Süleyman Yüksel Başvurusu (B. No: 2014/13011)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, ekonomik

değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icra

edilmemesi, taşınmaza kamulaştırmasız el atılması, mahkemece hükmedilen

tazminata yasal faiz işletilmesi ve tazminata kamu alacaklarına uygulanan en

yüksek faiz oranının işletilmemesi nedenleriyle adil yargılanma hakkı ile

mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/8/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu tarafından 14/9/2010 tarihinde Görele Asliye Hukuk Mahkemesinde

Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine açılan kamulaştırmasız el atma nedeniyle

tazminat davasında 16/4/2012 tarihli karar ile 9.934,44 TL tazminatın dava

tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden

alınarak başvurucuya ödenmesine hükmedilmiş, davalı idarenin temyiz istemi

üzerine ilk derece mahkemesi kararı Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 6/3/2013

tarihli ilamı ile onanmış, onama ilamı taraflara tebliğ edilmiş, karar düzeltme

yolunun kapalı olması nedeniyle karar 11/4/2013 tarihinde kesinleşmiş ve

yargılama süreci sona ermiştir.

9. Başvurucu tarafından Görele Asliye Hukuk Mahkemesi kararı ile

lehine hükmedilen alacağın tahsili için Görele İcra Dairesinin E.2012/446 sıra

sayısına kayden icra takibi başlatılmıştır.

10. Görele İcra Dairesi tarafından Anayasa Mahkemesine

gönderilen 11/3/2016 tarihli yazı ile söz konusu icra takip dosyasının

başvurucuya yapılan ödemeler sonucu 9/12/2015 tarihinde infaz edilerek

kapatıldığı bildirilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 10/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Mahkemeye Erişim Hakkı

ve Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdddia

12. Başvurucu; ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomik değere ilişkin

ve icra edilebilir yargı kararının uzun süre icra edilmemesi nedeniyle

mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan

mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

14. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilir

bir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icranın makul süre içinde

yapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişim

hakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.

Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:

2013/711, 3/4/2014, §§ 37-54).

15. Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir bir

alacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamu

kurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi ya

da ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkının

ihlaline neden olur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, §§ 55-75).

16. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararları dikkate alındığında somut olayda yukarıda belirtilen

nitelikteki yargı kararının 2 yıl 9 ayı aşan bir süre geçtikten sonra icra

edilmiş olması nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal

edildiği sonucuna varmak gerekir.

17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence

altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

1. Kamulaştırmasız El Atma ve Mahkemece

Hükmedilen Tazminata İşletilen Yasal Faizin Yetersiz Olması Nedenleriyle

Mülkiyet Hakkının İhlaline İlişkin İddia

18. Başvurucu, taşınmazına kamulaştırma usulüne uyulmadan el

atıldığını ve taşınmazı için hükmedilen tazminat bedeline dava tarihinden

itibaren işletilen yasal faizin zararını karşılamada yetersiz kaldığını

belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası

gereği başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin

öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yapılması

gerekir.

20. Somut olayda başvurucunun Görele Asliye Hukuk Mahkemesinde

açtığı kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davasına ilişkin temyiz

istemi üzerine nihai kararın Yargıtay 5. Hukuk Dairesince 6/3/2013 tarihinde

verildiği, karar düzeltme yolunun da kapalı olması nedeniyle söz konusu

şikâyetlere ilişkin başvuru yolunun tükendiği ve nihai kararların taraflara

tebliğ edildiği, bu durumda söz konusu şikâyetler için otuz günlük süre

geçtikten sonra 5/8/2014 tarihinde başvuru yapıldığı anlaşılmıştır.

21. Açıklanan nedenle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

2. Mahkemece Hükmedilen Tazminata Kesinleşme

Tarihinden İtibaren Kamu Alacaklarına Uygulanan En Yüksek Faiz Oranının

İşletilmediğine İlişkin İddia

22. Başvurucu, lehine tazminata hükmedilmesine ilişkin mahkeme

kararının kesinleştiğini, bu durumda Yargıtay içtihatları uyarınca ödeme

tarihine kadar söz konusu tazminata kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz

oranı işletilerek ödeme yapılması gerektiğini belirterek, mülkiyet hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

23. Anayasa Mahkemesince başvurucunun şikâyetine benzer

şikâyetlerin yer aldığı bireysel başvuru dosyalarında yapılan incelemelerde,

mahkeme kararlarının kesinleşmesinden itibaren hükmedilen tazminat bedellerine

kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanması gereğinin Yargıtayca 2011 yılından bu yana kabul edildiği ancak

başvurucuların bu konudaki taleplerini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve

adli mercilere usulüne uygun olarak iletmesi ve bu konuda sahip oldukları bilgi

ve kanıtlarını zamanında bu makamlara sunmaları gerektiği, aksi hâlde şikâyetin

başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunacağı hüküm

altına alınmıştır (Nejat Sakaoğlu,

B. No: 2013/9403, 14/10/2015, §§ 22-34; Nejdet Sakaoğlu ve diğerleri, B. No: 2013/9404, 18/11/2015, §§

30-42).

24. Somut olayda başvurucu, icra takibi sürecinde alacağına,

mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren kamu alacaklarına öngörülen en

yüksek faizin uygulanması yönünde talepte bulunduğu, talebinin reddedildiği ya

da bu konuda bir uyuşmazlık çıkartıp bunu mahkemeler önüne taşıdığı konusunda

Anayasa Mahkemesine herhangi bir açıklamada bulunmamıştır. Oysa başvurucunun -Yargıtayın 2011 yılından itibaren değişen içtihadı gözönüne alındığında- bireysel başvuruya konu ettiği bu

şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve adli mercilere usulüne uygun

olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve kanıtları zamanında bu

makamlara sunması gerekmektedir.

25. Açıklanan gerekçeyle somut başvuruda Anayasa Mahkemesi

içtihadından ayrılmayı gerektirecek bir sebep görülmediğinden, başvurunun bu

kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

26. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal

edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde

ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

27. Başvurucu, 3.000 TL maddi ve 1.000 TL manevi tazminat

talebinde bulunmuştur.

28. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının

ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya talebi ile bağlı kalınarak net 1.000 TL manevi

tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

30. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için

başvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal

arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge

sunmamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi

gerekir.

31. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin

başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye

erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet

hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 1.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

10/5/2017tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah

PERDECİOĞLU

Başvurucu

:

Süleyman

YÜKSEL

Vekili

:

Av. Erol

USTA