AYM Norm Denetimi E.2006/159 K.2010/47

Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 23.6.1965

günlü, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesinin birinci fıkrasının '' dispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmayan muayenehaneler bu hükmün dışındadır.' bölümünün, Anayasa'nın Başlangıç Kısmının altıncı fıkrası ile 5., 10., 12., 17., 20., 35. ve 41. maddelerine aykırılığı savıyla iptaline karar verilmesi istemidir.

I- OLAY

Tapu kütüğünde mesken olarak kayıtlı bulunan bağımsız bölümün, tapuda gösterilen amacı dışında kullanılmasının önlenmesi ve söz konusu bağımsız bölümü muayenehane olarak kullanmakta olan kiracının tahliyesine karar verilmesi istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasaya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali istemiyle başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

23.6.1965 günlü, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun, iptali istenilen bölümü de içeren 24. maddesi şöyledir:

'Anagayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin buna aykırı sözleşmeleri hükümsüzdür;dispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmıyan muayenehaneler bu hükmün dışındadır.

Anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir.

Bu karar yöneticinin veya kat maliklerinden birinin istemi üzerine bütün bağımsız bölümlerin kat mülkiyeti kütüğündeki sahifelerine şerh verilir.'

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında Anayasa'nınBaşlangıç Kısmının altıncı fıkrası ile 5., 10., 12., 17., 20., 35. ve 41. maddelerinedayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 12.12.2006 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kural, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Kuralın Anlam ve Kapsamı

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesinin birinci

fıkrasında, anagayrimenkulün kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak

gösterilen bağımsız bir bölümünde yapılması kesin olarak yasaklanan işler

sayılmış; ikinci fıkrasında ise kat malikleri kurulunun oybirliğiyle vereceği

kararla açılabilecek olan yerler belirtilmiştir. Maddenin birinci fıkrasına

göre, 'Anagayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak

gösterilen bağımsız bir bölümünde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza

lâboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin buna aykırı

sözleşmeleri hükümsüzdür.'Yasakoyucu, genel kuralı bu şekilde saptadıktan

sonra, buna bir istisna getirmiş ve fıkranın sonunda'dispanser, klinik,

poliklinik niteliğinde olmıyan muayenehaneler bu hükmün dışındadır.'kuralına

yer vermiştir. Böylece, anagayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri

olarak gösterilen bağımsız bir bölümünün dispanser, klinik, poliklinik

niteliğinde olmayan 'muayenehane' olarak kullanılması, başkaca bir izne ve

işleme gerek olmaksızın doğrudan yasadan kaynaklanan bir yetkinin kullanımı

çerçevesinde mümkün kılınmıştır.

Yasada yer alan muayenehane kavramının, uygulamada avukat yazıhanelerinin yanında mali müşavirlik veya mühendislik bürolarını da kapsayacak şekilde geniş yorumlandığı görülmektedir.

634 sayılı Yasanın 24. maddesinin ikinci fıkrasında ise, kat malikleri kurulunun oybirliğiyle vereceği kararla açılabilecek iş ve ticaret yerleri gösterilmiştir. Buna göre, 'Anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalâthane, boyahane, basımevi, dükkân, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir.'

2- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu

İtiraz başvurusunda, kat maliklerinin oybirliğiyle alacakları bir

karar olmaksızın mesken nitelikli bir bağımsız bölümde herhangi bir iş veya

ticaret yerinin açılması mümkün olmadığı halde, itiraz konusu kural uyarınca,

kat maliklerinin kararına bağlı olmaksızın meskende muayenehane açılabilecek

olmasının, muayenehane sahiplerine imtiyaz tanınması anlamına geldiği ve bu

durumun Anayasanın 10. maddesine aykırı olduğu; keza mesken nitelikli bir

bağımsız bölümde muayenehane işletilmesi halinde ortaya çıkabilecek, hastalık

bulaşması riski, gürültü, insan yoğunluğu vb. istenmeyen durumlar nedeniyle

diğer kat maliklerinin,özel hayatın ve aile hayatının gizliliği hakkı,mülkiyet

hakkı,maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı,haklardan

eşit olarak yararlanma hakkıgibi bir kısım haklarının Anayasaya aykırı

olarak sınırlandırıldığı ileri sürülmüştür.

Anayasanın 10. maddesinde 'Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. (') Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. (')' denilmektedir.

Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme tabi tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz. Nitelik ve durumları özdeş olanlar için yasalarla değişik kurallar konulamaz.

Yasal düzenlemeler yapılırken, yasanın kapsamına girebilecek kişiler, varlıklar ve olgular yönünden bir takım sınıflandırmalar yapılması ve buna bağlı olarak sözü edilen kişi, varlık veya olgulardan hangilerinin bu düzenlemelerin kapsamına dahil edileceği noktasında karar verilmesi kaçınılmazdır. Sorun, sözü edilen bu sınıflandırmaların hangi durumlarda haklı görülebileceğidir.Kanunların, eşitlik ilkesine aykırı olmadığını söyleyebilmek için, sınıflandırmanın anlaşılabilir bir farklılığa dayanması, sınıflandırmanın kanunun amacıyla ilişkili, akla uygun ve adil olması, nedensiz, haksız, keyfi olmaması gerekir.

Yasa koyucu, itiraz konusu kuralla, meskenlerde hastane, dispanser vb.lerinin açılmasını uygun görmemiş buna karşılık kat mülkiyetine tabi bağımsız bölümde muayenehane açılabilmesine izin vermiş, doktor muayenehanelerini diğer iş veya ticaret yerlerinden ayırarak bunları farklı nitelikte değerlendirmiştir. Yapılan bu sınıflandırmanın haklı bir nedene dayanmadığı, makul olmadığı, nedensiz olduğu, benzer durumda bulunanları kapsamına almadığı söylenemez. Aksine, yasa koyucunun, çeşitli sosyal ve ekonomik verilerden ve gereksinimlerden hareket ederek doktor muayenehanelerini diğer iş ve ticaret yerlerinden ayrı bir kategoriye koyma ihtiyacını hissetmiş olduğunun kabulü gerekir.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasanın 10. maddesine aykırı değildir. Başvurunun reddi gerekir.

Kuralın Anayasanın Başlangıç Kısmının altıncıfıkrası ile 5., 12.,17., 20., 35ve 41. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

KILIÇ

Başkanvekili

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet

AKYALÇIN

Üye

Mehmet

ERTEN

Üye

Fettah

OTO

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Şevket

APALAK

Üye

Serruh

KALELİ

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ