Nesim Avunçli Başvurusu (B. No: 2013/9106)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tutukluluk süresinin makul olmaması nedeniyle kişi

özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiası hakkındadır.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru, 11/12/2013 tarihinde Oltu Ağır Ceza Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 30/5/2014 tarihinde kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 4/7/2014 tarihinde edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve başvurunun bir örneğinin görüş için

Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.

5. Başvurunun bir örneği ve ekleri görüş için Adalet Bakanlığına

gönderilmiş, Adalet Bakanlığının 17/7/2014 tarihli yazısında, Anayasa

Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen,

başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAYLAR VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu, tasarlayarak kan gütme saikiyle

adam öldürme suçundan 7/10/2006 tarihinde tutuklanmıştır.

8. Başvurucu hakkında, kan davası gütmek suretiyle kasten öldürmek

suçundan Kars Cumhuriyet Başsavcılığının 6/2/2007 tarihli iddianamesiyle Van 2.

Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır.

9. Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2007/161 sayılı dosyasında

tutuklu devam eden yargılamanın 25/7/2007 tarihli ilk duruşmasında başvurucunun

“üzerine atılı suçun niteliği, sanıkların

suçu işlediklerine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren olguların

bulunması, CMK 100/3 maddesindeki koşulların bulunması dikkate alınarak” tutukluluk

halinin devamına karar verilmiştir.

10. Başvurucu, 29/2/2009 tarihli duruşmada tahliye talebinde

bulunmuş, ancak talebi “üzerlerine atılı

suçun niteliği, suç şüphesinin varlığını gösteren kuvvetli olguların bulunması,

suçun CMK.nun 100/3 maddesinde belirtilen suçlardan

olması, ceza süresi dikkate alınarak” gerekçesiyle reddedilmiş ve

tutukluluk halinin devamına karar verilmiştir.

11. Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 29/2/2009 tarihli ve E.2007/161

sayılı kararıyla başvurucunun, atılı suçtan iki kez müebbet hapis cezasıyla

cezalandırılmasına ve tutukluluk halinin devamına karar verilmiştir.

12. Başvurucunun temyizi üzerine karar, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin

3/2/2011 tarihli ve E.2010/331, K.2011/295 sayılı ilamıyla bozulmuştur.

13. Bozma üzerine yapılan yargılama sonucunda Van 2. Ağır Ceza

Mahkemesi, 29/9/2011 tarihli ve E.2009/94 sayılı kararıyla başvurucunun atılı

suçtan 32 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiş ve karar

başvurucuya tefhim edilmiştir.

14. Başvurucunun temyizi üzerine karar, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin

6/2/2014 tarihli ve E.2013/5944, K.2014/502 sayılı ilamıyla tekrar bozulmuştur.

15. Yargılama ilk derece mahkemesi önünde halen devam etmekte olup,

başvurucu 11/2/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. İlgili

Hukuk

16. 5271 sayılı Kanun’un 100. maddesi

şöyledir:

“(1)

Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren olguların ve bir tutuklama nedeninin

bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir.

İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması

halinde, tutuklama kararı verilemez.

(2)

Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:

a) Şüpheli

veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut

olgular varsa.

b) Şüpheli

veya sanığın davranışları;

1.

Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme,

2. Tanık,

mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,

Hususlarında

kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.

(3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin

varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir:

…

2. Kasten öldürme (madde 81, 82,

83),”

IV.

İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 25/6/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 11/12/2013 tarihli ve 2013/9106 numaralı bireysel başvurusu

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

18. Başvurucu, hakkında yürütülen kamu davasında 7,5 yıldır tutuklu

olması nedeniyle tahliyesine karar verilmesini talep etmiş ve adli yardım

talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

19. Başvurucunun Anayasa Mahkemesi, olayların

başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp, olay ve

olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun

şikâyetinin özü kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine

ilişkindir. Bu nedenle başvurucunun şikâyetlerinin Anayasa’nın 19. maddesinin

üçüncü fıkrası çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

1. Adli Yardım

Talebi Yönünden

20. Somut olayda, tutuklu olarak ceza infaz kurumunda bulunan

başvurucunun, sosyal güvenlik kapsamında bir geliri, adına kayıtlı taşıtı veya

taşınmaz malı olmadığı, geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin

yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu sunduğu belgelerden

anlaşılmaktadır. Anayasa Mahkemesinin Mehmet

Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen adli

yardım talebinin değerlendirilmesine ilişkin ilkeler temelinde başvurucunun

açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulü gerekir.

2. Kabul Edilebilirlik Yönünden

21. 30/3/2011 tarihli ve

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında

Kanun’un geçici 1. maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra

kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları

inceler.”

22. Bu hüküm gereğince Anayasa

Mahkemesi, 23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar

aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceler. Dolayısıyla Mahkeme’nin zaman bakımından

yetkisi ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine

yapılan bireysel başvurularla sınırlıdır. Kamu düzenine ilişkin bu düzenleme

karşısında, anılan tarihten önce kesinleşmiş nihaî işlem ve kararları da

içerecek şekilde yetki kapsamının genişletilmesi mümkün değildir (G.S., B. No: 2012/832, 12/2/2013, § 14).

23. Başvurunun kabul

edilebilmesi için ihlal iddiasına dayanak teşkil eden nihai işlem veya

kararların 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmemiş olması gerekmektedir. Nihai

işlem veya kararların anılan tarihten önce kesinleştikleri tespit edildiği

takdirde ilgili şikâyetler bakımından başvurunun kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir (Korcan Pulatsü, B. No:

2012/726, 2/7/2013, § 32).

24. Kişi serbest bırakılmadan

ilk derece mahkemesi kararıyla mahkûm olmuşsa, mahkûmiyet tarihi itibarıyla

tutukluluk hali sona erer. Çünkü bu durumda kişi “suç isnadına bağlı olarak” tutulma kapsamından çıkmaktadır.

Bireysel başvuru incelemesi açısından, tutuklamanın şartları ile mahkûmiyete

hükmedilmesi arasındaki esaslı fark bunu gerektirir. Zira mahkûmiyete karar

verilmiş olmakla, isnat olunan suçun işlendiği, bundan failin sorumlu olduğunun

sübuta erdiği kabul edilmektedir. Mahkûmiyetle birlikte kişinin kuvvetli suç

şüphesi ve bir tutuklama nedenine bağlı olarak tutukluluk hali sona ermektedir

(Korcan Pulatsü, § 33).

25. Somut olayda, başvurucu isnat edilen suçlar nedeniyle tutuklu

olarak devam eden yargılamada Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin, 29/9/2011 tarihli

ve E.2009/94 sayılı kararıyla 32 yıl 6 ay hapis cezasına mahkum

olmuş, başvuru tarihi itibarıyla mahkûmiyet kararının açıklandığı 29/9/2011

tarihinde tutukluluk hali sona

ermiştir.

26. Başvurucunun bireysel başvuruya konu ettiği Van 2. Ağır Ceza

Mahkemesinin 29/9/2011 tarihli ve E.2009/94 sayılı hükümle birlikte verilen

tutukluluğun devamına ilişkin kararı, Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından

yetkisinin başladığı 23/9/2012 tarihinden öncesine aittir.

27. Açıklanan nedenlerle, başvurunun “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurucunun yargılama

giderlerini ödeme gücünden yoksun olması ve talebinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması nedeniyle adli yardım talebinin

KABULÜNE,

B. Başvurucunun kişi özgürlüğü

ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasının “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

C. Başvurucunun adli yardım talebinin kabulü ile muaf tutulan yargılama

giderlerinin tahsilinin, başvurucunun mağduriyetine neden olacağı anlaşılmakla,

12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesi

uyarınca başvurucunun yargılama giderlerini ödemeden tamamen MUAF TUTULMASINA,

25/6/2015

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Alparslan

ALTAN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Celal

Mümtaz AKINCI

Muammer

TOPAL

M.

Emin KUZ

Raportör

:

Hüseyin

TURAN

Başvurucu

:

Nesim

AVUNÇLİ