Remziye Uyar ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2014/2845)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, murislerin trafik kazasında vefat etmeleri sonucu

ortaya çıkan maddi ve manevi zararın tazmini talebiyle açılan davada yargılamanın

uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal

edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 28/2/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve

bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını

bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucular, murislerinin trafik kazasında vefat etmeleri

sonucu ortaya çıkan maddi ve manevi zararlarının tazmini talebiyle 5/9/2003

tarihinde dava açmışlardır. Samsun 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 12/11/2003 tarihli

kararı ile Mahkemenin yetkisizliğine, talep edildiği takdirde dava dosyasının

yetkili Fatsa Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

9. Fatsa Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2004/193 sayılı dosyasına

kaydedilen davada Mahkemece 8/7/2004 tarihli karar ile davalıların

belirlenebilecek tüm gayrimenkulleri üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar

verilmiştir. Fatsa Tapu Sicil Müdürlüğü 21/7/2004 tarihli yazı ile davalılardan

H.Ü. adına kayıtlı Ilıca köyü, Sarmaşık mevkiinde bulunan 1510, 1525, 1526,

1579 ve 1580 parsel numaralı taşınmazlara ihtiyati tedbir konulduğunu, diğer

davalıların adlarına kayıtlı taşınmaz mal kaydına rastlanılamadığını

bildirmiştir.

10. Mahkemece 15/6/2010 tarihli karar ile davanın kısmen

kabulüne karar verilmiş, davalı H.Ü.ye karşı açılan dava husumet yokluğundan

reddedilmiştir. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin (Daire)

29/6/2012 tarihli ilamı ile manevi tazminat miktarı yönünden bozulmuştur. Karar

düzeltme talebi, Dairenin 17/1/2013 tarihli ilamı ile kısmen kabul edilerek

davalı H.Ü. hakkında verilen Mahkeme kararı bozulmuştur. Fatsa 2. Asliye Hukuk

Mahkemesinin kurulmasının ardından yargılamaya bu Mahkemede devam edilmiş,

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamada 17/12/2013 tarihli karar ile

davanın kısmen kabulü ile hükmedilen tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak başvuruculara verilmesine karar

verilmiştir. Karar, Dairenin 26/11/2014 tarihli ilamı ile onanarak kesinleşmiştir.

11. Başvurucular 31/1/2014 tarihinde Samsun 3. İcra Müdürlüğünün

E.2014/814 sayılı dosyasında davalılar aleyhine icra takibi başlatmışlardır.

Anılan takibe yönelik olarak davalı H.Ü. adına kayıtlı Ilıca köyü, 1510 parsel

numaralı taşınmaza ilişkin haciz işlemi yapılmış olup icra takip dosyasının,

takipsiz bırakılması nedeniyle 11/2/2015 tarihinde işlemden kaldırıldığı

anlaşılmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

13. Başvurucular kamuya açık belgelerde kimliklerinin gizli

tutulması talebinde bulunmuşlardır. Başvurucuların, gizlilik taleplerinin kabul

edilebilmesi için somut bir olgu sunmadıkları görüldüğünden taleplerinin

reddine karar verilmesi gerekir.

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

14. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

18. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 11 yıl 2 aylık

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

B. Mülkiyet Hakkının

İhlal Edildiğine İlişkin İddia

20. Başvurucular; murislerinin trafik kazasında vefat etmeleri

sonucu ortaya çıkan maddi ve manevi zararlarının tazmini talebiyle 5/9/2003

tarihinde açtıkları davada 21/7/2004 tarihinde davalılardan H.Ü.ye ait

taşınmazlar üzerine ihtiyati tedbir konulduğunu, Mahkemece 17/12/2013 tarihli

karar ile toplam 273.037,75 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 38.000 TL

manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile

davalılardan tahsiline karar verildiğini belirtmişlerdir. Başvurucular; uzun

süren yargılama esnasında davalıların mal varlıklarını üçüncü kişilere

devrettiklerini, dolayısıyla Mahkemece hükmedilen alacaklarını tahsil imkânı

olsa bile bunun uzun zaman alacağını belirterek adil yargılanma haklarının

ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların ihlal iddialarının, Mahkemece

hükmedilen alacağın davalılardan tahsil edilememesine yönelik olduğu

anlaşılmıştır. Başvurucuların bu şikâyeti mülkiyet hakkı kapsamında

değerlendirilmiştir.

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine

karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun ihlal iddialarını

kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığı veya

müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlama

şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu,

B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

23. Somut olayda başvurucular, murislerinin trafik kazasında

vefat etmeleri sonucu ortaya çıkan maddi ve manevi zararlarının tazmini

talebiyle 5/9/2003 tarihinde dava açmışlardır. Fatsa Asliye Hukuk Mahkemesinin

E.2004/193 sayılı dosyasına kaydedilen davada Mahkemenin 8/7/2004 tarihli

kararı ile davalıların belirlenebilecek tüm gayrimenkulleri üzerine ihtiyati

tedbir konulmasına karar verilmiş, davalılardan H.Ü. adına kayıtlı taşınmazlara

ihtiyati tedbir konulmuştur. Fatsa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin kurulmasının

ardından yargılamaya bu Mahkemede devam edilmiş, Mahkemece 17/12/2013 tarihli

karar ile davanın kısmen kabulü ile hükmedilen tazminatın davalılardan

müştereken ve müteselsilen alınarak başvuruculara

verilmesine karar verilmiş ve karar, Dairenin 26/11/2014 tarihli ilamı ile

onanarak kesinleşmiştir. Başvurucuların 31/1/2014 tarihinde Samsun 3. İcra

Müdürlüğünün E.2014/814 sayılı dosyasında davalılar aleyhine icra takibi

başlattıkları, anılan takibe yönelik olarak davalı H.Ü. adına kayıtlı Ilıca

köyü, 1510 parsel numaralı taşınmaza ilişkin haciz işlemi yapıldığı ve icra

takip dosyasının takipsiz bırakılması nedeniyle 11/2/2015 tarihinde işlemden

kaldırıldığı anlaşılmıştır.

24. Başvurucular tarafından yapılan icra takibi, özel hukuk

kişileri arasındaki bir takip olup devletin taraf sıfatı bulunmamaktadır.

Başvuru konusu olayda, icra takibinin devam etmesinde İcra Müdürlüğüne

yüklenebilecek herhangi bir kusur da isnat edilmemiştir. Kaldı ki icra

takibinin, takipte bulunan alacaklı tarafından yürütülmesi esas olup İcra

Müdürlüğünün kendiliğinden hareket etmesi de mümkün değildir (Feridun Köylü, B. No: 2013/4454,

15/10/2014, § 49). Başvuru konusu olayda, icra takibine rağmen alacağın tahsil

edilememesi hususunda kamu makamlarından kaynaklanan bir gecikme olmadığı gibi

İcra Müdürlüğüne yüklenebilecek herhangi bir kusur da isnat edilmemiştir.

Dolayısıyla icra süreci nedeniyle mülkiyet hakkına yönelik bir ihlalin

olmadığının açık olduğu anlaşılmıştır.

25. Açıklanan nedenlerle, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan

yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

26. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

27. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında dava konusu hukuki menfaatin niteliği, dava dosyasındaki taraf

sayısı ve aile birliği de dikkate alınarak başvurucular Nejla

Mengütekin ve Mehmet Mengütekin'e

müştereken net 14.000 TL, başvurucular Murat Marhan,

Muhammet Emin Marhan ve Hamza Marhan'a

müştereken net 14.000 TL, başvurucular Remziye Uyar ve Nur Uyar'a müştereken

net 14.000 TL, başvurucular Gül Yarar ve Kadir Uyar'a ayrı ayrı net 14.000 TL

manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

30. Başvurucular tarafından maddi tazminat talebinde bulunulmuş

olmakla beraber tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasında

illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından başvurucuların maddi tazminat

taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

31. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 1.236,60 TL harç ve

1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.036,60 TL yargılama giderinin

başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Başvurucuların kamuya açık belgelerde kimliklerinin gizli

tutulması taleplerinin REDDİNE,

B. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

D. Başvurucular Nejla Mengütekin ve Mehmet Mengütekin'e

müştereken net 14.000 TL, başvurucular Murat Marhan,

Muhammet Emin Marhan ve Hamza Marhan'a

müştereken net 14.000 TL, başvurucular Remziye Uyar ve Nur Uyar'a müştereken

net 14.000 TL, başvurucular Gül Yarar ve Kadir Uyar'a ayrı ayrı net 14.000 TL manevi

tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

E. 1.236,60 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

3.036,60 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Fatsa 2. Asliye Hukuk Mahkemesine

(E.2013/94, K.2013/512) GÖNDERİLMESİNE,

H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucular

:

1. Remziye

UYAR

2. Gül YARAR

3. Murat

MARHAN

4. Kadir

UYAR

5. Mehmet

MENGÜTEKİN

6. Nejla MENGÜTEKİN

7. Nur UYAR

8. Muhammet

Emin MARHAN

9. Hamza

MARHAN

Vekili

:

Av. Temel

ÇOLAK