Zekiye Yeşilyurt Başvurusu (B. No: 2014/6981)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; idare aleyhine açılan tazminat davasının, kararın

icra aşamasıyla birlikte makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvurucunun eşi, görev yaptığı idarece yürütülen yol yapım

çalışmaları sırasında dinamit patlaması neticesinde 19/1/2004 tarihinde

hayatını kaybetmiştir.

8. Başvurucu, olay sebebiyle uğradığı maddi ve manevi zararların

tazmini istemiyle 16/2/2004 tarihinde Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava

açmıştır.

9. Dava, anılan Mahkemenin Yargıtayın

bozma ilamına uyarak verdiği 21/2/2008 tarihli kararıyla idarenin hizmet kusuru

ilkesine dayalı olarak açılan davanın idari yargının görev alanına girdiği

gerekçesiyle görevsizlik nedeniyle reddedilmiştir.

10. Başvurucu, adli yargıdaki görevsizlik kararının 15/6/2008

tarihinde kesinleşmesi üzerine 25/6/2008 tarihinde idari yargıda tazminat

davası açmıştır.

11. Samsun 1. İdare Mahkemesi 13/10/2009 tarihli kararıyla

başvurucu adına 102.672,99 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminata adli yargıda

davanın açıldığı 16/2/2004 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle

birlikte hükmetmiştir.

12. Karar, Danıştay Sekizinci Dairesinin 5/11/2013 tarihli

kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

13. Nihai karar 17/1/2014 tarihinde davalı idareye, 21/1/2014

tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

14. Başvurucu, hükmedilen tazminatın tahsili amacıyla 22/1/2014

tarihinde Ankara 20. İcra Dairesinin 2014/997 sayılı dosyasında takip

başlatmıştır.

15. İcra takibi süreci devam ederken daha önce 12/11/2012

tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe

Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik

Yapılmasına Dair Kanun uyarınca tüzel kişiliği kaldırılmış olan Samsun İl Özel

İdaresinin borçları Samsun İli Devir, Tasfiye ve Paylaştırma

Komisyonunun27/3/2014 tarihli kararı ile Samsun Büyükşehir Belediyesine

devredilmiştir.

16. Başvurucu 16/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

17. Bireysel başvurunun incelenmesi sürecinde 18/7/2014

tarihinde, Samsun Büyükşehir Belediyesi Ankara 20. İcra Dairesindeki icra takip

dosyasına başvurucu adına hükmedilen tazminatı yasal faiziyle birlikte

yatırmıştır. Söz konusu tutar 22/7/2014 tarihinde İcra Müdürlüğünce başvurucuya

ödenmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 21/9/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu, idarenin kesinleşmiş yargı kararının gereğini

yerine getirmediğini ve tazminatı ödemediğini belirtmiştir. On yılı aşan

yargılama süresinin makul olmadığını ifade eden başvurucu,ilk derece mahkemesince 2009 yılında

hükmedilen tazminatın aradan çok uzun bir süre geçtikten sonra kesinleşerek

icraya konulabilir aşamaya gelmesi nedeniyle de paranın reel değerinin

düştüğünden şikâyet etmiştir. Başvurucu bu sebeplerle adil yargılanma hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminattalebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

20. Başvurucu, açtığı dava sonunda lehine hükmedilen tazminatın

icra yolu ile takip edilmesine rağmen kendisine ödenmediğini ve mahkeme

kararının yerine getirilmediğini ileri sürmüştür. Bununla birlikte gerek

başvurucunun 15/6/2017 tarihinde gerekse Samsun Büyükşehir Belediyesinin

20/6/2017 tarihinde Anayasa Mahkemesine sundukları dilekçelerden başvurucunun,

lehine hükmedilen tazminat tutarını bireysel başvurunun incelenmesi sürecinde

22/7/2014 tarihi itibarıyla borçlu idareden tahsil ettiği anlaşılmaktadır. Bu

nedenle başvurucunun, lehine hükmedilen tazminat miktarının ödenmediği,

dolayısıyla yargı kararının icra edilmediği şikâyeti yönünden ayrıca

değerlendirme yapılmasına gerek görülmemiştir. Bununla birlikte başvurucunun

yargılamanın makul sürede tamamlanmadığı yönünde de ihlal iddiası

bulunmaktadır. Başvurucunun belirtilen şikâyetini yargı kararının icra

aşamasını da kapsayacak şekilde dile getirdiği görülmektedir. Bu nedenle yargı

kararının icra aşamasına yönelik şikâyetler de mahiyeti itibarıyla makul sürede

yargılanma hakkı kapsamında ve tek başlık altında incelenmiştir.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

21. Bireysel başvuruya dayanak davadaki nihai kararın

başvurucuya 21/1/2014 tarihinde tebliğ edildiği, bireysel başvurunun ise

16/5/2014 tarihinde yapıldığı görülmekte ise de başvurucunun makul süre

şikâyetini yargı kararının icra aşamasını da kapsayacak şekilde dile getirdiği,

öte yandan bireysel başvurunun yapıldığı tarih itibarıyla henüz kararın icra

edilmemiş olduğu gözetildiğinde devam eden ihlal iddiasına dayalı olarak

yapıldığı anlaşılan başvurunun süresinde olduğu kabul edilmiştir.

22. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

23. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 45, 47).

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

25. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine ilişkin şikâyete konu edilen ve davalının/borçlunun bir kamu kurumu

(Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Samsun İl Özel İdaresi ve devir sonrasında

Samsun Büyükşehir Belediyesi) olduğu yargılamanın konusu, başvurucunun eşinin

ölümü nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini talebidir.

Başvurucunun belirtilen taleple ilk olarak 16/2/2004 tarihinde adli yargıda

dava açtığı, bu davanın idari yargının görevli olduğu belirtilerek görevsizlik

nedeniyle reddedilmesi üzerine 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama

Usulü Kanunu'nun 9. maddesinde öngörülen yasal süre içerisinde idari yargıda

dava açtığı anlaşılmaktadır. Buna göre uyuşmazlığın nihai olarak çözüme

kavuşturulduğu başvuruya dayanak idari yargıdaki davanın, aynı uyuşmazlık

konusuna yönelik olarak adli yargıda açılan davanın devamı niteliğinde olduğu

görüldüğünden adli ve idari yargıdaki belirtilen yargılama sürecinin bir bütün

olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Keza idarenin,kesinleşmiş bir yargı kararını ilgilisinin

ayrıca bir başvuru yapmasına ya da icra takibinde bulunmasına gerek olmaksızın

icra etmekle yükümlü olduğu gözetildiğinde nihai kararın icra aşamasında geçen

sürenin de yargılama süresine dâhil edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla yargılama süresinin başlangıç tarihi olarak adli yargıda davanın

açıldığı 16/2/2004 tarihi; sona erdiği tarih olarak ise yargı kararının icra

edildiği, bir başka ifadeyle lehine hükmedilen tazminatın İcra Müdürlüğünce

başvurucuya ödendiği 22/7/2014 tarihi esas alınmalıdır.

26. Yukarıda yer verilen ilkeler, Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar ve somut başvuruya konu yargılama sürecinin

niteliği dikkate alındığındaicra süreciyle birlikte

toplam 10 yıl 5 ay 6 günlük yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak

gerekir.

27. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

"Esas inceleme sonunda,

başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal

kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için

yapılması gerekenlere hükmedilir…"

29. Başvurucu, 10.000 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminat

talebinde bulunmuştur.

30. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

31. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığındabaşvurucuya net 12.000 TL manevi tazminat

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

32. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için

başvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal

arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvurucu,makul

sürede yargılanma hakkının ihlali ile maddi zarar arasında illiyet bağı kuracak

herhangi bir belge sunmamış olduğundan maddi tazminat talebinin reddine karar

verilmesi gerekir.

33. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net12.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Samsun 1. İdare Mahkemesine

(E.2008/1008, K.2009/1050)GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

21/9/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör

:

Gülbin AYNUR

Başvurucu

:

Zekiye

YEŞİLYURT

Vekili

:

Av. Nazım

ATA