru hattından hırsızlık yapılacağını

bildiği halde kiraya verdiği Bozkurt mahallesi 15 sokak no:... sayılı ev içerisinde 15 sokağın altından geçen petrol

boru hattına uzanan bir tünel tespit edildiği ve petrol boru hattının delinerek

kelepçe ve vana monte edilmiş olduğu, vanaya da su borusu ve takiben su hortumu

tesis edilerek bahse konu evin yanına park edilmiş halde ele geçirilen suça

konu gerçek plakası 06 KK 11... olup üzerinde 06 K... 45 nolu

sahte plaka bulunan tankere dönüştürülmüş Hundai

marka pikap kamyonet tipindeki araca petrol boru hattından geçen mazotun

aktarıldığı, olay yerinde R. B. dışındaki diğer kimliği tespit edilemeyen

firari şüphelilerin kaçtıkları, sanıkların boru hattında maddi zarar

oluşturdukları, 30/05/2006 tarihli bilirkişi raporuna göre boru hattında

meydana gelen zayii olan akaryakıtın olay tarihindeki ekonomik değerinin

2.445,30 YTL, kurumun personel, malzeme ve ekipman giderlerinden oluşan tamirat

giderlerinin 3.914,36 YTL olduğu,maddi

olayın bu şekilde gerçekleştiği sanık savunmaları, tanık ifadeleri, olay yeri

tutanakları, yapılan keşif veyapılan yargılama ile

toplanan delillerden anlaşılmıştır."

13. Başvurucunun temyizi üzerine Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 10/4/2014 tarihli ve E.2011/20322, K.2014/6877 sayılı

kararıyla anılan mahkûmiyet hükümlerini onamıştır

14. Anılan karar, başvurucu tarafından 10/7/2014

tarihinde öğrenilmiştir. Bireysel başvuru 22/7/2014

tarihinde yapılmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 20/9/2017 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

16. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

18. Ceza yargılamasının süresi tespit edilirken sürenin

başlangıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlar

tarafından bildirildiği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltı gibi

birtakım tedbirlerin uygulandığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak ise

suç isnadına ilişkin nihai kararın verildiği, yargılaması devam eden davalar

yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (B.E.,

B. No: 2012/625, 9/1/2014, § 34)

19. Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığı

değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların

ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın

süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate

alınır (B.E., § 29)

20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 8 yıl 3 ayı aşan yargılamanın

süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

B. Savunma Hakkının Kısıtlandığına İlişkin

İddia

22. Başvurucu; soruşturma evresinde menfaati kendisiyle çelişen

diğer şüphelilerin aynı avukat tarafından savunulduğunu, bu nedenle savunma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

23. Bireysel başvurunun ikincil niteliğinin bir sonucu olarak

olağan kanun yollarında ve mahkemeler önünde ileri sürülmeyen iddialar ile bu

mahkemelere sunulmayanbilgi ve belgeler bireysel

başvuru konusu edilemez (Bayram Gök,

B. No: 2012/946, 26/3/2013, § 20).

24. Somut olayda başvurucunun ihlale neden olduğunu ileri

sürdüğü iddiaları yargılama sürecinde dile getirmediği, bu iddiasına ilişkin

bilgi veya belge sunmadığı ve böylece başvuru yollarını usulüne uygun

tüketmediği anlaşılmaktadır. Kaldı ki soruşturma evresinde başvurucu ve diğer

şüphelilerin ifadeleri farklı müdafilerin huzurunda alınmıştır.

25. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. Gerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiğine

İlişkin İddia

26. Başvurucu; Mahkeme kararlarının gerekçeli olmasına ilişkin

kurallara uyulmadığını, maddi gerçeğe aykırı ve yetersiz gerekçeyle mahkûm

edildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

27. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin adil

yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak gerekçeli karar hakkından

açıkça söz edilmemiştir. Bununla birlikte Anayasa'nın 36. maddesine "adil

yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf

olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılama

hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki hakkaniyete

uygun yargılanma hakkının kapsamına gerekçeli karar hakkının da dâhil olduğu

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin birçok kararında vurgulanmıştır. Dolayısıyla

Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının gerekçeli karar

hakkı güvencesini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir.

28. Anayasa'nın 141. maddesinin üçüncü fıkrasında da “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli

olarak yazılır.” denilerek mahkemelere kararlarını gerekçeli yazma

yükümlülüğü yüklenmiştir. Anayasa’nın bütünlüğü ilkesi gereği anılan Anayasa

kuralı da gerekçeli karar hakkının değerlendirilmesinde gözönünde

bulundurulmalıdır.

29. Mahkemelerin anılan yükümlülüğü, yargılamada ileri sürülen

her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayrıntılı şekilde yanıt

verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine

sunulan tüm iddialara yanıt vermek zorunda değilseler de (Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, § 56) davanın esas sorunlarının incelenmiş olduğu

gerekçeli karardan anlaşılmalıdır.

30. Sanık savunmaları, tanık anlatımları, olay yeri tutanakları,

yapılan keşif ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmek suretiyle

yargılama sonunda bir karar verildiği anlaşılmıştır. Ayrı ve açık bir yanıt

verilmesini gerektiren, başvurucunun cezasının azalmasına veya kalkmasına neden

olabilecek türde (uyuşmazlığın çözümü için esaslı) tüm iddia ve savunmalar ile

dosya kapsamı dikkate alınarak verilen kararda hükme ulaşılması için yeterli

gerekçe bulunduğu görüldüğünden (bkz. § 12) gerekçeli karar hakkına yönelik bir

ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

31. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

D. Diğer İhlal İddiaları

32. Başvurucu; hakkında yürütülen ceza yargılamasında delillerin

takdirinde yanılgıya düşülmesi suretiyle haksız olarak mahkûm edildiğini,

varsayımlara dayanan kabullere, çelişkili ve gerçek dışı sanık ifadelerine

dayanılarak hüküm oluşturulduğunu ve infaza başlanması tehlikesinin bulunduğunu

belirterek Anayasa’nın 19. ve36. maddelerinde

belirtilen adil yargılanma hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği haklarının

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

33. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun yolunda

gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu

kapsamda değildir (Ahmet Sağlam,

B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

34. Somut olayda Bismil Asliye Ceza Mahkemesince yapılan

yargılamada sanık savunmaları, tanık anlatımları, olay yeri tutanakları,

yapılan keşif ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmek suretiyle bir

karar verildiği anlaşılmıştır. Başvurucunun anılan iddialarının esas itibarıyla

Derece Mahkemelerince verilen kararlarda delillerin değerlendirilmesinde isabet

bulunmadığına ve dolayısıyla kararın sonucuna ilişkin olduğu görülmektedir.

Yapılan yargılamada, Mahkemenin ve Yargıtayın

kararında bariz takdir hatası veya keyfîlik oluşturan

herhangi bir durum da tespit edilmemiştir.

35. Başvurucu tarafından ileri sürülen ihlal iddialarının

yukarıda belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

sonucuna varıldığından başvurunun bu kısmının

açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna

karar verilmesi gerekir.

E. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

36. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50.

maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

37. Başvurucu, 50.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

38. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

39. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya net 8.400 TL manevi tazminat ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

40. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Bismil Asliye Ceza Mahkemesinin

(E.2006/252, K.2011/328) yerine bakan mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 20/9/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Serruh KALELİ Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GÖKCAN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Akif YILDIRIM Başvurucu : Nesih ALTUNER Vekili : Av. Çetin KAYA