AYM Norm Denetimi E.1963/28 K.1963/66

Karar tarihi:25/3/1963

Resmi Gazete tarih/sayı:20.5.1963/11407

İtirazda bulunan : Zonguldak Gezici Arazi Kadastrosu Mahkemesi.

İtirazın konusu : 1326 gün ve 289 sayılı Sadaret Tezkeresinin Anayasa'ya aykırı bulunduğu ileri sürülmüştür.

Olay : Zonguldak Kadastro Müdürlüğünce, İbrahim Arı adına yapılan gayrimenkul tesbitine, Maliye Hazinesi tarafından açılan itiraz dâvasının duruşması sırasında mahkemece, 10/6/1953 gün ve esas 6 karar 5 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre yürürlükte olduğu anlaşılan ve Şûrayı Devlet kararına dayanan 1326 gün ve 289 sayılı sadaret teskeresinin (Başbakanlık yazısı) doğurduğu neticeler bakımından 334 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sının 36, 37, 39 uncu maddeleriyle genel prensiplerine aykırı bulunduğu kanısına varılmış olduğundan Anayasa'nın 151 inci maddesi uyarınca bu konuda mahkememiz tarafından bir karar verilmesi istenmiş ve dâvanın görülmesi geri, bırakılmıştır.

İnceleme

: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15 inci maddesi uyarınca yapılan ilk

incelemede, itiraz konusu sadaret tezkeresi ile eklerinin getirtilen

asıllarının tetkikinden anlaşıldığına göre; orman ve maadin ve ziraat

nezaretince (Bakanlık) Şûrayı Devlet'e havale edilen 17 Temmuz ve 9 Eylül 1326

gün ve 151, 187 numaralı tezkereler üzerine Şûrayı Devlet Nafıa ve Maarif ve

Maliye Dairesinin 2090 sayılı ve 2 Kânunusani 1326 günlü kararında (Tetkikat ve

keşfiyatı muktaziye icrasiyle eylem işlettirilen ocak ve mevcudiyeti fennen

sabit olan kömür damarlarını hava arazi için mıntıka tâyini ile haritası

ahzettirilerek bir nüshasının defterihâkaniye, bir nüshasının da mahalli

defterihâkani idaresine itası ile işbu harita dahilinde bulunan arazi için

badeezin kimse namına imar suretiyle senet ita olunmamasının usul ittihaz

edilmesi ve şimdiye kadar imar ve bilâ senet tasarruf edilen yerler içinde

maden damarı zuhuru suretinde maden idaresinin veyahut ruhsatname sahibinin o

arazinin herhangi cihetinden olursa olsun ocak ve baca açarak işletmek

selâhiyetini haiz olmak ve altındaki madene tasarruf iddiasında bulunmamak

şeraitiyle ve bedelâtı misliyesinin ahzile eshabına senet itası, münasip

olacağı ityan kılınmış ve Ereğli Madenleri Kömür Havzasının derecei vüs'atini

ve bunlardan tahtı tasarrufta, bulunan kısmının kimlere ait bulunduğunu

mubeyyin sureti katiyede ve vazıhada bir harita, tanzim ettirilmek ve

defterihâkani nezareti tezkeresinde münderic şeraite tamamiyle riayet edilmek

üzere işarı vakiin kabulü münasip görülmüş olduğunun orman ve maadin ve ziraat

ve defterihâkini nezaretlerine tebliği tezekkür kılındığı) belirtilmiştir.

Meclisi vükelâca da (Bakanlar Kurulu) 11 Kânunusani 1326 gününde düşünceye

uygun olarak verilen karar, o tarihte yürürlükte bulunan Kanunu Esasinin

(Heyeti Vükelâca ittihaz olunan karalar umum vükelânın imzalarını havi olacak

ve o imzaların balâsına muhtacı tasdik olduğu, takdirde kezalik tarafı hazreti

padişahiden vaz'ı imza buyrulacaktır.) şeklindeki değişik 30 uncu maddesi,

uyarınca padişahın iradesi alındıktan sonra uygulanmak üzere 17 Kânunusani 1326

tarihli Sadaret Tezkeresiyle adı geçen nezaretlere tebliğ olunmuştur.

Gerekçe

: İtiraz konusu 1326 gün ve 289 sayılı Tezkereyi Samiyenin (Sadaret Tezkeresi)

dayandığı Meclisi Vükelâ kararı, kanun niteliğinde olmayıp Yargıtay Büyük

İçtihadı Birleştirme, Kurulunun 10/6/1953 günlü kararında açıkladığı gibi idari

bir karardan ibarettir. Anayasa Mahkemesinin kanunların denetimi ile ilgili

görev ve yetkileri, Anayasa'nın 147 nci ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve

Yargılama Usulleri hakkındaki 22/4/1962 gün ve 44 sayılı kanunun 20 nci

maddelerinde açıkça gösterilmiştir. İtiraz konusu Sadaret Tezkeresi ise kanun

niteliğinde bir metin almadığından işin incelenmesi mahkememizin görevi

dışındadır. Bu bakımdan itirazın anılan 44 sayılı kanunun 42 nci maddesi

uyarınca görevi yönünden reddi gerekir.

Başkan Sünuhi · Arsan Başkanvekili Tevfik · Gerçeker Üye Rifat · Göksu Üye İ. · Hakkı Ülkmen Üye Lütfi · Akadlı Üye Şemsettin · Akçoğlu Üye İbrahim · Senil Üye İhsan · Keçecioğlu Üye Salim · Başol Üye Celâlettin · Kuralmen Üye Hakkı · Ketenoğlu Üye Ahmet · Akar Üye Muhittin · Gürün Üye Lütfi · Ömerbaş Üye Ekrem · Tüzemen