AYM Norm Denetimi E.1975/17 K.1975/21

Dokuzuncu Asliye Ceza Mahkemesi.

İTİRAZIN KONUSU

Resmi Gazetenin 18.5.1974 günlü, mükerrer 14890 sayısında yayımlanmış olan 15.5.1974 günlü,1803 sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında Kanun”un 2. maddesinin (B) bendinin iptali istenmiştir.

I- OLAY

Mahkemenin bakmakta olduğu sanık hakkında uygulanacak Türk Ceza Kanununun 416. maddesinin üçüncü fıkrasının yer aldığı 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendi hükmünün, Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrası ile saptanan yöntemlere uyulmadan yasalaştırıldığı Cumhuriyet Savcısı tarafından ileri sürülmüş ve bu sav, Mahkemece ciddi bulunarak iptali için, Anayasa’nın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmiştir.

II. İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi gereğince yaptığı ilk inceleme toplantısında, önce itirazın 1803 sayılı Yasanın 2. maddesi (B) bendinin davada uygulanacak Türk Ceza Kanunun 416. maddesi son fıkrası hükmü bakımından denetlenmesi amacına yönelik olduğu sonucuna, Nihat O. Akçakayalıoğlu’nun yalnız bu son saptamaya karşı görüşü ile varmış ve bu nedenle aşağıdaki sorunlar üzerinde durmuştur:

1- Suç ve cezaların affı ile ilgili yasama belgelerinin Anayasaya uygunluk denetimi dışında bırakılamayacakları, 12.7.1974 günlü, 14943 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2.7.1974 günlü, 19-31 sayılı Anayasa Mahkemesi kararında açıklanan ve bu kez de benimsenen nedenlerle uygun görülmüştür.

Şahap Arıç ve Halit Zarbun bu görüşe karşı oyda bulunmuşlardır.

2- İtirazın yöneldiği 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B)bendinin Türk Ceza Kanununun 416. maddesinin üçüncü fıkrası yönünden iptaline 17.1.1975 gününde, Esas: 1974/34, Karar:1975/6 sayı ile karar verildiğinden bu konuda yeniden karar verilmesine yer kalmamıştır.

KARŞIOY YAZISI

Görev sorununa ilişkin karşıoy:

İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait, Anayasaya aykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığı ileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir.

İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.

Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp karar

niteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukuki

sonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetimine

tabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabi

tutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediği

kararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 de

olduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklinde

kullanacağı, açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığından

Kanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinin

takdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmiş

olur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayet

edilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, af

yetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu hususta

istisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasada

karar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanun

şeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.

Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’nin görevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin görevi içinde kabul eden karara karşıyım.

Üye

Adil ESMER

Üye

Nihat

O.AKÇAKAYALIOĞLU

Üye

Ahmet

H.BOYACIOĞLU

KARŞIOY YAZISI

21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoy yazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerine katılmıyorum.

Üye

Şahap

ARIÇ

Üye Halit ZARBUN