AYM Norm Denetimi E.2006/72 K.2009/24

Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 23. maddesinin Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Kastın aşılması suretiyle adam öldürmek suçundan 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 452/1, 31., 33. ve 40. maddeleri uyarınca açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Netice sebebiyle ağırlaşmış suç" başlıklı 23. maddesi şöyledir:

"(1) Bir fiilin, kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi hâlinde, kişinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir."

B- Dayanılan Anayasa Kuralı

Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 4.5.2006 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, Türk Ceza Kanunu'nun "neticesi

nedeni ile ağırlaşmış suçlar"a ilişkin 23. maddesi ile "neticesi

sebebi ile ağırlaşmış yaralama" suçlarına ilişkin 87. maddesinin

4. fıkrasının aynı konuyu düzenlemelerine rağmen birbirleri ile çeliştiği, bir

olayda kast ve taksirin aynı anda gerçekleşmesinin söz konusu edilememesi

nedeniyle "en azından taksirle hareket edilmesi gerekir" ibaresinin

"neticesi nedeni ile ağırlaşmış suçlar" bakımından uygulama

kabiliyetinin bulunmadığı, kanun hükümleri arasındaki bu çelişkiler ve uygulama

zorlukları nedeniyle adalet duygusu ile bağdaşmayan sonuçlar doğurabilecek bir

yapı içeren düzenlemenin adil bir hukuk düzeni kurmak ve kişilere hukuk

güvenliği sağlamakla yükümlü bir hukuk devletinde kabul edilemeyeceği

belirtilerek itiraza konu kuralın Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri

sürülmüştür.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 23. maddesi netice sebebiyle

ağırlaşmış suç ile ilgili düzenlemeler içermektedir. Belli bir suçun oluşması

için yeterli olan neticenin dışında daha ağır veya başka bir neticenin

gerçekleşmesi durumunda, faile verilecek cezanın artırılmasını gerektiren

suçlara netice sebebiyle ağırlaşmış suçlar denilmektedir. Netice sebebiyle

ağırlaşmış suçlarda fail için yeni suç tipine göre daha fazla ceza

öngörülmesinin nedeni, temel suç tipinin ağır neticeyi veya başka bir neticeyi

doğurma ihtimaline rağmen işlenmiş olmasıdır. 23. maddede yer alan

düzenlemeye göre, temel suç, kasten işlenmiş, ancak kastedilenden daha ağır bir

netice meydana getirmişse, failin meydana gelen bu neticeden sorumlu

tutulabilmesi için en azından taksire dayanan bir kusurunun bulunması gerekir.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.

Çağdaş ceza hukukunun önde gelen özelliklerinden biri kusurlu sorumluluğu benimsemiş bulunmasıdır. Ceza hukukçularının büyük bir çoğunluğuna göre, bir insan davranışı olmadan suç olmaz, ancak onun bu davranışı nedeniyle ortaya çıkan sonuçtan sorumlu tutulabilmesi için de, o davranışının en azından kusurlu bulunması gerekir. Böylece modern ceza hukuku, objektif sorumluluğu terk ederek "kusursuz suç olmaz" anlayışını çağdaş ceza hukukunun temel bir ilkesi olarak kabul etmiştir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanununda da bu doğrultuda düzenleme

yapılarak 23. maddede kusurun en hafif şekli olan taksire yer verilmiştir. Buna

göre, fail ağır neticeden, bu ağır netice öngörülebilir olmasına rağmen özen

yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle meydana gelmesi durumunda sorumlu

tutulabilecektir. Hiç kimse tarafından öngörülmesi mümkün olmayan veya

öngörülebilir olmakla birlikte önlenmesi mümkün olmayan bir neticeden dolayı

bir kimse sorumlu tutulamayacaktır. Failin istemiş bulunduğu neticenin dışında

ya da daha ağır neticelerin meydana gelmesi durumunda, failin bu neticelere

yönelik kastı veya en azından taksiri aranmaksızın, sadece hareket ile sonuç

arasındaki nedensellik bağı yeterli görülerek sorumlu tutulması mümkün

olmayacaktır.

Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 23. maddesi genel hükümler arasında yer alan ve amacı kusursuz suç ve ceza olmaz ilkesine uygun olarak objektif sorumluluğu ortadan kaldırarak sistemi çağdaş ceza hukuku anlayışına kavuşturmak olan genel bir düzenlemedir.

Kanun'un özel hükümlere yer veren ikinci kitabının kişilere karşı suçları düzenleyen ikinci kısmının vücut dokunulmazlığına karşı suçları düzenleyen ikinci bölümündeki 87. maddesinin (4) numaralı fıkrası ise, 23. maddedeki neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlarla ilgili genel ilkeyi yaralama suçları açısından özel olarak ve ayrıca düzenleyen bir kuraldır. 5237 sayılı Ceza Kanunu'nun 87. maddesinin (4) numaralı fıkrasının, sadece 86. maddenin (1) numaralı fıkrasında öngörülen temel yaralama eylemleri ve bu eylemlerin (3) numaralı fıkrada öngörülen şekillerde işlenmesine ilişkin olarak uygulanması öngörülmüştür. Bu anlamda 23. madde ile bu kural arasında bir çelişki de bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet AKYALÇIN

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

A. Necmi ÖZLER

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Şevket APALAK

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Zehra Ayla

PERKTAŞ