Ögeday Akın Başvurusu (B. No: 2014/2345)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, mahkûmiyetine

karar veren Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesinin bazı üyelerinin, başka bir

mahkemece verilen görevsizlik kararının itiraz incelemesine katıldıklarını

belirterek, tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür. Başvurucu bu nedenle, mahkûmiyet kararının kaldırılmasını ve infazın

durdurulmasını talep etmiştir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 21/2/2014 tarihinde

Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin

bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Üçüncü

Komisyonunca, 31/10/2014 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından

6/3/2015 tarihinde edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve

bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.

5. Adalet Bakanlığı tarafından

1/4/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunulan görüş, başvurucuya 14/4/2015

tarihinde bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanlarını kargo

yoluyla 16/4/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur.

III. OLAY VE

OLGULAR

Olaylar

6. Başvuru dilekçesi ve

eklerinde ifade edildiği şekliyle ve dosyaya sunulan belgeler çerçevesinde

olaylar özetle şöyledir:

Başvuruya Konu Yargılama

7. Başvurucu ve diğer üç sanık

hakkında karşılıklı yaralama suçundan dava açılmıştır.

8. Bodrum 4. Asliye Ceza

Mahkemesi, 5/3/2007 tarihli ve E.2007/187, K.2007/32 sayılı kararıyla başvurucuya

atılı eylemlerin sübutu halinde adam öldürmeye teşebbüs niteliğinde olacağı ve

delillerin değerlendirilmesinin Muğla Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu

gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

9. Muğla 1. Ağır Ceza

Mahkemesi, 2007/253 Değişik İş sayılı kararında, başvurucunun eyleminin adam

öldürmeye teşebbüs suçunu oluşturup oluşturmayacağının Ağır Ceza Mahkemesince

değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş ve başvurucunun itirazını reddetmiştir.

Mahkeme heyetinde, başkan A.K. ile üyeler M.Ö. ve H.G. yer almaktadır.

10. Davayı görmeye başlayan

Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 12/4/2007 ile 11/1/2011 tarihleri arasında toplam

18 duruşma yapmıştır. Mahkeme heyetinin bir kısmında, başvurucunun görevsizlik

kararına itirazını inceleyen heyette yer alan hâkim veya hâkimler de yer

almıştır.

11. Muğla 1. Ağır Ceza

Mahkemesi, 11/1/2011 tarihli ve E.2007/80, K.2011/7 sayılı kararıyla

başvurucuyu, kasten yaralama suçundan toplamda 6 yıl 8 ay hapis cezasına mahkûm

etmiştir. Mahkeme, M.K.’nin de aralarında bulunduğu

diğer sanıklar hakkında para cezasına hükmetmiştir.

12. Başvurucunun temyizi

üzerine, Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 24/12/2012 tarihli ve E.2012/3313,

K.2012/9855 sayılı ilamıyla kararın başvuran ve diğer iki sanık hakkındaki

kısmını onamıştır. M.K. yönünden ise İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

13. Başvurucu nihai karardan

27/1/2014 tarihinde haberdar olduğunu belirtmektedir.

14. Bireysel başvuru, 21/2/2014

tarihinde yapılmıştır.

Bağlantılı Yargılamalar

15. Yargıtay bozması sonrası

yargılamaya, Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2013/27 sayılı dosyası üzerinden

devam edilmiştir.

16. 18/4/2013 tarihinde yapılan

ilk duruşmada Mahkeme, başvurucu müdafisinin istifa dilekçesi verdiğini

belirtmiş ve sanık M.K’nin

tekerrür hususunda ek savunmasını almıştır.

17. 11/7/2013 ile 26/12/2013

tarihleri arasında yapılan dört duruşmaya başvurucu vekili M.Ş.B. mazeret

bildirerek katılmamıştır. Başvurucu vekili, 11/7/2013 ve 8/10/2013 tarihli

mazeret dilekçelerini UYAP üzerinden hazırlayarak göndermiştir.

18. Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesi

26/12/2013 tarihinde başvurucunun ve vekilinin bozmaya karşı beyanlarının

alınmasından vazgeçmiş ve sanık M.K. hakkında yeniden hüküm kurmuştur.

19. Diğer yandan, Bodrum 3. Asliye

Hukuk Mahkemesinin E.2007/270 sayılı dosyasında, başvurucu ile sanık M.K.

arasında ceza yargılamasına konu olaylarla bağlantılı bir hukuk davası

görülmüştür.

20. Başvurucu vekili M.Ş.B.’nin de hazır bulunduğu 7/6/2013 tarihli duruşmada, Yargıtay

1. Ceza Dairesinin kısmi bozma ilamı gündeme gelmiş ve bozma sonrası

yargılamanın bulunduğu aşamanın ilgili Mahkemesinden sorulmasına karar

verilmiştir.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

21. Mahkemenin 10/6/2015

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 21/2/2014 tarih ve 2014/2345

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

22. Başvurucu, kasten yaralama

suçundan açılan davada Bodrum Asliye Ceza Mahkemesinin verdiği görevsizlik

kararının Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından incelenerek reddedildiğini,

böylelikle henüz yargılama başlamadan görüş bildirmiş olduğunu, yargılamanın

bilahare Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesince yürütüldüğünü, itiraz incelemesine

katılan hâkimlerin bulunduğu heyetlerce sanık, tanık dinlenmesi, keşif ve

bilirkişi işlemlerinin ve tutukluluk incelemesinin yapıldığını belirterek,

Anayasa’nın 36. maddesinde korunan tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu iddia ettiği ihlale dayanarak,

mahkûmiyet kararının kaldırılmasını ve infazın durdurulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme

1. Başvurucunun

Bakanlık Görüşüne Karşı Beyanları Yönünden

23. Adalet Bakanlığı görüş

yazısında, Bodrum 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/6/2013 tarihli duruşmasında,

başvurucu hakkındaki cezayı onayan Yargıtay ilamının başvurucunun vekilinin

huzurunda incelendiğine ve Yargıtay bozması sonrası Muğla 1. Ağır Ceza

Mahkemesince yapılan 11/7/2013 tarihli duruşmaya başvurucu vekilinin mazeret

dilekçesi gönderdiğine dikkat çekilmiştir.

24. Başvurucu vekili, Bakanlık

yazısına karşı görüşlerini 16/4/2015 tarihinde kargo yoluyla göndermiştir.

25. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru usulü” kenar başlıklı 47. maddesinin (1)

numaralı fıkrası şöyledir:

“(1) Bireysel başvurular, bu Kanunda ve İçtüzükte belirtilen

şartlara uygun olarak doğrudan ya da mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikler

vasıtasıyla yapılabilir. Başvurunun diğer yollarla kabulüne ilişkin usul ve

esaslar İçtüzükle düzenlenir.

26. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Başvurunun

yapılabileceği yerler” kenar başlıklı 63. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“(1) Bireysel

başvurular, Kanunda ve İçtüzükte belirtilen şartlara uygun biçimde İçtüzük

ekindeki ve Mahkemenin internet sitesinde yayımlanan başvuru formuna uygun

olarak Mahkemeye şahsen yapılabileceği gibi diğer mahkemeler ya da yurt dışı

temsilcilikler vasıtasıyla da yapılabilir.”

27. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Yazışmalar”

kenar başlıklı 69. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“(1) Başvurucular, Mahkeme ile yazışmalarını İçtüzükte

belirlenen bireysel başvuru yapılmasındaki usulü izleyerek yapmak

zorundadırlar.”

28. Bakanlık görüşlerine karşı

beyanlarını bildirmesi için başvurucu vekiline gönderilen mektupta, İçtüzüğün

69. maddesi uyarınca Mahkeme ile yazışmaların bireysel başvuru için öngörülen

usule uygun olarak yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu kapsamda, beyanlarını

Mahkemeye şahsen iletebileceği ya da diğer mahkemeler veya yurtdışı

temsilcilikler vasıtasıyla gönderebileceği; bunun dışında bir yöntemle

gönderilecek beyanların dikkate alınmayacağı ve dosyaya dâhil edilmeyeceği

ifade edilmiştir.

29. Bireysel

başvuru usulünü düzenleyen 6216 sayılı Kanun’un 47. ve İçtüzüğün 63. maddesinin

birinci fıkralarında, mektup, e-posta, kargo, resmi posta, telgraf veya diğer

elektronik iletişim araçları kullanılarak başvuru yapılmasına olanak

tanınmamıştır (bkz. Aydın Selçuk, B. No:

2013/7290, 17/7/2014, § 28).

30. Bireysel

başvurunun bir parçası olan “Bakanlık

görüşüne karşı beyanların bildirilmesi” aşamasının da başvurunun

yapılmasıyla aynı usule tabi olduğu düzenlendiğinden, karşı beyanların kargo

yoluyla gönderilmesi kabul edilen bir yöntem değildir. Başvurucunun karşı

beyanlarının şahsen veya herhangi bir yerdeki mahkemeler aracı kılınarak

iletilmesinin mümkün olması karşısında, belirtilen kuralın başvuruculara

onlardan beklenilemeyecek bir yük yüklediği söylenemez.

31. Bu itibarla, 6216 sayılı Kanun ve İçtüzük’te

belirtilen usulün dışında ve Mahkememiz yazısındaki ihtara rağmen kargo yoluyla gönderilen başvurucunun karşı

beyanlarının dosya haricinde bırakılmasına karar verilmesi gerekir.

2. Kabul

Edilebilirlik Yönünden

32. 6216 sayılı Kanun'un “Bireysel başvuru usulü” kenar başlıklı 47.

maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“(5) Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Haklı

bir mazereti nedeniyle süresi içinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı

tarihten itibaren onbeş gün içinde ve mazeretlerini

belgeleyen delillerle birlikte başvurabilirler. …”

33. Anayasa Mahkemesi

İçtüzüğü'nün “Başvuru süresi ve mazeret”

başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“(1) Bireysel

başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu

öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması

gerekir.”

34. Bireysel başvurunun

ön şartlarından birisi de otuz günlük süre kuralıdır. Süre, başvurunun her

aşamasında dikkate alınması gereken bir usul hükmüdür (bkz. Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013,

§ 32).

35. 6216 sayılı

Kanun'un 47. maddesinin beşinci fıkrasında, bireysel başvurunun, başvuru

yolları açık olan kararlar için bu yolların tüketildiği, başvuru yolu

bulunmayan kararlar için ise “ihlalin

öğrenildiği” tarihten itibaren otuz gün içinde

yapılması gerektiği düzenlenmiştir.

36. Her ne

kadar Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin birinci fıkrasında bireysel

başvuru süresinin başlangıcına ilişkin olarak “başvuru

yollarının tüketildiği” tarihten söz edilmekte ise de, bu ibarenin

nihai kararın başvurucuya tebliğ edildiği ya da tebliğ zorunluluğunun

bulunmayan yargılamalar bakımından kararın başvurucunun erişimine açıldığı ve

kararın içeriğini kesin olarak öğrenebildiği tarih olarak anlaşılmalıdır (bkz. Mehmet Mercan, B. No: 2013/2001,

16/5/2013, § 16; Taner Kurban, B.

No: 2013/1582, 7/11/2013, § 21).

37. Başvurucu

ve/veya vekilinin, tebligat yoluyla, Yargıtayda

duruşma yapılmış ise tefhimle, hakkındaki cezanın infazı için başvurucunun

yakalanmasıyla, müddetnamenin/çağrı kağıdının/ödeme

emrinin tebliği suretiyle, dosyadan fotokopi alınmasıyla veya başka bir

yargılama vesilesiyle nihai karardan belirli bir tarihte haberdar olduğunun

kesin olarak tespit edilmesi halinde ise bireysel başvuru süresi en geç bu

tarihten başlayarak işler (bkz. Aydın

Selçuk, B. No: 2014/3194, 20/11/2014,

§ 24; Özgür Çapkın, B. No:

2014/2546, 30/12/2014, § 24; Halil Aslan, B. No: 2014/3038, 10/12/2014,

§ 38).

38. Diğer yandan, somut bir

olayın koşullarında başvurucunun Yargıtay ilamından daha erken bir tarihte

haberdar olması gerektiğinin değerlendirilmesi durumunda, Anayasa Mahkemesi

başvuru süresinin başlangıcı için farklı bir tarihi de esas alabilir.

39. Eldeki başvuruya konu

olayda, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 24/12/2012 tarihli ilamı 24/1/2013 tarihinde

İlk Derece Mahkemesi kalemine ulaşmıştır. Başvurucu, nihai karardan 27/1/2014

tarihinde, yani kararın Mahkeme kalemine ulaştığı tarihten 1 yıl sonra haber

olduğunu ve bu andan başlayarak otuz gün içinde bireysel başvuruda bulunduğunu

belirtmektedir.

40. Bununla birlikte, Bodrum 3.

Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2007/270 sayılı dosyasında 7/6/2013 tarihinde

yapılan duruşmada, başvurucu hakkındaki mahkumiyet

kararını kesinleştiren Yargıtay 1. Ceza Dairesinin kısmi onama/bozma ilamının

tartışıldığı görülmektedir. Başvurucu vekili M.Ş.B. de duruşmaya katılmıştır ve

bozma sonrasındaki yargılamanın bulunduğu safahatın ilgili Mahkemesinden

sorulması hususunda talepte bulunmuştur (bkz. §

20).

41. Yukarıda yer alan bilgilere

ek olarak, Yargıtayın kısmi bozması sonrası Muğla 1.

Ağır Ceza Mahkemesince görülen yargılama esnasında, başvurucu vekili M.Ş.B.,

11/7/2013 ve 8/10/2013 tarihinde duruşmalara katılamayacağına dair mazeret

dilekçelerini UYAP üzerinden hazırlayarak Mahkemesine iletmiştir (bkz. § 17). Bu nedenle, UYAP üzerinden dava

dosyasını, Yargıtay ilamını ve başvurucu yönünden davanın kesinleştiğini

gösteren duruşma tutanaklarını inceleme imkânına sahip olduğu anlaşılmaktadır.

42. Bu itibarla, başvurucunun en

geç Bodrum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi önündeki 7/6/2013 tarihli duruşmada nihai

karardan haberdar olduğu kabul edilmelidir. Başvuru ise 21/2/2014 tarihinde,

yani bireysel başvuru için öngörülen otuz günlük süreden sonra yapılmıştır.

43. Açıklanan nedenlerle, otuz

gün içinde yapılmayan bireysel başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları

yönünden incelenmeksizin “süre aşımı”

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

DURSUN

Erdal TERCAN

Hasan Tahsin GÖKCAN

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Okan TAŞDELEN

Başvurucu

:

Ögeday

AKIN

Vekili : Av. Turhan TUTUMLU