Özgür Yıldırım Başvurusu (B. No: 2012/595)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, yetkili amirin kararıyla hakkında herhangi bir

mahkeme kararı bulunmaksızın oda hapsi cezası verilmesinin adil yargılanma

hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 2/11/2012 tarihinde

Silivri 2. Asliye Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir

eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 22/3/2013

tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı

alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki

ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, Silivri Cezaevi

Jandarma Tabur Komutanlığında astsubay jandarma başçavuş olarak görev yapmaktadır.

6. Başvurucu, Pülümür İlçe

Jandarma Komutanlığı emrinde jandarma kıdemli üstçavuş olarak görev yaptığı

sırada “daha önceden mesaiye katılması konusunda emir verilmesine rağmen 22/11/2008 tarihinde mesaiye katılmadığı” gerekçesiyle

22/11/2008 tarihinde 22/5/1930 tarih ve 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 171.

maddesi uyarınca disiplin amiri tarafından üç gün oda hapsi cezası ile tecziye

edilmiştir.

7. Oda hapsi cezası başvurucuya

22/11/2008 tarihinde tebliğ edilmiş ve ceza 22/11/2008

ila 25/11/2008 tarihleri arasında infaz edilmiştir.

8. Başvurucu, oda hapsi

cezasının kaldırılması amacıyla 25/9/2012 tarihinde

görev yapmakta olduğu Silivri Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığına şikâyet

başvurusunda bulunmuştur.

9. Anılan başvuru, Silivri

Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığının 5/10/2012 tarih

ve 7314 sayılı işlemiyle evvelce tesis edilen cezaların kaldırılmasında Silivri

Cezaevi Jandarma Tabur Komutanının yetkili olmadığı, kararın verileceği zamanda

cezayı vermiş olan amirin bir derece üstü olan disiplin amirinin yetkili olduğu

ve disiplin cezalarından şikâyetin de söz konusu amire doğrudan doğruya

yapılması gerektiği belirtilerek reddedilmiştir.

B. İlgili Hukuk

10. 22/5/1930 tarih ve 1632 sayılı Askeri Ceza

Kanunu’nun, 16/2/2013 tarih ve 28561 sayılı Resmi Gazete’de

yayımlanarak yürürlüğe giren 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin

Kanunu’nun 45. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (c) bendi ile yürürlükten

kaldırılmakla birlikte başvuruya konu oda hapsi cezasının verildiği tarihte

yürürlükte bulunan “Disiplin âmirlerinin

ceza salâhiyeti” başlıklı 171. maddesi şöyledir:

“Disiplin amirlerinin

ceza vermek salâhiyetleri merbut cetvelde gösterilmiştir.”

11. 1632 sayılı Kanun’un 6413 sayılı Kanun’un 45. maddesinin

(3) numaralı fıkrasının (c) bendi ile mülga olmakla birlikte başvuruya konu oda

hapsi cezasının verildiği ve uygulandığı tarihte yürürlükte bulunan “Cezanın kat’ileşmesi”

başlıklı 181. maddesi şöyledir:

“Bir disiplin cezası

resmi surette mahkuma tebliğ edildiği vakit kat’ileşir. Ve bu cezayı veren tarafından kaldırılamaz ve

değiştirilemez. Bu cezanın kaldırılması veya değiştirilmesi ancak şikayet yoluyla veya ceza veren âmirin mahkum lehine

yapacağı müracaat üzerine veyahut affı âli ile kabildir.”

12. Aynı Kanun’un yine 6413

sayılı Kanun’un 45. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (c) bendi ile mülga “Şikâyet” başlıklı 188. maddesi ise

şöyledir:

“1 - Bir disiplin

cezasından şikâyet, cezalı tarafından veya kendisinin mafevkleri tarafından

doğrudan doğruya yapılır.

2 - Cezalı tarafından

yapılacak şikâyet ancak tebliğinden bir gece sonra yapılabilir.

3 - Şikâyet cezanın infazını geri bırakmaz.

4 - Disiplin cezaları hakkında cezalı tarafından yapılacak

şikâyet üzerine karar vermeğe salâhiyetli âmir, bu

kararın verileceği zamanda cezayı vermiş olan âmirin bir derece mafevki olan

disiplin amiridir.

5 - Şikâyetler hemen tetkik edilerek bir karara bağlanır.”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

13. Mahkemenin 26/3/2013 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 2/11/2012 tarih ve 2012/595 numaralı

başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

14. Başvurucu, hakkında hiçbir mahkeme

kararı bulunmaksızın yetkili amirin kararıyla özgürlüğünden alıkonulduğunu,

savunmasının da sembolik olarak istendiğini, cezayı aldığı tarihlerdeki ortam

gereği olası şikâyet halinde daha ağır yaptırımlarla karşılaşmasının kuvvetle

muhtemel olduğunu, bu nedenle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkını

öğrendiği zaman görev yaptığı yerdeki yetkili amire itirazda bulunduğunu,

ilgili kanunda da şikâyet için süre şartı bulunmadığını belirterek Anayasa’nın

36. maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüş ve tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

15. 6216 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin (8) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Mahkeme,

23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve

kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceler.”

16. 6216 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükmü uyarınca

Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012

tarihi olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve

kararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir.

17. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesin

tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekilde

uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir (B. No: 2012/51, § 18, 25/12/2012).

18. Öte yandan, 1632 sayılı Kanun’un başvuruya konu oda hapsi

cezasının verildiği ve uygulandığı tarihte yürürlükte olan mülga 181. maddesi

gereğince anılan Kanun kapsamında verilen disiplin cezalarının, cezalıya tebliğ

edildiği tarihte kesinleşeceği hususunda duraksamaya yer bulunmamaktadır.

19. Başvuru konusu olayda başvurucu 22/11/2008

tarihinde 1632 sayılı Kanun’un 171. maddesi uyarınca disiplin amiri tarafından

üç gün oda hapsi cezası ile cezalandırılmış ve bu ceza kendisine aynı gün

tebliğ edilmiştir. 1632 sayılı Kanun’un mülga 181. maddesinin açık hükmü

uyarınca başvuruya konu oda hapsi cezası, başvurucuya tebliğ edildiği 22/11/2008 tarihinde ve dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin

bireysel başvurulara ilişkin zaman bakımından yetkisinin başladığı tarihten

önce kesinleşmiştir.

20. Başvurucu, hakkında verilen oda hapsi cezasına karşı

Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi başladıktan sonraki tarih olan 25/9/2012 tarihinde şikâyet yoluna başvurmuş ise de

şikâyetin verilen cezanın kesinleşmesi üzerinde herhangi bir etkisi

bulunmamaktadır.

21. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu işlemin 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından

başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Alparslan ALTAN Üyeler : Recep KÖMÜRCÜ Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL Raportör : Elif KARAKAŞ Başvurucu : Özgür YILDIRIM