İçeriğe geç
ACAYCAN CEYLANAVUKATLIK BÜROSU
Uzmanlık
  • Ceza Hukuku
  • Bilişim Suçları
  • Bilişim Hukuku
  • İnternet Hukuku
  • Forex ve Yatırım Dolandırıcılığı Hukuku
  • Kripto Paralar Hukuku
  • Finans Hukuku
  • Hukuki Danışmanlık
  • Şirket Danışmanlığı
  • Marka Hukuku
  • Telif Hukuku
  • Tahkim Hukuku
  • Gayrimenkul Hukuku
Makaleler
  • Tüm Makaleler
  • Aile Hukuku
  • Bilişim Suçları
  • Gayrimenkul Hukuku
  • Tazminat Hukuku
  • İdare ve Vergi Hukuku
  • Dolandırıcılık ve İBAN Mağduriyeti
  • Miras Hukuku
  • Trafik Hukuku
  • KVKK ve Veri Koruma Hukuku
  • Yapay Zeka ve Web3 Hukuku
  • Enerji ve Çevre Hukuku
  • Silah Suçları
  • Arabuluculuk
  • Ceza Hukuku
  • İnternet Hukuku
  • Medeni Hukuk
  • AİHM ve Anayasa Mahkemesi Başvuru
  • Delil Hukuku ve Emsal Kararlar
  • İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
  • İcra ve İflas Hukuku
  • Sağlık Hukuku ve Malpraktis
  • Fikri Mülkiyet, Marka ve Patent Hukuku
  • Uyuşturucu Suçları
  • Bilişim Hukuku
  • Finans Hukuku
  • Kripto Para Hukuku
  • Borçlar Hukuku
  • Mevzuat ve Yargıtay Kararları
  • Forex Hukuku
  • Ticaret Hukuku
  • Tüketici Hukuku
  • Sigorta Hukuku
  • Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku
  • Örgütlü Suçlar
Kaynaklar

NE YAPMALIYIM?

  • Ne Yapmalıyım?
  • Avukat Seçme Rehberi
  • Uzaktan Temsil
  • Arabuluculuk

MEVZUAT

  • TCK Rehberi
  • CMK Rehberi
  • HMK Rehberi
  • Mevzuat

HUKUKI SÖZLÜK

  • Hukuki Sözlük
  • Soru-Cevap
  • Dilekçeler
  • İnfaz Hesaplama
Karar Arşivi
  • Yargıtay Kararları
  • Danıştay Kararları
  • AYM Bireysel Başvuru
  • AYM Norm Denetimi
  • İstinaf (BAM) Kararları
  • İlk Derece Mahkeme Kararları
  • Karar Arama
Vaka Sonuçları
Hakkımızda
  • Büro Profili
  • Özgeçmiş
  • Medyada Biz
  • Çalışma İlkelerimiz
  • Çalışma Metodolojimiz
  • Online Danışmanlık
  • Ödeme
  • Kariyer
İletişim
  1. Anasayfa
  2. /AYM Norm Denetimi Kararları
  3. /Anayasa Mahkemesi

ANAYASA MAHKEMESİ

MAHKEMESİ KARARI

AYM Norm Denetimi E.1995/24 K.1995/52

Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun"un 9. maddesinin, Ek Madde 1'in (b) bendinin ve Ek Madde 6'nın Anayasa'nın 2., 5., 7., 161., 172. ve 173. maddelerine aykırılığı…

Esas1995/24Karar1995/52Tarih28 Eylül 1995Okuma13 dk · 2.625 kelime

KÜNYE

Anayasa

Mercii
Anayasa Mahkemesi
Karar tarihi
28 Eylül 1995
Esas Sayısı
1995/24
Karar Sayısı
1995/52
Karar Günü
28.9.1995
R.G. Tarih-Sayı
11.06.1998-23369
İtiraz yoluna başvuran
Danıştay 0nuncu Dairesi
İtirazın konusu
4.12.1984 günlü, 3096 sayılı "Türkiye
Karar metni, AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağından olduğu gibi aktarılmıştır; metne müdahale edilmemiştir. Kişisel veriler maskelenmiştir. Bu karar için özgün analiz henüz yazılmamıştır.

Karar Metni

2.625 kelime·13 dk okuma·11 bölüm

Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun"un 9. maddesinin, Ek Madde 1'in (b) bendinin ve Ek Madde 6'nın Anayasa'nın 2., 5., 7., 161., 172. ve 173. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Danıştay Onuncu Dairesi; tüketilen elektrik enerjisinin satış

kilovat saat bedeli üzerinden hesaplanan % 10 Toplu Konut Fonu kesintisinin

10.5.1992 gün ve 92-3019 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla sıfıra indirilmesine

karşın, 1.1.1991'den 30.9.1992'ye kadar Türkiye Elektrik Kurumu Genel

Müdürlüğü'ne aktarılmayan Toplu Konut Fonu aylık gelirlerinin Elektrik Enerjisi

Fonu gelir hesabına aktarılması ve 1.10.1992 gününden başlamak üzere

şirketlerin tüketecekleri elektrik enerjisinin satış bedeli içinde bulunan %

10'luk payın aynı hesaba yatırılmasına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar

Bakanlığı'nın 28.9.1992 günlü, 1711 sayılı işlemi ile bunun dayanağını

oluşturan 18.9.1992 günlü, 1632 sayılı işleme karşı açılan davada, elektrik

enerjisinin satış bedeli içindeki % 10 oranındakifon kesintinin dayanağını

oluşturan 3096 sayılı Yasa'nın 9. ve Ek Madde 6 ile Ek Madde 1'in (b) bendinin

Anayasa'nın 2., 5., 7., 161., 172. ve I73. maddelerine aykırı olduğu kanısına

vararak iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

İptali İstenen Yasa Kuralları

3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 9. maddesiyle Ek madde 1'in (b) bendi ve Ek madde 6 şöyledir:

1- "Madde 9- Enerji tarifeleri, görevli şirketin teklifi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer.

(Değişik : 7/3/1990 - 3613/2 md.) Tarifelerin tespitinde, yıllık işletme, bakım ve onarım giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş ise kur farkları, teknik ve sermaye amortismanları, Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fon payı, diğer masraf ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makul bir temettü için gerekli gelirinsağlanması esas alınır.

Görevli şirketler ile üretilen elektriğin satılacağı kurum ve şirketler arasında bu satışların miktar ve şartlarını tanzim eden ve bir yıldan fazla süreli olabilen sözleşmeler yapılması ve bu sözleşmelere tarifeler ile ilgili özel hükümler konulması; Bakanlar Kurulu Kararı ile mümkündür."

2- "Ek Madde 1- (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.)

b) Elektrik enerjisi satış tarifelerinden ayrılacak paylar."

3- "Ek Madde 6- (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.)

Fonun gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonla ilgili diğer hususlar Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dayanılan Anayasa kuralları şunlardır :

1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir."

2- "MADDE 5.- Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır."

3- "MADDE 7.- Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez."

4- "MADDE 161.- Devletin ve kamu iktisadî teşebbüsleri dışındaki kamu tüzelkişilerinin harcamaları, yıllık bütçelerle yapılır.

Malî yıl başlangıcı ile genel ve katma bütçe1erin nası1 hazırlanacağı ve uygulanacağı kanunla belir1enir.

Kanun, kalkınma planları ile ilgili yatırımlar veya bir yıldan fazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre ve usuller koyabilir.

Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz."

5- "MADDE 172.- Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder."

6- "MADDE 173.- Devlet, esnaf ve sanatkârı koruyucu ve destekleyici tedbirleri alır."

C- İlgili Anayasa Kuralları

Konuyla ilgili görülen Anayasa'nın 73. maddesi şöyledir :

"Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, malî gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.

Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır.

Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.

Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir."

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Yekta Güngör ÖZDEN, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F. TUNCEL'in katılmalarıyla 7.6.1995 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle karar verilmiştir.

V- SINIRLAMA SORUNU

İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Yasa'nın 9. maddesinin, Ek Madde 1'in (b) bendinin ve Ek Madde 6'nın iptalini istemiştir.

Yasa'nın 9. maddesinin birinci fıkrasında, enerji tarifelerinin

yürürlüğe giriş biçimi, ikinci fıkrasında enerji tarife tesbitinde esas

alınacak unsurlar; üçüncü fıkrasında da üretilen elektriğin satılacağı kurum ve

şirketler arasında yapılacak sözleşmelerle ilgili konular yer almaktadır.

Mahkeme, ikinci fıkrada tarife tesbitinde esas alınacak unsurlar arasında

sayılan "Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fon payı"na itiraz

ettiğinden maddenin esas incelemesinin de bununla sınırlı olarak yapılmasına;

6. maddede ise fonun gelirleri, giderleri ve yönetimiyle ilgili tüm konuların

yönetmelikle düzenleneceği öngörüldüğünden bunun da Ek madde 1'in (b)

bendindeki "Elektrik enerjisi satış tarifelerinden ayrılacak paylar"

yönünden incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

VI- ESASIN İNCELENMESİ

İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülen Yasa kuralları ile dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

A- İtiraz Konusu Kuralların Anlam ve Kapsamı

3096 sayılı Yasa'ya 3613 sayılı Yasa ile eklenen Ek Madde 1'de, "Elektrik Enerjisi Fonu" adı altında bir fon kurulması öngörülmektedir. Fonun amacı, 3096 sayılı Yasa'nın uygulanmasıyla ilgili araştırma yapmak, kurulacak olan tesislere finansman yönünden destek ve elektrik enerjisi fiyatlarında istikrar sağlamaktır. Fon, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nezdinde oluşturulan tüzelkişiliğe sahip bir kuruluştur. Ek Madde 1'in (b) bendinde "elektrik enerjisi satış tarifelerinden ayrılacak paylar" fonun gelirleri arasında sayılmıştır.

Yasa'nın 9. maddesinde enerji satış şartları ve tarife esasları düzenlenmektedir. Buna göre, enerji tarifeleri görevli şirketin teklifi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın onayı ile yürürlüğe girmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında, tarife tesbitinde, yıllık işletme, bakım ve onarım giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş ise kur farkları, teknik ve sermaye amortismanları, Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fon payı, diğermasraf ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makul bir temettü için gerekli gelirin sağlanmasının esas alınacağı öngörülmektedir.

Ek madde 6'da ise Fon'un gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonla ilgili diğer hususların Bakanlar Kurulu'nca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilmektedir.

B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu

Danıştay Onuncu Dairesi, elektrik enerjisi satış tarifesi

içerisinde yer alan elektrik enerjisi fon payının abonelerden tahsil edildiğini

belirterek bunun ek malî yükümlülük niteliği taşıdığını; yıllık bütçe dışında

fonlardan gerçekleştirilecek kamu harcamalarının hangi kaynaklardan ne oranda

elde edileceğinin belirtilmesinin gerektiğini; ek malî yükümlülüklerde yasa ile

belirlenmiş alt-üst sınırlar içinde Bakanlar Kurulu'nca düzenlemeyapılabileceğini;

aksi halde malî yükümlülüğün her an değişebilen miktarda kamu hizmetinden

faydalananların üzerinde bırakılmasının belirsizlik yaratacağını; fon gelirinin

hangi işlem üzerinden ne oranda elde edileceğinin yasama organınca saptanması

gerektiğini; tüketicileri koruyucu, aydınlatıcı ve destekleyici nitelikteki

önlemlerin alınmasının Devletin görevi olduğunu ileri sürerek, belirtilen

kuralların iptalini istemiştir.

I- Anayasa'nın 73. ve 161. Maddeleri Yönünden İnceleme

Elektrik enerjisi tarifelerinin tesbitinde Yasa'nın 9. maddesine göre, dikkate alınan "Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak pay"ın niteliğinin, başka bir anlatımla bunun vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülük veya ek malî yükümlülük olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin ancak yasayla konulup, değiştirileceği veya kaldırılacağı öngörülmektedir. Son fıkrasında da vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin bağışıklık, ayrıcalık ve oranlarına ilişkin konularda yasada belirtilen yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi Bakanlar Kurulu'na verilmektedir.

Vergi, kamu giderlerini karşılamak amacıyla yasalarla gerçek ve tüzelkişilere malî güçlerine göre getirilen bir yükümlülüktür. Belirli bir hizmetten doğrudan yararlanma karşılığı olmayan vergi tüm kamu hizmetleri için yapılan giderlere ortak katılma payıdır.

Harç, 492 sayılı Harçlar Yasası'nda tanımlandığı gibi "fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanmaları karşılığında yaptıkları ödemelerdir".

Resim, harca benzer biçimde, kamu kuruluşlarında görülen hizmetin ve yapılan giderlerin karşılığında yalnız o işle ilgili olarak gerçek ve tüzelkişilerden sağlanan gelirlerdir.

Vergi, resim, harç benzeri malî yükümlülük ise kişilerden, kamu hizmetleri karşılığında ya da bir hizmet karşılığı olmaksızın kamu gücüne dayanılarak a1ınan paralardır. "Benzeri malî yükümlülük" kimi zaman vergi harç ve resim'in özelliğini ayrı ayrı yansıtırken kimi zaman da verginin harç ve resim'in ortak ögelerini taşıyabilir.

Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin ortak özellikleri, yasayla konulmaları ve kamu gücüne dayanılarak gerektiğinde zorla alınmalarıdır.

3096 sayılı Yasa'nın 9. maddesinde, elektrik enerjisi satış tarifelerinin nasıl saptanacağı ayrıntılı biçimde gösterilmiştir. Satış tarifesinin içinde Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak pay da mevcuttur. Fon payı, 3096 sayılı Yasa'nın uygulanmasıyla ilgili araştırma, geliştirme, etüd, proje, denetim faaliyetleriyle kurulacak tesislere finansman yönünden destek ve elektrik enerjisi fiyatlarında istikrarı sağlamak amacı ile kullanılacaktır. Elektrik enerjisi tarifelerinde yer alan fon payı, kamu hizmetinin daha iyi görülebilmesiiçin kamu gücüne dayanılarak konulan vergi, resim, harç benzeri malî bir yükümlülüktür.

Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, "vergi, resim,

harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya

kaldırılır" denildiğinden vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülük

olan fon payının miktar ve oranının Yasa'da gösterilmesi gerekir. Bu,

"Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükte yasallık" ilkesinden

doğan bir zorunluluktur. Getirilen malî yükümlülüğünün miktar ve oranının

belirtilmeden sadece türünün Yasa'da belirtilmiş olması yasa i1e konulduğu

anlamına gelmez. Kaldıki maddenin son fıkrasında, yasayla konulan malî

yükümlülüklerin oranlarında aşağı ve yukarı sınırların belirtilmesi koşuluyla

Bakanlar Kurulu'na değişiklik yapmak yetkisi verilebileceği de

belirtilmektedir.

Oysa, yapılan düzenlemeyle Anayasa'nın 73. maddesinde öngörülen bu iki durum da gözetilmemiştir. Bu nedenle, itiraz konusu kuralların iptali gerekir.

Öte yandan başvuru kararında, Anayasa'nın 161. maddesinde yıllık bütçeler dışında kimi kamu harcamalarının yapılabilmesine olanak tanındığı, bu giderlerin hangi kaynaktan ne oranda karşılanacağının da Yasa'da gösterilmesi gerektiği belirtilerek, buna uygun olmayan itiraz konusu kuralların iptali istenmiştir.

Anayasa'nın 161. maddesinin ikinci fıkrasında, genel ve katma bütçelerin nasıl hazırlanacağının yasayla belirleneceği öngörülmekte, üçüncü fıkrasında da bu yasaya kalkınma planları ile ilgili yatırımlar veya bir yıldan fazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre veusullerin konulabileceği belirtilmektedir. Maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen özel süre ve usuller iş, hizmet ve ilgili yatırımlar bazında yasada isimleri gösterilmesi zorunlu olan konuları kapsadığından itiraz konusu kurallarla belirlenen Elektrik Enerjisi Fonu ile ilgisi görülmemiştir.

2- Anayasa'nın 2. ve 7. Maddeleri Yönünden İnceleme

Danıştay Onuncu Dairesi, Yasa'nın 9. maddesinin ikinci fıkrasında enerji satış tarifelerinin tesbitinde Elektrik Enerjisi Fonu için ayrı1acak payın miktar ve oranının belli edilmemesini ve Ek Madde 6'da bu paya ilişkin Bakanlar Kurulu'na yönetmeliklerle düzenleme yapma yetkisi verilmiş olmasını Anayasa'nın 2. ve 7. maddelerine aykırılık oluşturduğunu ileri sürmektedir.

Anayasa'nın 7. maddesinde, yasama yetkisinin Türk Milleti adına

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin olduğu belirtilerek bu yetkinin

devredilemeyeceği öngörülmüştür. TBMM'nin yürütme organına hangi konularda ve

koşullarda düzenleme yetkisi verebileceği tek tek sayılmış ve sınırlanmıştır.

Bunlar; vergi, resim,harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisna ve

indirimleriyle oranlarına ilişkin kurallarında aşağı ve yukarı sınırlarının

belirlenmesi koşuluyla düzenleme yapılması, ekonomik, ticarî, teknik ve idarî

andlaşmaların kanunla uygun bulunmasına gerekgörülmeden onaylanması, dış

ticaret işlemleri üzerine ek malî yükümlülükler konması, olağanüstü hal ve

sıkıyönetim süresince bu hallerin gerekli kıldığı konularda kanun hükmünde

kararname çıkarılması gibi konulardır. Bunlar dışında yasalarla düzenlenmemişbir

alanda yürütme organının subjektif hakları etkileyen kural koyma yetkisi

bulunmamaktadır. Yürütmenin tüzük ve yönetmelik çıkartmak gibi klasik düzenleme

yetkisi, idarenin yasallığı ilkesi içerisinde sınırlı ve tamamlayıcı bir yetkidir.

Yasakoyucu, belli konularda gerekli kuralları koyacak, çerçeveyi çizecek

yasaların uygulanmasını sağlamak için idareye belli düzenleme alanı

bırakabilecektir.

İtiraz konusu kurallarda Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılması gereken payın miktar ve oranının açıkça belirtilmemiş olması, getirilen malî yükümlülüğün aşağı ve yukarı sınırlarının saptanmadan yürütme organına bu konuda yapılacak düzenlemeler için yetki verilmesi yasama yetkisinin devri niteliğindedir.

Öte yandan, Anayasa'nın 2. maddesinde Cumhuriyetin nitelikleri

arasında sayılan hukuk Devleti, insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyucu

adaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan,

bütün işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. Vatandaşların Devlete

karşı güven duyabilmeleri, maddî ve manevî varlıklarını korkusuzca

geliştirebilmeleri hukuk güvenliğinin sağlandığı bir sistem içinde olanaklıdır.

Hukuk Devletinde, yasa kurallarının adalet ve hakkaniyet ölçütlerine uygun,

açık, anlaşılabilir ve belirgin olması gerekir. İtiraz konusu kurallarda

Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak payın miktar ve oranı belirtilmemiştir.

Aşağı ve yukarı sınırları belli olmayan vergi, resim, harç ve benzeri malî

yükümlülüğün her an değiştirilebilir nitelikte bulunması hukuk güvenliği ve

hukuk Devleti anlayışıyla bağdaşmaz.

Bu nedenlerle, itiraz konusu kurallar Anayasa'nın 2. ve 7. maddelerine aykırıdır; iptalleri gerekir.

Güven DİNÇER, İhsan PEKEL, Lütfi F. TUNCEL bu görüşlere katılmamışlardır.

3- Anayasa'nın 5., 172. ve 173. Maddeleri Yönünden İnceleme

Başvuru kararında, iptali istenen kuralların Anayasa'nın 5., 172. ve 173. maddelerine aykırılığı ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 5. maddesinde Devletin temel amaç ve görevleri belirtilmiş, 172. maddesinde tüketicilerin tekel ve karteller karşısında korunması, 173. maddesinde ise esnaf ve sanatkârların korunması Devlete görev olarak verilmiştir. İtiraz konusu kuralların Anayasa'nın bu maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

SONUÇ / HÜKÜM

VII- SONUÇ

4.12.1984 günlü, 3096 sayılı "Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti İle Görevlendirilmesi Hakkında Kanun"un;

A- İlk inceleme evresinde alınan sınırlama kararı uyarınca incelenen 9. maddesindeki "... Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fon payı, ..." sözcüklerinin,

B- Ek 1. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin,

C- Yine sınırlama kararı uyarınca incelenen Ek 6. maddesinin, iptal edilen Ek 1. maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi yönünden,

Anayasa'ya aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, Güven DİNÇER, İhsan PEKEL ile Lütfi F. TUNCEL'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 28.9.1995 gününde karar verildi.

KARŞIOY

YAZISI

Anayasa'ya aykırılık savında, elektrik enerjisi satış tarifesi içinde yer alan elektrik enerjisi fon payının ek malî yükümlülük niteliğinde olduğu; ek malî yükümlülüklerde yasa ile belirlenmiş alt-üst sınırlar Bakanlar Kurulunca düzenleme yapılabileceği; fon gelirinin hangi işlem üzerinden ve oranda elde edileceğinin yasama organınca saptanmasının gerektiği ileri sürülerek, itiraz konusu yasa kuralının iptali istenilmiştir.

3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralları da içeren 9., Ek madde 1. ve Ek madde 6. maddelerinde:

"Enerji tarifeleri görevli şirketin teklifi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın onayı ile yürürlüğe girer.

(Değişik: 7/3/1990-3613/2 md.) Tarifelerin tespitinde, yıllık işletme, bakım ve onarım giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş ise kur farkları, teknik ve sermaye amortismanları, elektrik enerjisi fonu için ayrılacak fon payı, diğer masraf ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makul bir temettü için gerekli gelirin sağlanması esas alınır.

Görevli şirketleri ile üretilen elektriğin satılacağı kurum ve şirketler arasında bu satışların miktar ve şartlarını tanzim eden ve bir yıldan fazla süreli olabilen sözleşmeler yapılması ve bu sözleşmelere tarifeler ile ilgili özel hükümler konulması; Bakanlar Kurulu Kararı ile mümkündür."

"Fonun gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonla ilgili değer hususlar Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir" denilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin E.1995/24, K. 1995/52 sayılı kararı ile, 3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralları iptal edilmiştir.

İptal kararında, fon payının ek malî yükümlülük niteliğinde olduğu, bu nedenle Anayasa'nın 73. maddesi uyarınca miktar ve oranının yasa ile belirlenmesinin gerektiği, sadece türünün Yasa'da belirtilmiş olmasının yasa ile konulduğu anlamına gelmeyeceği belirtilerek iptaline karar verilmiştir.

Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, "Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.

Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık,

istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği

yukarı ve aşağı sınırları içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kurulu'na

verilebilir" denilmiş; 167. maddesinde de "Devlet, para, kredi,

sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemlerini sağlayıcı

ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiilî veya anlaşma sonucu doğacak

tekelleşme ve kartelleşmeyi önler. Dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına

olmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret

işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek malî yükümlülükler

koymaya ve bunları kaldırmaya kanunla Bakanlar Kuruluna yetkiverilebilir"

kuralına yer verilmiştir.

"Fon Payının ek malî yükümlülük olduğunda duraksanamaz. Ancak 3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kurallarında sözü edilen "elektrik enerjisi fonu için ayrılacak fon payı" Anayasa'nın 73. maddesinde sözü edilen, vergi, resim, harç ve benzeri bir malî yükümlülük değil, 167. maddesinde sözü edilen ve Bakanlar Kurulunca konulup, kaldırılabilecek bir "ek malî yükümlülük" niteliğindedir.

Elektriğin enerjisi fonunun kurulmasına bir Bakanlar Kurulu Kararı ile değil, 3096 sayılı Yasa ile karar verilmiştir. Fonun gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonla ilgili diğer hususların Bakanlar Kurulu'nca çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi, Anayasa'nın 167. maddesine uygun bir düzenlemedir. Anayasa'nın herhangi bir kuralına da aykırılık oluşturmamaktadır. Bu nedenlerle, iptal kararına karşıyız.

Başkan

Yekta Güngör

ÖZDEN

Başkanvekili

Güven DİNÇER

Üye

İhsan PEKEL

Üye

Selçuk TÜZÜN

Üye

Ahmet N. SEZER

Üye

Haşim KILIÇ

Üye

Yalçın ACARGÜN

Üye

Mustafa BUMİN

Üye

Sacit ADALI

Üye

Ali HÜNER

Üye

Lütfi F.

TUNCEL

Başkanvekili

Güven DİNÇER

Üye

İhsan PEKEL

Üye

Lütfi F.

TUNCEL

Anayasa Mahkemesi, E. 1995/24, K. 1995/52, 28 Eylül 1995 tarihli karar · Kaynak: AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası

Bu karar size uygun mu?

Davanızda bu kararın emsal değerini değerlendirmek için avukat desteği alın.

Görüşme Planla

BU SAYFADA

  1. Künye
  2. Karar Metni
  3. I- Olay
  4. Iıı- Yasa Metinleri
  5. Iv- İlk İnceleme
  6. V- Sınırlama Sorunu
  7. Vı- Esasın İncelenmesi
  8. I- Anayasa'nın 73. ve 161. Maddeleri Yönünden İnceleme
  9. Karşıoy
  10. Yazısı
  11. Özden
  12. Tuncel
  13. Tuncel
  14. Sonuç / Hüküm

Karar Bilgileri

Mercii
Anayasa Mahkemesi
Esas No
1995/24
Karar No
1995/52
Tarih
28 Eylül 1995

İlgili Kararlar

  • AYM Norm Denetimi E.1995/49 K.1995/43
  • AYM Norm Denetimi E.1995/48 K.1995/39
  • AYM Norm Denetimi E.1994/86 K.1995/41
  • AYM Norm Denetimi E.1995/1 K.1995/42
  • AYM Norm Denetimi E.1995/44 K.1995/44
  • AYM Norm Denetimi E.1995/47 K.1995/40

Tüm Arşiv

AYM Norm Denetimi KararlarıYargıtay Kararları
ACAYCAN CEYLANAVUKATLIK BÜROSU

Siber suç ve ağır ceza odaklı butik hukuk bürosu. Bilişim, kripto ve dolandırıcılık mağduriyeti ile trafik kazası davalarında uzman avukatlık desteği.

InstagramLinkedIn

Hukuki danışmanlık · Uzmanlık odaklı yaklaşım

MENÜ

  • Anasayfa
  • Uzmanlık Alanı
  • Makaleler
  • Makale Arşivi
  • Online Danışmanlık
  • Hakkımızda
  • Medyada Biz
  • Kariyer
  • Ödeme
  • İletişim

UZMANLIK

  • Ceza Hukuku
  • Bilişim Suçları
  • Bilişim Hukuku
  • İnternet Hukuku
  • Forex ve Yatırım Dolandırıcılığı Hukuku
  • Kripto Paralar Hukuku
  • Finans Hukuku
  • Hukuki Danışmanlık

HUKUKI KAYNAKLAR

  • Ne Yapmalıyım?
  • Uzaktan Temsil
  • Avukat Seçme Rehberi
  • International
  • Dilekçe şablonları
  • Hukuki Sözlük
  • Soru-Cevap
  • Yargıtay Kararları
  • İnfaz Hesaplama
  • Arabuluculuk
  • llms.txt(AI keşif)

POPÜLER ARAMALAR

  • Siber Suç Avukatı
  • Dolandırıcılık Avukatı
  • Ceza Avukatı
  • Ağır Ceza Avukatı
  • Ceza Soruşturması Avukatı
  • IBAN Mağduru
  • Uyuşturucu Suçları Avukatı
  • Cinayet Avukatı

İLETIŞIM

  • Turkiye
  • 0 (850) 308 38 83
  • 0 (850) 308 38 83
  • [email protected]
  • Pazartesi — Cuma · 09:00 – 18:00

Aycan Ceylan

Hukuki Uyarı: Bu sitedeki tüm içerik, görsel ve veriler telif hakkı ile korunmaktadır. Sayfa kaynağını görüntüleme, sağ tıklama, kopyalama, öğeyi denetleme (DevTools) ve scraping dahil tüm kullanıcı etkileşimleri 6698 sayılı KVKK ve 5651/5237 sayılı Kanunlar uyarınca IP adresi, oturum bilgisi, tarayıcı/cihaz bilgileri ile birlikte loglanmaktadır. İzinsiz veri çekilmesi, kopyalanması veya tersine mühendislik halinde yasal işlem başlatılır. © Aycan Ceylan Avukatlık Bürosu — Tüm hakları saklıdır.
© 2025 Aycan Ceylan Avukatlık Bürosu — Tüm hakları saklıdır.KVKK Aydınlatma MetniHukuki danışmanlık · Uzmanlık odaklı yaklaşım

KVKK Bilgilendirmesi

Bu site deneyiminizi iyileştirmek için çerez kullanır. Devam ederek kabul etmiş sayılırsınız. Siteyi kullanmaya devam etmeniz halinde, kişisel verilerinizin KVKK aydınlatma metni kapsamında işlendiğini kabul etmiş sayılırsınız.

KVKK Aydınlatma Metni
1. Format
2. Tarih / Saat
3. Bilgiler

Görüşme formatını seçin

Tarih ve saat seçin

Randevu en az 30 dakika sonrası için verilebilir. Ofis saatleri: Pzt–Cum 09:00 – 18:00.

İletişim bilgileriniz

Randevunuz alınacak ve ödeme işlemi için sizi telefonunuzdan arayacağız.