Süleyman Uçar Başvurusu (B. No: 2021/43757)

I. BAŞVURUNUN

ÖZETİ

1. Başvuru, davanın sonucunu etkileyecek nitelikteki

esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucunun inşaat sektöründe faaliyet gösteren

işyerinde 15/10/2014 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş

Kurulu Başkanlığı (Kurum) tarafından yapılan teftişte, işyerinde çalışanlar

için yakın hayati tehlike oluşturacak hususların tespit edilmesi üzerine iş

kazalarını önlenmesi amacıyla işyerinin tamamında işin durdurulmasına karar

verilmiş, başvurucu hakkında idari yaptırım kararı uygulanmıştır.

3. Kurum tarafından 29/5/2015 tarihinde işin durdurulması

kararı verilen işyerinde yapılan denetimlerde 15/10/2014 tarihinde %55'i

tamamlanmış olan inşaatın 29/5/2015 tarihinde tamamlandığı tespit edilmiştir.

Ayrıca dosyadaki bilgi ve belgelere göre söz konusu inşaata 15/4/2015 tarihinde

gidilerek mühürleme tutanağı tanzim edilmiştir. Bu tespit üzerine İstanbul

Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) başvurucu hakkında işin durdurulmasına

aykırılık suçunu işlediği iddiasıyla soruşturma başlatmıştır. Soruşturma

neticesinde Başsavcılık, başvurucunun anılan suçtan cezalandırılması talebiyle

25/5/2018 tarihinde iddianame düzenlemiştir.

4. İddianamede özetle başvurucunun yaptığı inşaatta

15/10/2014 tarihinde işin %55'i tamamlanmış iken 29/5/2015 tarihinde yapılan

denetimlerde inşaatın tamamlandığının tespit edildiği ve bu şekilde

başvurucunun üzerine atılı suçu işlediği iddia edilmiştir. İddianamenin kabulü

ile açılan dava, İstanbul 52. Asliye Ceza Mahkemesince (Mahkeme) görülmeye

başlanmıştır. Duruşma dört celsede bitirilmiştir.

5. İkinci celsede başvurucu ve müdafii duruşmada hazır

bulunmuştur. Başvurucu; alınan savunmasında sahibi ve yetkilisi olduğu inşaata

iş müfettişlerinin geldiği söylenince inşaata gittiğini, ilgililerle görüştüğünü,

tespit ettikleri eksiklikleri bir iki gün içinde giderdiğini, teftişe gelen

görevlilerin şifahi olarak problem kalmadığını ifade ettiklerini, bunun üzerine

inşaata devam ettiğini, suç işleme kastının olmadığını ileri sürmüştür. Aynı

celse başvurucu müdafii, durdurma kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu

belirtmiştir.

6. Dördüncü celsede başvurucu müdafii duruşmada hazır

bulunmuştur. Başvurucu müdafii alınan beyanında müvekkilinin üzerine atılı

suçun mütemadi olduğunu, suç tarihinin iddianame tarihi olan 29/5/2015

olmadığını, Mühürleme Tutanağı'nın tanzim edildiği tarihin 15/4/2015 olduğunu,

yasal düzenlemenin ise 23/4/2015 tarihinde yürürlüğe girdiğini, bu nedenle

müvekkilinin beraatine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Mahkeme, işin

durdurulmasına aykırılık suçundan başvurucunun 2 yıl 6 ay hapis cezası ile

cezalandırılmasına karar vermiştir. Kararda, iş yerinde Çalışma ve Sosyal

Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından yapılan teftişte,

işyerinde çalışanlar için yakın hayati tehlike oluşturacak hususların tespit

edilmesi üzerine iş kazalarının önlenmesi amacıyla işyerinin tamamında işin

durdurulmasına karar verildiği, söz konusu inşaatta 15/4/2015 tarihinde

mühürleme tutanağı tanzim edildiği, işyerinde yapılan denetimlerde 15/10/2014

tarihinde %55'i tamamlanmış olan inşaatın 29/5/2015 tarihinde tamamlandığının

tespit edildiği, başvurucunun böylece 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş

Sağlığı ve İş Güvenliği Kanun'un 25. maddesindeki suçu işlediği, aynı Kanun'un 25.

maddesinin (8) numaralı bendi uyarınca alt sınırdan ayrılmayı gerektiren bir

hususun da dosyada bulunmadığı, bu nedenle sanığa taktiren alt sınırdan hapis

cezası verildiği ifade edilmiştir.

7. Başvurucu, istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf

dilekçesinde diğerlerinin yanı sıra iddia edilen suç tarihinin yasal

düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce olduğunu, bu nedenle hakkında

mahkûmiyet kararı verilmesinin kanuna aykırı olduğunu iddia etmiştir.

8. Başvurucunun istinaf talebi, İstanbul Bölge Adliye

Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin (Daire) 24/12/2020 tarihli kararıyla, Mahkemenin

dayandığı hususlar temel alınarak esastan reddedilmiş ve kesinleşmiştir.

9. Başvurucu, nihai hükmü 26/3/2021 tarihinde öğrendikten

sonra 26/4/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

10. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

11. Başvurucu; üzerine atılı suçun mütemadi suç olduğunu,

suç tarihinin 15/4/2015 olduğunu, yasal düzenlemenin 23/4/2015 tarihinde

yürürlüğe girdiğini, buna rağmen hakkında mahkûmiyet kararı verildiğini

belirterek suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.

Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurucunun söz konusu yerde yürüttüğü

inşai faaliyetin %55'i tamamlanmışken 15/10/2014 tarihinde yapılan denetimler

sonucu inşaatın durdurulduğu, 15/4/2015 tarihinde yeniden yapılan teftişte

inşaatın mühürlendiği, 29/5/2015 tarihinde inşaatta yapılan son denetimde ise

daha önce mühürlenen ve yapımı durdurulan inşaatın mühre ve idari yaptırıma

rağmen tamamlandığı ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne ilişkin

beyanında genel olarak bireysel başvuru formundaki iddialarını yinelemiştir.

12. Başvurucunun iddiaları adil yargılanma hakkı kapsamındaki

gerekçeli karar hakkı çerçevesinde incelenmiştir.

13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul

edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı

anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

14. Anayasa Mahkemesi önüne gelen birçok başvuruda

gerekçeli karar hakkının kapsam ve içeriğini belirlemiştir. Anayasa Mahkemesi

özellikle açık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmaların davanın

sonucuna etkili, başka bir deyişle davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte

olması hâlinde davayla doğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir

gerekçe ile yanıt verilmesi gerektiğine dikkat çekmiştir (Muhittin Kaya ve

Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik Gıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret

Ltd. Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/2013, §§ 25, 26; Vesim Parlak, B.

No: 2012/1034, 20/3/2014, §§ 33, 34; Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486,

4/12/2013, §§ 56, 57; Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800,

18/6/2014, §§ 31-39; Münür Ata, B. No: 2014/4958, 22/1/2015, §§ 37-43; Hikmet

Çelik ve diğerleri, B. No: 2013/4894, 15/12/2015, §§ 54-59; Şah Tarım

İnş. Tur. Ltd. Şti., B. No: 2013/7847, 9/3/2016, §§ 36-48).

15. 6331 sayılı Kanun'un 25. maddesine 4/4/2015 tarihli

ve 6645 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle eklenen (8) numaralı fıkra "İş

yerinde durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren

vekillerine üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir." hükmünü

içermektedir. Anılan fıkra, 6645 sayılı Kanun'un 88. maddesinin (e) numaralı

fıkrası gereğince Kanun'un yayımı tarihi olan 23/4/2015'te yürürlüğe girmiştir.

16. Somut olayda Bölge Adiye Mahkemesinin denetiminden

geçerek onanan gerekçeli karara göre başvurucunun işin durdurulmasına aykırılık

suçundan mahkûm olmasında dayanılan deliller Kurum tarafından 15/10/2014 ve

29/5/2015 tarihinde düzenlenen tutanaklardır. Başvurucu; yargılamanın tüm

aşamalarında üzerine atılı suçun mütemadi suç olduğunu, suç tarihinin 15/4/2015

tarihli Mühürleme Tutanağı tarihi olduğunu ancak yasal düzenlemenin

23/4/2015'te yürürlüğe girdiğini savunmuştur. Gerekçeli karar içeriği ve Daire

kararı gözönüne alındığında başvurucu hakkında işin durdurulmasına aykırılık

suçundan verilen mahkûmiyet kararında başvurucunun davanın sonucuna etkili,

başka bir deyişle davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte ileri sürdüğü

iddiaların ayrı ve açıkça tartışılmadığı görülmüştür (bkz. §§ 6-8). Derece

mahkemeleri kararlarında yer verilen gerekçenin yeterli olmaması nedeniyle

başvurucunun gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

17. Belirli bir davaya ilişkin olarak delilleri

değerlendirme ve gösterilen delilin davayla ilgili olup olmadığına karar verme

yetkisi kural olarak yargılamayı yürüten derece mahkemelerine aittir (Orhan

Kılıç [GK], B. No: 2014/4704, 1/2/2018, § 44). Bu bağlamda

somut olayda başvurucununişin durdurulmasına aykırılık suçunu işleyip

işlemediği yönünde karar vermek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir. Anayasa

Mahkemesince verilen ihlal kararı, sanığın beraat ettiği anlamına gelmediği

gibi ihlal kararının gereklerinin yerine getirilmesi amacıyla yapılacak yeniden

yargılama neticesinde sanık hakkında mutlaka beraat kararı verilmesi gerektiği

anlamına da gelmemektedir. İhlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemler

yerine getirildikten sonra yapılacak değerlendirmede mahkemenin delillerin

takdir biçimine göre benzer veya farklı bir sonuca varması mümkündür.

18. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde

güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar

hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM

19. Başvurucu, ihlalin tespiti ve yargılamanın

yenilenmesi talebinde bulunmuştur.

20. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının

ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar

bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması

gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini

ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere

uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,

7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,

7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No:

2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).

A. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil

yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkının

ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak

üzere İstanbul 52. Asliye Ceza Mahkemesine (E.2018/378, K.2019/790)

GÖNDERİLMESİNE,

D. 487,60 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 19.287,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine

ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına,

ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine

kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına

GÖNDERİLMESİNE, 17/9/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Muhterem İNCE Yılmaz AKÇİL Raportör : Mustafa ŞENOCAK Başvurucu : Süleyman UÇAR Vekili : Av. Ahmet YUM