AYM Norm Denetimi E.2011/107 K.2012/184

KÜNYE

Mercii: Anayasa Mahkemesi
Karar tarihi: 22 Kasım 2012
Esas Sayısı: 2011/107
Karar Sayısı: 2012/184
Karar Günü: 22.11.2012
R.G. Tarih-Sayı: 24.01.2014-28892
İptal davasını açan: Türkiye Büyük

Karar metni, AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağından olduğu gibi aktarılmıştır; metne müdahale edilmemiştir. Kişisel veriler maskelenmiştir. Bu karar için özgün analiz henüz yazılmamıştır.

Karar Metni

20.493 kelime·102 dk okuma·300 bölüm

Millet Meclisi Üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve Emine Ülker TARHAN ile birlikte 116 milletvekili (E.2011/107)

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR

1- Aksaray İdare Mahkemesi (E.2012/47)

2- Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi (E.2012/62)

3- Yozgat İdare Mahkemesi (E.2012/85)

4- Konya 1. İdare Mahkemesi (E.2012/89)

DAVA ve İTİRAZLARIN KONUSU : 8.8.2011 günlü, 649 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin;

1- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki (1), (2), (3) ve (4) sayılı listelerin,

2- 24. maddesiyle değiştirilen 3.6.2011 günlü, 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 16. maddesinin (1), (2), (3), (7), (8) ve (9) numaralı fıkralarının,

3- 28. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 3. maddesine eklenen (12), (13) ve (14) numaralı fıkraların,

4- 54. maddesiyle 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Geçici Madde 12'nin,

Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 8., 10., 11., 36., 49., 70., 91., 112., 113., 123., 125. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir.

II- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralları

649 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenen kuralları ile eki listeler şöyledir:

MADDE 1- 3/6/2011 tarihli ve 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan “beş” ibaresi “onbeş” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 2- 3/6/2011 tarihli ve 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve mevcut (f) bendi (g) bendi olarak teselsül ettirilmiştir.

“f) Ekonominin verimlilik esaslarına uygun olarak gelişmesi amacıyla verimlilik politika ve stratejileri hazırlamak, sanayi işletmelerinin verimliliğini artırmak, geliştirmek ve temiz üretim projelerini desteklemek.”

MADDE 3- 635 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 6- (1) Bakanlığın hizmet birimleri şunlardır:

a) Sanayi Genel Müdürlüğü.

b) Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü.

c) Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü.

ç) Metroloji ve Standardizasyon Genel Müdürlüğü.

d) Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü.

e) Verimlilik Genel Müdürlüğü.

f) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü.

g) Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı.

ğ) Strateji Geliştirme Başkanlığı.

h) Hukuk Müşavirliği.

ı) Personel Dairesi Başkanlığı.

i) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı.

j) Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı.

k) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği.

l) Özel Kalem Müdürlüğü.”

MADDE 4- 635 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 11 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Verimlilik Genel Müdürlüğü

MADDE 11/A- (1) Verimlilik Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) Verimlilik politika ve stratejilerini hazırlamak, uygulanmasını izlemek ve sonuçlarını değerlendirmek.

b) Verimlilikle ilgili konularda inceleme ve araştırmalar yapmak, tedbirler geliştirmek ve bu tedbirlerin uygulamaya konulmasına yönelik çalışmalar yapmak.

c) İşletmelerin verimliliğini artırma ve geliştirme çalışmalarını desteklemek ve teşvik etmek.

ç) İşletmelerin temiz üretim program ve projeleri hazırlamasına ve uygulamasına yönelik faaliyetlerde bulunmak.

d) İşletmelerde israfa yol açan sorunları tespit etmek, israfı önleyici, verimi artırıcı teknik ve yöntemleri araştırmak, izlemek, sonuçlarını değerlendirmek ve tavsiyelerde bulunmak.

e) Verimlilikle ilgili konularda teknik yardım sağlamak, araştırma, eğitim ve danışmanlık faaliyetlerinde bulunmak.

f) Verimliliği ölçmek için çalışmalar yapmak, konu ile ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak, elde edilen sonuçları diğer ülkelerin verimlilik sonuçları ile karşılaştırmak, bu sonuçları belirli aralıklarla ve uygun araçlarla yayımlamak.

g) Verimlilik konusunda belgelendirme yapmak.

ğ) Verimlilikle ilgili dernek, vakıf, enstitü ve eğitim merkezlerinin kurulmasında gerçek ve tüzel kişileri yönlendirmek ve bunlarla işbirliği yapmak.

h) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.”

MADDE 5- 635 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 6- 635 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“Millî Prodüktivite Merkezine ilişkin devir hükümleri

GEÇİCİ MADDE 6- (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Millî Prodüktivite Merkezine ait her türlü taşınır, taşıt, araç, gereç ve malzeme, varlık, borç ve alacaklar, hak ve yükümlülükler, yazılı ve elektronik ortamdaki kayıtlar ve dokümanlar hiçbir işleme gerek kalmaksızın Bakanlığa devredilmiş sayılır. Mülkiyeti Millî Prodüktivite Merkezine ait taşınmazlar ise bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde tapuda resen Hazine adına tescil edildikten sonra, tahsis amacında kullanılmak üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılır.

(2) Millî Prodüktivite Merkezinde istihdam edilen Genel Sekreter,

Genel Sekreter Yardımcısı, Teknik Müşavir, Bölge Müdürü, Bölüm Başkanı,

Müşavir, Muhasebe Müdürü ve Verimlilik Uzmanı unvanlı pozisyonlarda bulunan

personel Verimlilik Uzmanı, diğer personel ise mevcut pozisyon unvanlarıyla

Bakanlığa devredilmiş sayılır. Bunlar, Bakanlıkça uygun görülen birim ve

görevlerde, bulundukları sözleşmeli personel pozisyonlarında, idari hizmet

sözleşmeleriyle istihdam edilir ve bunların mali ve sosyal hakları ile

istihdamına ilişkin diğer hususlar hakkında bu maddenin yürürlüğe girdiği

tarihten önce yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.

Bu pozisyonlar, herhangi bir nedenle boşalması halinde başka bir işleme gerek

kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Genel Sekreter, Genel Sekreter Yardımcısı,

Teknik Müşavir, Bölge Müdürü, Bölüm Başkanı, Müşavir ve Muhasebe Müdürü unvanlı

pozisyonlarda geçirilen süreler Verimlilik Uzmanı unvanlı pozisyonlarda geçmiş

sayılır.

(3) Bu madde uyarınca Bakanlığa devredilen personele yeni

pozisyonlarında istihdam edilmiş sayıldıkları tarih itibarıyla eski

pozisyonlarına ilişkin olarak en son ayda aldıkları sözleşme ücreti, ikramiye

(bir aya isabet eden net tutarı), her türlü zam ve tazminatlar ve benzeri

adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya

bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer

olarak esas alınır); yeni istihdam edildikleri pozisyonlara ilişkin olarak

yapılan sözleşme ücreti, ikramiye (bir aya isabet eden net tutarı), her türlü

zam ve tazminatlar ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili

mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net

tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve

kesintiye tabi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak

ödenir. İstihdam edildikleri pozisyonlarda isteğe bağlı olarak herhangi bir

değişiklik olanlarla, kendi istekleriyle başka kurumlarda istihdam edilenlere

veya başka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir.

(4) Verimlilik Genel Müdürlüğünün 2011 mali yılı harcamaları 6091 sayılı Kanuna istinaden Maliye Bakanlığınca yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar kapatılan Millî Prodüktivite Merkezinin bütçe ödeneklerinden karşılanır.”

MADDE 7- 635 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin “Hizmet Birimleri” başlıklı sütunu aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“1) Sanayi Genel Müdürlüğü

2) Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü

3) Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü

4) Metroloji ve Standardizasyon Genel Müdürlüğü

5) Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü

6) Verimlilik Genel Müdürlüğü

7) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü

8) Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı

9) Strateji Geliştirme Başkanlığı

10) Hukuk Müşavirliği

11) Personel Dairesi Başkanlığı

12) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı

13) Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı

14) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği

15) Özel Kalem Müdürlüğü”

MADDE 8- 635 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (2) sayılı listede yer alan “140” ibareleri “154” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 9- 3/6/2011 tarihli ve 637 sayılı Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 3 üncü maddesinin onbeşinci fıkrasına “Dış Ticaret Uzmanı unvanını” ibaresinden sonra gelmek üzere “, Hazine Kontrolörü unvanını ihraz etmiş olanlar, Bakanlık kadrolarına atandıkları tarihten itibaren Dış Ticaret Kontrolörü unvanını” ibaresi ve “Dış Ticaret Uzman Yardımcısı kadrosunda” ibaresinden sonra gelmek üzere “, Hazine Kontrolörü kadrosunda geçirdikleri süreler Dış Ticaret Kontrolörü kadrosunda, Stajyer Hazine Kontrolörü kadrosunda geçirdikleri süreler Stajyer Dış Ticaret Kontrolörü kadrosunda” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 10- 3/6/2011 tarihli ve 638 sayılı Gençlik ve Spor Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 6- (1) Bakanlığın hizmet birimleri şunlardır:

a) Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

b) Proje ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü.

c) Eğitim, Kültür ve Araştırma Genel Müdürlüğü.

ç) Spor Hizmetleri Dairesi Başkanlığı.

d) Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı.

e) Hukuk Müşavirliği.

f) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.

g) Personel Dairesi Başkanlığı.

ğ) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı.

h) Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı.

ı) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği.

i) Özel Kalem Müdürlüğü.”

MADDE 11- 638 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (h) ve (ı) bentleri yürürlükten kaldırılmıştır.

“ğ) Gençlik alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları ile kamu kurum ve kuruluşları, mahalli idareler ve üniversitelerin ilgili birimleriyle ilişkileri yürütmek.”

MADDE 12- 638

sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 8 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Eğitim, Kültür ve Araştırma Genel Müdürlüğü

MADDE 8/A- (1) Eğitim, Kültür ve Araştırma Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) Gençlere rehberlik ve danışmanlık hizmeti yapmak, eğitim hizmet ve imkânlarını geliştirici faaliyetlerde bulunmak.

b) Gençliğin gelişimine katkı sağlamak amacıyla eğitim ve kültür alanında yapılabilecek faaliyetleri planlamak.

c) Bakanlığın görev alanıyla ilgili yayınlar yapmak, yaptırmak ve yayınları takip etmek.

ç) Yurtiçi ve yurtdışında gençlikle ilgili inceleme ve araştırmalar yapmak veya yaptırmak, bunların sonuçlarını ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşmak.

d) Gençlerin bilim, sanat ve kültürel alanlara ilgisini artırmaya yönelik faaliyetler yürütmek ve bu kapsamda yürütülen faaliyetleri desteklemek.

e) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.”

MADDE 13- 638 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 14 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı

MADDE 14/A- (1) Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Bakanlık projelerinin Bakanlık bilişim altyapısına uygun olarak tasarlanmasını ve uygulanmasını sağlamak, teknolojik gelişmeleri takip etmek, bilgi güvenliği ve güvenilirliği konusunun gerektirdiği önlemleri almak, politikaları ve ilkeleri belirlemek, kamu bilişim standartlarına uygun çözümler üretmek.

b) Bakanlığın bilgi işlem hizmetlerini yürütmek.

c) Bakanlığın internet sayfaları, elektronik imza ve elektronik belge uygulamaları ile ilgili teknik çalışmaları yapmak.

ç) Bakanlık hizmetleriyle ilgili bilgileri toplamak ve ilgili birimlerle işbirliği içinde veri tabanları oluşturmak.

d) Bakanlığın mevcut bilişim altyapısının kurulumu, bakımı, ikmali, geliştirilmesi ve güncellenmesi ile ilgili işleri yürütmek, haberleşme güvenliğini sağlamak ve bu konularda görev üstlenen personelin bilgi teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak düzenli şekilde hizmet içi eğitim almalarını sağlamak.

e) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.”

MADDE 14- 638 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 17 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “on” ibaresi “yirmi” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 15- 638 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 27 nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Görevlendirme

MADDE 27/A- (1) 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Devlet Personel Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinde sayılan kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar kurumlarının, hâkim ve savcılar ise kendilerinin muvafakatiyle aylık, ödenek, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer malî ve sosyal hak ve yardımları kurumlarınca ödenmek kaydıyla geçici olarak Bakanlıkta görevlendirilebilir. Bu personel, kurumlarından aylıklı izinli sayılır. İzinli oldukları sürece memuriyetleri ile ilgili özlük hakları devam eder ve bu süreler terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır. Terfileri başkaca bir işleme gerek kalmaksızın süresinde yapılır.”

MADDE 16- 638 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 29 uncu maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“İl ve ilçe düzeyinde yapılması gereken iş ve işlemler

MADDE 29- (1) Bakanlığın görev alanıyla ilgili olarak il ve ilçe düzeyinde yapılması gereken iş ve işlemler Spor Genel Müdürlüğünün Gençlik Hizmetleri ve Spor İl ve İlçe Müdürlükleri aracılığıyla yürütülür. Bu amaçla Spor Genel Müdürlüğü bütçesine gerekli ödenek konulur.”

MADDE 17- 638 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “yüzde otuzunu” ibaresi “yüzde ellisini” ve “beş yıllık” ibaresi “üç yıllık” şeklinde değiştirilmiş ve aynı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“Atama izni

GEÇİCİ MADDE 10- (1) Gençlik ve Spor Bakanlığı adına ihdas edilen kadroların yüzde ellisini geçmemek üzere, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunundaki sınırlamalara tabi olmadan atama yapılabilir.”

MADDE 18- 638 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin “Hizmet Birimleri” başlıklı sütunu aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“1) Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü

2) Proje ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü

3) Eğitim, Kültür ve Araştırma Genel Müdürlüğü

4) Spor Hizmetleri Dairesi Başkanlığı

5) Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı

6) Hukuk Müşavirliği

7) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı

8) Personel Dairesi Başkanlığı

9) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı

10) Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı

11) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği

12) Özel Kalem Müdürlüğü”

MADDE 19- 3/6/2011 tarihli ve 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan “ambarlar,” ibaresinden sonra gelmek üzere “lojistik merkezleri,” ibaresi eklenmiş ve (ı) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“ı) Teknik mevzuatı bulunmayan ve doğrudan tüketiciye sunulan ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimini yapmak veya yaptırmak, denetimlere dair mevzuat, politika ve uygulamaların koordinasyonunu sağlamak.”

MADDE 20- 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “üç” ibaresi “dört” şeklinde değiştirilmiş, aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Müsteşar Yardımcısı başlıklı sütununa yeni bir “Müsteşar Yardımcısı” sırası eklenmiştir.

MADDE 21- 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan “hükümlerinin” ibaresinden sonra gelmek üzere “uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek ve” ibaresi eklenmiş ve aynı fıkranın (j) bendinde yer alan “Yatlar ve konteynerlere” ibaresi “Konteynerlere” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 22- 640

sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.

“c) Yatlara ilişkin işlemlerin yürütülmesini sağlamak.”

MADDE 23- 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) ve (e) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı fıkraya (ğ) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bentler eklenmiş ve mevcut (h) bendi (k) bendi olarak teselsül ettirilmiştir.

“ç) Yolcu beraberi eşya, kaçak veya kaçak zannı ile yakalanan eşya ve araç ile zorunlu hâllerde gümrük denetimine tâbi diğer eşya için geçici depolama yerleri ve antrepolar açmak, açılmasına ve işletilmesine izin vermek, işletmek veya işlettirmek.”

“e) Laboratuvarlar kurmak, laboratuvarlarda yapılan tahlillerin ücretlerini tahsil etmek ve bu laboratuvarların faaliyetleri için ihtiyaç duyulan tüm giderleri karşılamak.”

“h) Bakanlığın faaliyet alanına giren gümrük denetimine ve iç ticarete konu eşya hareketinin etkili ve verimli bir şekilde planlanması ve uygulanması ile söz konusu eşyanın taşınması, depolanması ve kontrol altında tutulmasına yönelik çalışmalarda bulunmak, bu amaçla yapılacak çalışmaları koordine etmek, lojistik merkezleri kurulmasına, işletilmesine ve buralarda yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esasları belirlemek.

ı) Geçici depolama yeri ve antrepo açılmasına ve işletilmesine izin vermek, buraları denetlemek, gerekli hallerde izni geri almak ve bu yerlere ilişkin usul ve esasları belirlemek.

i) Gümrük idaresinin ihtiyaç duyduğu her türlü mührün alımını, satımını veya bedelsiz dağıtımını yapmak.

j) Gümrük hizmetlerinin geliştirilmesi ve kaçakçılıkla etkin mücadele edilmesine yönelik faaliyetler kapsamında, modernizasyon, otomasyon; araç-gereç ve teknik cihazların temini; kurs, konferans, toplantı ve seminer düzenlenmesi; envanter, projelendirme, uygulama, araştırma-geliştirme, yayın, rehberlik, danışmanlık, yönetim, işletme, yurtdışı teşkilatının geliştirilmesi ve benzeri hizmetleri yapmak, yaptırmak veya bunlara katılmak; yap-işlet-devret sözleşmeleri kapsamında alınan Bakanlık payının bu fıkrada belirtilen alanlarda sözleşmelerde yer aldığı şekilde kullanımına yönelik işlemleri yapmak veya yaptırmak.”

MADDE 24- 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 16- (1) Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı; Başkan, Başkan Yardımcıları, Grup Başkanları ile Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinden oluşur. Başkan Yardımcıları ile Grup Başkanları fiilen on yıldan fazla denetim görevi yapmış olanlar arasından Bakan tarafından görevlendirilir.

(2) Başkanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde, uzmanlaşma ve işbölümünün sağlanması amacıyla doğrudan Başkanlığa bağlı olmak üzere aşağıdaki grup başkanlıkları kurulur:

a) Teftiş Grup Başkanlığı.

b) Gümrük İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı.

c) Ticaret İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı.

(3) Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, Makamın emri ve onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:

a) Teftiş Grup Başkanlığı:

1) Bakanlık teşkilatının her türlü faaliyet ve işlemleriyle ilgili olarak teftiş yapmak.

2) Bakanlık teşkilatının denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemleri ile ilgili olarak Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde teftiş yapmak.

3) Bakanlığın amaçlarının daha iyi gerçekleştirilmesini ve mevzuata, plan ve programa uygun çalışılmasını sağlamak üzere gerekli teklifleri hazırlamak ve Makama sunmak.

4) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri ve gümrük müşavirlerinin her türlü faaliyet ve işlemlerini incelemek ve denetlemek.

5) Mevzuatın uygulanmasında görülen aksaklıklar hakkında görüş ve önerilerini bir rapor hâlinde Makama sunmak.

6) Makam tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

b) Gümrük İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı:

1) Bakanlık teşkilatının gümrük konularındaki faaliyet ve işlemleriyle ilgili olarak inceleme ve soruşturma yapmak.

2) Ticarî işletmelerde gümrük ve dış ticaret mevzuatı uygulamalarını incelemek, denetlemek, soruşturmak ve sonradan kontrole tabi tutmak.

3) Gümrük mevzuatına aykırı fiillerle ilgili inceleme, araştırma ve idari soruşturma yapmak.

4) Gümrük yükümlülüklerine ilişkin ihbar ve şikâyetleri incelemek, araştırmak ve idarî yönden soruşturmak.

5) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri ve gümrük müşavirlerinin her türlü faaliyet ve işlemlerini soruşturmak.

6) Mevzuatın uygulanmasında görülen aksaklıklar hakkında görüş ve önerilerini bir rapor hâlinde Makama sunmak.

7) Makam tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

c) Ticaret İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı:

1) Bakanlık teşkilatının ticaret konularındaki faaliyet ve işlemleriyle ilgili olarak inceleme ve soruşturma yapmak.

2) Gözetim şirketlerinin ve firmalarının kuruluş, faaliyet ve işlemleri, ticaret odaları, sanayi odaları, ticaret ve sanayi odaları, deniz ticaret odaları, ticaret borsaları, ürün ihtisas borsası unvanını taşıyan ürün borsaları ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve bunların bağlı ve ilgili kuruluşları, ticaret sicili memurluklarının faaliyet, hesap ve işlemleri, Bakanlığa verilen görevler çerçevesinde yerli ve yabancı şirketler, yurtiçinde düzenlenen fuarların kuruluş ve işleyişi, umumi mağazaların hesap, işlem, varlık ve faaliyetleri ile yaş sebze ve meyve toptancı hâlleri ile ilgili inceleme, denetim ve soruşturma yapmak.

3) Tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını korumak amacıyla piyasa gözetim ve denetimi yapmak, inceleme ve soruşturma yapmak.

4) Kooperatiflerin her türlü işlem, hesap ve mal varlıklarını incelemek, denetlemek ve soruşturmak.

5) Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğünün görev alanına giren hususlarda inceleme, denetim ve soruşturma yapmak.

6) Mevzuatın uygulanmasında görülen aksaklıklar hakkında görüş ve önerilerini bir rapor hâlinde Makama sunmak.

7) Makam tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

(4) Gümrük ve Ticaret Müfettişleri, gümrük bölgesi içinde bulunan bütün nakil vasıtalarını, bunların yük ve eşyasını, personel ve yolcularını muayene etmeye, Bakanlığın denetimine tâbi gümrük ambar, antrepoları ve serbest bölgelerdeki mevcut mallar ile bunların kayıtlarını incelemeye, teftiş etmeye ve gerektiğinde Bakanlık ve Hazinenin haklarını koruyacak tedbirlerin alınmasını sağlayıcı önerilerde bulunmaya, acil ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Bakanlık ve Hazinenin haklarını koruyucu tedbirler almaya yetkilidir.

(5) Denetime tâbi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde Gümrük ve Ticaret Müfettişlerine göstermek, Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin saymasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Gümrük ve Ticaret Müfettişleri, görevleri sırasında tüm resmî daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkilidir; kanunî engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur.

(6) Gümrük ve Ticaret Müfettişleri tarafından düzenlenen raporlar, öncelikle Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı bünyesinde oluşturulan Rapor Değerlendirme Komisyonlarına sunulur; Komisyonların yaptığı değerlendirme sonucunda hazırlanan rapor dikkate alınarak işlem yapılır. Rapor Değerlendirme Komisyonlarının teşekkülü ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.

(7) Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin hangi grup başkanlığı bünyesinde görev yapacağı Bakan tarafından belirlenir.

(8) Gümrük ve Ticaret Müfettişleri ve Müfettiş Yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları ile Başkanlığın çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.

(9) Bakan, bu maddede belirtilen yetkilerini alt kademelere devredebilir.”

MADDE 25- 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 18 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(5) Gümrük ve ticaret bölge müdürlükleri, gümrük müdürlükleri, işletme müdürlükleri ve gümrük muhafaza kaçakçılık ve istihbarat müdürlükleri, yetki alanı ve Bakanlıkça devredilen yetki çerçevesinde, idarî yargı mercilerinde Bakanlık adına dava açabilir, Bakanlığa karşı açılan idarî davalarda Bakanlığı temsil edebilir, bu davaları Bakanlık adına takip edebilir, adlî ve idarî yargı organları ile icra daireleri ve noterler tarafından gönderilen tebligatı Bakanlık adına alabilir ve Bakanlık adına işlem yapabilir.”

MADDE 26- 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 25 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “yirmi” ibaresi “otuz” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 27- 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 38 inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Personel alım usulü

MADDE 38- (1) Bakanlıkça, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde yer alan Bakanlık kadroları dışındaki kadrolara ve sözleşmeli personel pozisyonlarına ilk defa atanacaklar; ilgili mevzuat uyarınca yapılan merkezî sınavdan yetmiş ve üzeri puan alanlar arasından, sınav komisyonlarınca yapılacak sözlü sınav sonucuna göre belirlenir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.”

MADDE 28- 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 3 üncü maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“(12) 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Gümrük ve Ticaret Bakanlığına ait bölümünde yer alan boş ve dolu Başkontrolör, Kontrolör ve Stajyer Kontrolör kadrolarının unvanı sırasıyla Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi, Gümrük ve Ticaret Müfettişi ve Gümrük ve Ticaret Müfettiş Yardımcısı olarak değiştirilmiştir.

(13) Bu fıkranın yayımı tarihinde Bakanlıkta Başkontrolör, Kontrolör ve Stajyer Kontrolör kadrolarında bulunanlar ile geçici 2 nci maddenin yedinci fıkrasına göre Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcısı kadrosuna atananlar ilgisine göre Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi, Gümrük ve Ticaret Müfettişi, Gümrük ve Ticaret Müfettiş Yardımcısı kadrolarına bulundukları kadro dereceleriyle herhangi bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılır. Bu madde ve geçici 2 nci maddenin yedinci fıkrasına göre Bakanlık kadrolarına atanmış sayılan veya atanması öngörülen;

a) Gümrük Müsteşarlığı Başkontrolör, Kontrolör ve Stajyer Kontrolörlerinin,

b) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları ile Başkontrolör, Kontrolör ve Stajyer Kontrolörlerinin,

anılan kadrolarda geçirdikleri süreler, Bakanlıkta Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi, Gümrük ve Ticaret Müfettişi ve Gümrük ve Ticaret Müfettiş Yardımcısı kadrolarında geçmiş sayılır. Bu Kanun Hükmünde Kararnameyle Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı ile Gümrük ve Ticaret Müfettişlerine verilen görev ve yetkiler kapsamında olmak kaydıyla; mevzuatta Gümrük Müsteşarlığı Müfettişleri ve Kontrolörleri ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Müfettişleri ve Kontrolörlerine yapılmış olan atıflar Gümrük ve Ticaret Müfettişlerine yapılmış sayılır.

(14) Bu fıkranın yayımı tarihinden önce Müfettiş ve Kontrolör unvanını ihraz etmiş olanlardan, taşrada Bölge Müdürü veya İl Müdürü, merkezde ise Daire Başkanı ve üstü görevde bulunanlar ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığından Bakanlığa devredilen birimlerde Müfettiş, Kontrolör ve Sanayi ve Ticaret Uzmanı unvanını ihraz etmiş olanlardan Daire Başkanı ve üstü görevlerde bulunanlar ilgisine göre Gümrük ve Ticaret Müfettişi ve Gümrük ve Ticaret Uzmanı unvanını ihraz etmiş sayılır. Bunların Müfettiş, Kontrolör ve Uzman kadrolarında geçirdikleri süreler ilgisine göre Gümrük ve Ticaret Müfettişi veya Gümrük ve Ticaret Uzmanı kadrolarında geçmiş sayılır.”

MADDE 29- 3/6/2011 tarihli ve 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve mevcut (d) bendi (e) bendi olarak teselsül ettirilmiştir.

“d) Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulu ve Bölgesel Gelişme Komitesinin sekretarya işlemlerini yürütmek.”

MADDE 30- 641 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 23 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulu ve Bölgesel Gelişme Komitesi

MADDE 23/A- (1) Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulu; Başbakan ve Kalkınma Bakanı ile Başbakanın belirleyeceği bakanlardan oluşur. Kurul, Başbakanın başkanlığında, Başbakanın katılmadığı hâllerde ise Başbakanın belirleyeceği bakanın başkanlığında toplanır.

(2) Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulu, bölgesel kalkınmaya ilişkin konularda karar organı olup görevleri şunlardır:

a) Bölgesel gelişme alanında ulusal düzeyde genel politikaları ve öncelikleri tayin etmek, bu kapsamda bölgesel gelişme ulusal stratejisini onaylamak.

b) Tarım, sanayi, turizm, ulaştırma, mekânsal gelişme, kırsal kalkınma, girişimcilik, yenilik, küçük ve orta ölçekli işletmeler gibi ana politika alanlarıyla bölgesel gelişme politikalarının bütünlüğünü ve koordinasyonunu sağlayacak üst düzey kararlar almak.

c) Güneydoğu Anadolu Projesi, Doğu Anadolu Projesi, Doğu Karadeniz Projesi ve Konya Ovası Projesi gibi kalkınma projelerini, bölge planlarını, stratejileri ve eylem planlarını onaylamak.

ç) Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilatı tarafından hazırlanacak her türlü plan, proje ve programları inceleyerek karara bağlamak.

d) Kanunlar ve diğer mevzuatla yetki verilen konularda karar vermek.

(3) Bölgesel kalkınma konularının teknik düzeyde tartışıldığı ve Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulunun karar almasına yönelik önerilerin geliştirildiği Bölgesel Gelişme Komitesi, Müsteşarın başkanlığında, Maliye Bakanlığı ve Hazine müsteşarları ile Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulunda temsil edilen bakanlıkların müsteşarlarından oluşur. Ayrıca, Komitenin gündemine göre kamu kesimi, özel kesim veya sivil toplum kuruluşu temsilcileri de Komite toplantılarına davet edilebilir.

(4) Komitenin görevleri şunlardır:

a) Bölgesel gelişme alanında ulusal düzeyde politika önerileri geliştirmek.

b) Bölgesel gelişmeyle ilgili konularda koordinasyonu ve işbirliğini geliştirmeye yönelik önerilerde bulunmak.

c) Bölgesel gelişme ulusal stratejisi çalışmalarını yönlendirmek, stratejinin hazırlık sürecine katkıda bulunmak, onay öncesi son değerlendirmeyi yapmak.

ç) Bölgesel gelişme ulusal stratejisinin ve bölge planlarının sektörel ve tematik politikalarla uyum ve tamamlayıcılığını güçlendirecek tedbirler geliştirmek.

d) Ulusal politikaları bölgesel kalkınmaya etkileri açısından değerlendirmek.

e) Ulusal ve bölgesel düzeyde, mekânsal gelişme stratejileriyle kalkınma politikaları arasında bütünlük sağlamaya yönelik çalışmaları yönlendirmek.

f) Bölge planlarını, bölgesel programları ve bölgesel gelişme bakımından önemli olan program, proje ve destekleri inceleyerek görüş, değerlendirme ve önerilerde bulunmak.

g) Kalkınma ajansları ve diğer ilgili kuruluşların bölgesel gelişmeye yönelik uygulamalarını genel olarak izlemek ve değerlendirmek, performans değerlendirmesinde dikkate alınacak esas ve kriterleri önermek.

ğ) Kümelenme ve bölgesel yenilik gibi bölgesel nitelikli işletme politikalarının ulusal koordinasyonunu gerçekleştirmek, bu alanda hazırlanan strateji belgeleri hakkında görüş ve değerlendirmelerde bulunmak.

(5) Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulunun ve Bölgesel Gelişme Komitesinin teşekkülü ile çalışma usul ve esasları Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.”

MADDE 31- 641 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına” ibaresinden önce gelmek üzere “Devlet Planlama Teşkilatına veya” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 32- 641 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (II) sayılı cetvelde yer alan “Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Kurullar Sekretaryası Dairesi Başkanı,” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 33- 3/6/2011 tarihli ve 642 sayılı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi ile Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlıklarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin adı “Doğu Anadolu Projesi, Doğu Karadeniz Projesi ve Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlıklarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 34- 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 1- (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı; Doğu Anadolu Projesi, Doğu Karadeniz Projesi ve Konya Ovası Projesinin uygulamalarını yerinde koordine etmek ve bu kalkınma projelerinin uygulandığı illerdeki yatırımların gerektirdiği araştırma, planlama, programlama, projelendirme, izleme, değerlendirme ve koordinasyon hizmetlerinin yerine getirilmesi suretiyle bu projelerin kapsadığı bölgelerin kalkınmasını hızlandırmak üzere, Kalkınma Bakanlığına bağlı ve tüzel kişiliğe sahip,

a) Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi,

b) Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi,

c) Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi,

başkanlıklarının kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.

(2) Başkanlıkların merkezleri ve kapsadıkları iller, ekli (I) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Başkanlıkların kapsadıkları illeri ve merkezlerini değiştirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.

(3) Başkanlıklar, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren beş yıllık süre için kurulmuştur. Bu süre, Bakanlar Kurulu kararıyla beş yıla kadar uzatılabilir.”

MADDE 35- 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 2- (1) Başkanlıkların görevleri şunlardır:

a) Bölgelerin kalkınmasının hızlandırılması amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların proje ve faaliyetlerinin uyum ve bütünlük içinde yürütülmesini sağlayacak eylem planları hazırlamak, bunların uygulanmasını koordine etmek, izlemek ve değerlendirmek.

b) Eylem planları kapsamındaki kamu yatırımlarının etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesi için kurumlar arası koordinasyonu sağlamak.

c) Eylem planlarının gerektirdiği yatırımlara ilişkin teklifleri ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlamak, önceliklendirmek ve ilgili kurum ve kuruluşlar ile Kalkınma Bakanlığına göndermek.

ç) Bölgedeki kurum ve kuruluşlar tarafından yürütülen yatırım projelerini izlemek ve değerlendirmek.

d) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarınca talep edilmesi hâlinde, yatırım projelerinin geliştirilmesine yardımcı olmak, bu sürece gerektiğinde Kalkınma Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre malî ve teknik destek sağlamak.

e) Bölge planlarının tamamlayıcılığını ve bütünlüğünü gözeterek, kalkınma ajanslarının ortak ve daha etkili çalışmalarına yardımcı olmak ve bu konularda görüş ve öneriler geliştirmek.

f) Bölgelerinin gelişme potansiyeline, sorunlarına ve imkânlarına dair araştırma, etüt, proje ve incelemeler yapmak veya yaptırmak.

g) Kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları için başta kurumsal kapasite ve beşeri kaynak konuları olmak üzere, Kalkınma Bakanlığının belirleyeceği usûl ve esaslara göre mevcut proje ve programlarla mükerrerlik oluşturmayacak yenilikçi destek programları tasarlamak ve uygulamak.

ğ) Kalkınma Bakanlığı tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.”

MADDE 36- 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Eylem planları

MADDE 3- (1) Eylem planları, bölgedeki illerin tamamını kapsayacak şekilde, Düzey 2 İstatistikî Bölge Birimleri bazındaki bölge planları ve ilgili diğer plan ve programlar esas alınarak hazırlanır. Eylem planlarının hazırlanmasında bölgedeki kalkınma ajansları başta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşların görüş ve önerileri alınır. Eylem planları, Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulunun onayına sunulmak üzere Başkanlıklar tarafından Kalkınma Bakanlığına gönderilir.

(2) Eylem planlarının ilgili kuruluşlar nezdinde uygulanmasının takibi ve koordinasyonu Başkanlıklar tarafından yürütülür. Başkanlıklar bu kapsamdaki iş ve işlemlerin yürütülmesinden Kalkınma Bakanlığına karşı sorumludur.”

MADDE 37- 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının sonuna aşağıdaki cümle ile maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Diğer personel Kalkınma Bakanı tarafından atanır.”

“(3) Başkanlıklar, İzleme ve Değerlendirme Koordinatörlüğü ve Yönetim Hizmetleri Koordinatörlüğü ile bölgelerinin özellikleri, ihtiyaçları ve eylem planlarının mahiyeti dikkate alınarak Kalkınma Bakanının onayıyla kurulan diğer koordinatörlüklerden oluşur. Başkanlıklardaki koordinatörlüklerin sayısı altıyı geçemez.”

MADDE 38- 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin; ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, üçüncü fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiş, beşinci fıkrasında yer alan “Başkanlıklarda sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler” ibaresi “yedinci fıkrada belirtilen nitelikleri taşımak kaydıyla, Başkanlıklarda sözleşmeli olarak istihdam edilebilir” şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(2) Başkanlıklarda, Başkan, Başkan Yardımcısı, Müşavir, Hukuk

Müşaviri ve Uzman kadrolarına atananlar, kadroları karşılık gösterilmek

suretiyle, 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel

çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli olarak

çalıştırılabilir. Başkanın sözleşme ücreti GAP İdaresi Başkanının sözleşme

ücretini, Başkan Yardımcısının sözleşme ücreti GAP İdaresi Başkan Yardımcısının

sözleşme ücretini geçmeyecek şekilde belirlenir. Söz konusu personele,

çalıştıkları günlerle orantılı olarak, hastalık ve yıllık izinleri dâhil, Ocak,

Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında birer aylık sözleşme ücreti tutarında ikramiye

ödenir. Bunlardan üstün gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre

başarılı çalışmalar yaptıkları tespit edilenlere, Kalkınma Bakanının onayı ile

Haziran ve Aralık aylarında birer aylık sözleşme ücreti tutarında teşvik

ikramiyesi ödenebilir. Başkan tarafından birimlerin eşgüdümü için koordinatör

olarak görevlendirilecek azami altı Uzmana, kadroları için öngörülen sözleşme

ücreti yüzde on artırımlı olarak ödenir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usûl

ve esaslar ile bu fıkrada belirtilen personele yapılacak diğer ödemeler

Bakanlar Kurulunca belirlenir.”

“Bunlara ödenecek ücretin net tutarı, birinci dereceli Uzmana ödenen aylık ortalama net tutarı aşmamak üzere Kalkınma Bakanı tarafından tespit edilir.”

“(7) Başkanlıklarda bu maddede belirtilen usullere göre çalıştırılacak uzman personel; en az dört yıllık fakülte ya da yüksekokullardan veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından en az lisans düzeyinde mezun olanlar arasından istihdam edilir.”

MADDE 39- 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(2) Başkanlıklar, Doğu Anadolu Projesi, Doğu Karadeniz Projesi ve Konya Ovası Projesine ilişkin eylem planı, program ve projelerin hazırlanmasında, uygulamanın izlenmesinde ve değerlendirilmesinde, başta bölgedeki kalkınma ajansları olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği tesis eder.”

MADDE 40- 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki cetvel eklenmiştir.

“(I) Sayılı Cetvel

BAŞKANLIKLARIN MERKEZLERİ VE KAPSADIĞI İLLER

“

MADDE 41- 8/4/1965

tarihli ve 580 sayılı Millî Prodüktivite Merkezi Kuruluş Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. Mevzuatta 580 sayılı Millî Prodüktivite Merkezi Kuruluş Kanununa yapılmış olan atıflar 635 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye, Millî Prodüktivite Merkezine yapılmış olan atıflar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına yapılmış sayılır.

MADDE 42- 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;

a) 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı alt bendine “Aile ve Sosyal Politikalar Uzman Yardımcıları,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Savunma Sanayii Uzman Yardımcıları,” ve “Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanlığına,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Savunma Sanayii Uzmanlığına,” ibareleri eklenmiştir.

b) 59 uncu maddesinde yer alan “Savunma Sanayii Müsteşarlığı ile” ibaresi “Savunma Sanayii Müsteşarlığına ait Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, I.Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı ve Müşavir Avukat kadrolarına,” şeklinde değiştirilmiştir.

c) Eki (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “I – Genel İdare

Hizmetleri Sınıfı” bölümünün; (d) bendine “Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma

İdaresi Başkanı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Doğu Karadeniz Projesi Bölge

Kalkınma İdaresi Başkanı, Kalkınma Araştırmaları Merkezi Başkanı,” ibaresi, (f)

bendine “Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkan Yardımcısı,”

ibaresinden sonra gelmek üzere “Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi

Başkan Yardımcısı” ibaresi eklenmiş, aynı bentte yer alan “Kalkınma

Araştırmaları Merkezi Başkanı,” ibaresi yürürlükten kaldırılmış ve (h) bendine

“İhracatı Geliştirme Uzmanları,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Savunma

Sanayii Uzmanları,” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 43- 31/7/1970 tarihli ve 1325 sayılı Millî Savunma Bakanlığı Görev ve Teşkilatı Hakkında Kanunun 1 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Bakanlıkta, sayısı yediyi geçmemek üzere Bakanlık Müşaviri, bir Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri ile bir Özel Kalem Müdürü atanabilir. Bunların kadroları Bakanlık merkez teşkilatında, Silahlı Kuvvetler kadrolarından ayrı olarak gösterilir.”

MADDE 44- 23/4/1981 tarihli ve 2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanunun eki (2) sayılı cetvelde yer alan “Bakanlık Müşavirleri” ibaresi “Bakanlık Müşavirleri (Millî Savunma Bakanlığı Bakanlık Müşavirleri dâhil) şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 45- 27/9/1984 tarihli ve 3046 sayılı Kanunun 19/A maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.

“Bakan, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların (5018 sayılı Kanuna ekli (III) sayılı cetvelde yer alan kurumlar dâhil) her türlü faaliyet ve işlemlerini denetlemeye yetkilidir.”

MADDE 46- 14/2/1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“g) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı.”

MADDE 47- 3152 sayılı Kanuna 13/A maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı

MADDE 13/B- Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Bakanlığın Avrupa Birliği ile ilişkilerini yürütmek ve Avrupa Birliğine uyum çalışmalarında koordinasyonu sağlamak.

b) Bakanlığın yabancı ülkeler ve uluslararası kuruluşlar ile ilişkilerini yürütmek ve bu konuda koordinasyonu sağlamak.

c) Avrupa Birliği, uluslararası kuruluşlar ve diğer ülkelerce sağlanan mali kaynakların proje bazlı kullanım sürecini yürütmek, Bakanlık merkez ve bağlı birimlerince yürütülen projelerin uygulanmasını izlemek ve koordinasyonunu sağlamak.

d) Bakanlığın görev alanına giren konularda insan haklarının korunması ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapmak, bu konularda Bakanlık birimleri arasında koordinasyonu sağlamak, ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların denetim mekanizmaları ile ilgili çalışmaları yürütmek.

e) Bakanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak.”

MADDE 48- 3152 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve mevcut (d) bendi (e) bendi olarak teselsül ettirilmiştir.

“d) Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı,”

MADDE 49- 3152 sayılı Kanuna 23 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı

MADDE 23/A- Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:

b) Bakanlığın bilgi işlem hizmetlerini yürütmek.

c) Bakanlığın internet sayfaları, elektronik imza ve elektronik belge uygulamaları ile ilgili teknik çalışmaları yapmak.

d) Bakanlık hizmetleriyle ilgili bilgileri toplamak ve ilgili birimlerle işbirliği içinde veri tabanları oluşturmak.

e) Bakanlığın görev alanına giren bilişim konularında bağlı kuruluşlar ve mahalli idareler ile koordinasyonu sağlamak.

f) Bakanlığın mevcut bilişim altyapısının kurulumu, bakımı, ikmali, geliştirilmesi ve güncellenmesi ile ilgili işleri yürütmek, haberleşme güvenliğini sağlamak ve bu konularda görev üstlenen personelin bilgi teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak düzenli şekilde hizmet içi eğitim almalarını sağlamak.

g) Bakanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak.”

MADDE 50- 3152 sayılı Kanunun eki (1) sayılı cetvelin “Ana Hizmet Birimleri” başlıklı sütununa “7 - Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı” sırası, “Yardımcı Birimler” başlıklı sütununa 3 üncü sırasından sonra gelmek üzere “4 – Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı” sırası eklenmiş ve mevcut 4 üncü sıra 5 inci sıra olarak teselsül ettirilmiştir.

MADDE 51- 7/11/1985 tarihli ve 3238 sayılı Savunma Sanayii Müsteşarlığının Kurulması ve 11 Temmuz 1939 Tarih ve 3670 Sayılı Milli Piyango Teşkiline Dair Kanunun İki Maddesi ile 23 Ekim 1984 Tarih ve 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun Bir Maddesinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun;

a) 7 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Müsteşarlıkta, 23/4/1981 tarihli ve 2451 sayılı Kanun hükümleri dışında kalan memurlar Millî Savunma Bakanının onayı ile atanır. Bakan bu yetkisini Müsteşara devredebilir.”

b) 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “ile Daire Tabibi Kadrosu” ibaresi “Savunma Sanayii Uzmanı ve Uzman Yardımcısı ile Daire Tabibi kadroları” şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“Müsteşarlık, görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere Savunma Sanayii Uzmanı ve Uzman Yardımcısı istihdam eder. Savunma Sanayii Uzman Yardımcılığına atanabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak aşağıdaki şartlar aranır:

a) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî bilimler fakülteleri, Müsteşarlığın görev alanına giren ve yönetmelikle belirlenen mühendislik fakülteleri ile diğer yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,

b) Yönetmelikle belirlenen yabancı dillerden en az birini iyi derecede bilmek.

c) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak.

Uzman Yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve

hazırlayacakları uzmanlık tezinin, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul

edilmesi kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi

içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları

veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir.

Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu

Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgarî (B) düzeyinde

veya dil yeterliği bakımından buna denkliği kabul edilen ve uluslararası

geçerliliği bulunan başka bir belgeye sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda

başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı halde geçerli mazereti

olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı

verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa

hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı

gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile yabancı dil yeterliği

şartını yerine getirmeyenler, Savunma Sanayii Uzman Yardımcısı unvanını

kaybederler ve Müsteşarlıkta durumlarına uygun kadrolara atanırlar.

Savunma Sanayii Uzmanı ve Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.”

c) Geçici 8 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 9- Bu maddenin yayımı tarihinde Müsteşarlıkta Şube

Müdürü (Uzman) unvanıyla görev yapanlar Uzman kadrolarına bulundukları kadro

dereceleriyle herhangi bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılır. Bunların

yeni kadrolarına atanmış sayıldıkları tarih itibarıyla, eski kadrolarına

ilişkin en son ayda aldıkları sözleşme ücreti, aylık, ek gösterge, ikramiye

(bir aya isabet eden net tutarı), her türlü zam ve tazminatlar ve değişik adlar

altında yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya

bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer

olarak esas alınır); atanmış sayıldıkları kadrolara ilişkin olarak yapılan

sözleşme ücreti, aylık, ek gösterge, ikramiye (bir aya isabet eden net tutarı),

her türlü zam ve tazminatlar ve değişik adlar altında yapılan her türlü

ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti

hariç) toplam net tutarından fazla olması hâlinde aradaki fark tutarı, herhangi

bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca

tazminat olarak ödenir. Atanmış sayıldıkları kadro unvanlarında isteğe bağlı

olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, kendi istekleriyle başka kurumlara

atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir.

Birinci fıkraya göre Şube Müdürlüğü (Uzman)'nden Uzman kadrolarına atanmış sayılanlardan boşalan Şube Müdürü kadrolarının kadro unvanı “Uzman” şeklinde değiştirilmiştir.”

MADDE 52- 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun mülga 6 ncı maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

“Taşra teşkilatı ile Bakanlığın il düzeyindeki iş ve işlemleri

MADDE 6- Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Spor Genel Müdürlüğünün taşradaki hizmetlerini yürütmek üzere illerde gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü, ilçelerde gençlik hizmetleri ve spor ilçe müdürlüğü kurulur. Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürleri ile Gençlik Hizmetleri ve Spor İlçe Müdürleri Bakan tarafından atanır. İl teşkilatının bütçesi özel bütçedir. İl bütçesinden ilçelere valinin onayı ile ödenek tahsis edilir.

Spor Genel Müdürlüğüne bağlı federasyonların ilgili olduğu spor dallarında taşra bağlantılarını sağlamak amacıyla illerde fahri olarak görev yapmak üzere birer spor dalı temsilcisi bulunur.”

MADDE 53- 3289 sayılı Kanunda yer alan “Spor İl ve İlçe Müdürlükleri” ibareleri “Gençlik Hizmetleri ve Spor İl ve İlçe Müdürlükleri” şeklinde değiştirilmiştir. Mevzuatta Spor Genel Müdürlüğünün taşra teşkilatına yapılmış olan atıflar gençlik hizmetleri ve spor il ve ilçe müdürlüklerine yapılmış sayılır.

MADDE 54- 3289 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 12- Spor Genel Müdürlüğü taşra teşkilatında İl Spor

Müdürü ve İlçe Spor Müdürü kadrolarında bulunanların görevleri bu maddenin

yürürlüğe girdiği tarihte sona erer. Bunlar ekli (2) sayılı liste ile ihdas

edilen Araştırmacı kadrolarına halen bulundukları kadro dereceleriyle atanmış

sayılır. Bu madde uyarınca ihdas edilen Araştırmacı kadroları, herhangi bir

sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş

sayılır. Bu madde uyarınca atanmış sayılan personelin yeni kadrolarına atanmış

sayıldıkları tarih itibarıyla eski kadrolarına ilişkin olarak en son ayda

aldıkları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve

benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili

çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutar sabit

bir değer olarak esas alınır); yeni atandıkları kadrolara ilişkin olarak

yapılan aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri

adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya

bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması halinde

aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark

kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atanmış sayıldıkları kadro

unvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, kendi

istekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir.

Spor Genel Müdürlüğünün mevcut il ve ilçe müdürlükleri, gençlik hizmetleri ve

spor il ve ilçe müdürlükleri olarak faaliyetlerine devam eder.”

MADDE 55- 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına “Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı,” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 56- 27/10/1989 tarihli ve 388 sayılı Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilatının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinin birinci fıkrasının sonuna aşağıdaki cümle eklenmiş, 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

“Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilatının görev süresini uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.”

“i) Bölge planlarının tamamlayıcılığını ve bütünlüğünü gözeterek, kalkınma ajanslarının ortak ve daha etkili çalışmalarına yardımcı olmak ve bu konularda görüş ve öneriler geliştirmek,”

MADDE 57- 388 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “23 yıl sonra” ibaresi “1 inci maddede belirtilen sürenin sonunda” olarak değiştirilmiştir.

MADDE 58- 23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun mülga 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

“MADDE 29- Reklam Kurulu, Tüketici Konseyi ve tüketici sorunları hakem heyetlerinin faaliyetlerine ilişkin masraflar, Bakanlığın tüketicinin korunması amacına yönelik masrafları ve sair harcamalar Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.”

MADDE 59- 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun;

a) 221 inci maddesinin üçüncü fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.

“Bu madde kapsamında personele ödenmesi gereken fazla mesai ücretinin Ankara Gümrük Muhasebe Birimi hesabına aktarılan tutarı aşması hâlinde, aradaki fark Maliye Bakanlığı tarafından personel giderlerini karşılama ödeneğinden Bakanlık bütçesine bu amaçla aktarılacak ödenekten karşılanır.”

b) 244 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“7. Uzlaşma komisyonlarının başkan ve üyelerine, bu komisyonlardaki çalışmaları dolayısıyla verilecek ücret Gümrük ve Ticaret Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenir.”

MADDE 60- 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (II) sayılı cetvelin “B) ÖZEL BÜTÇELİ DİĞER İDARELER” bölümüne “41) Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı” sırası eklenmiş ve “24) Millî Prodüktivite Merkezi” sırası yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 61- 24/3/2010 tarihli ve 5978 sayılı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun;

a) 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan “Avrupa Birliği çerçevesinde yürütülen projeler hariç olmak üzere” ibaresi “Avrupa Birliği çerçevesinde yürütülen projeler ile Yükseköğretim Kurulu ve üniversiteler hariç olmak üzere” şeklinde değiştirilmiştir.

b) 11 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiş ve mevcut (g) bendi (ğ) bendi olarak teselsül ettirilmiştir.

“g) Türkiye'ye çeşitli alanlarda eğitim, öğretim, seminer, kurs ve benzeri faaliyetler için gelecek yabancı uyruklu öğrencilere ihtiyaçları doğrultusunda destek vermek.”

c) 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Avrupa Birliği çerçevesinde yürütülen projeler hariç olmak üzere” ibaresi “Avrupa Birliği çerçevesinde yürütülen projeler ile Yükseköğretim Kurulu ve üniversiteler hariç olmak üzere” şeklinde, (c) bendinin (1) ve (4) numaralı alt bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“1) Yükseköğretim Kurulu ve üniversiteler aracılığıyla öğrenim görmek üzere getirilen yabancı öğrenciler hariç olmak kaydıyla, kamu kurum ve kuruluşlarınca temel eğitim giderleri karşılanmak suretiyle öğrenim görmek üzere Türkiye'ye gelecek olan ve Türkiye'de öğrenim gören öğrencilere ilişkin genel politikaları belirlemek.”

“4) Yükseköğretim Kurulunun önerilerini dikkate alarak Yükseköğretim Kurulu ve üniversiteler hariç olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarınca temel eğitim giderleri karşılanmak suretiyle yükseköğretim kurumlarına alınacak öğrenci kontenjanlarını ve seçim esaslarına ilişkin ilkeleri belirlemek.”

MADDE 62- (1) EXPO 2020'ye ev sahipliği yapacak kentin belirlenmesi amacıyla 2013 yılında Uluslararası Sergiler Bürosu genel kurulunda yapılacak seçimlerde, İzmir İlinin ülkemiz adına sürdürdüğü adaylığının başarıyla sonuçlandırılmasına ilişkin iş ve işlemleri yürütmek üzere, özel hukuk hükümlerine tabi ve tüzelkişiliği haiz EXPO 2020 İzmir Yönlendirme Kurulu kurulmuştur.

(2) Yönlendirme Kurulunun organları Yürütme Komitesi ve Genel Sekreterliktir.

(3) Yönlendirme Kurulunun gelirleri şunlardır:

a) Genel bütçeden ayrılacak ödenek.

b) İzmir Büyükşehir Belediyesinin 2012 ve 2013 bütçelerine her yıl bu amaçla konacak ödenek.

c) İzmir İl Özel İdaresinin 2012 ve 2013 bütçelerine her yıl bu amaçla konacak ödenek.

ç) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, İzmir Ticaret Odası, Ege İhracatçılar Birliği, Ege Bölgesi Sanayi Odası tarafından 2012 ve 2013 yıllarında aktarılacak tutarlar.

d) Her türlü naklen yayın, reklam ve sponsorluk gelirleri.

e) Gerçek ve tüzelkişilerden alınacak nakdi ve ayni bağış ve yardımlar.

f) Faiz ve diğer gelirler.

(4) Gelirler ulusal bankalardan birinde bu amaçla açılacak hesapta toplanır. Hesap açmaya, kapamaya veya hesapta toplanan tutarları nemalandırmaya Yürütme Komitesi Başkanı yetkilidir. Başkan, bu yetkilerini kısmen veya tamamen Yürütme Komitesinin diğer üyelerinden birine veya Genel Sekretere devredebilir.

(5) Bu madde kapsamına giren mal ve hizmet alımları ile her türlü işlemlerde 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz. Alım, satım ve kiralama işlemleri ile yapılacak harcamalarda uygulanacak usul ve esaslar Yönlendirme Kurulunca belirlenir.

(6) Kurulun ve organlarının oluşumu ve çalışma esasları, Kurula ve Yürütme Komitesine üye olarak katılacak kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve diğer gerçek veya tüzelkişiler ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir.

(7) İzmir'in adaylığının Uluslararası Sergiler Bürosu Genel Kurulunca kabulü halinde Yönlendirme Kurulu, EXPO 2020 İzmir ile ilgili işlemleri yürütmek üzere yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar faaliyetlerine devam eder.

(8) İzmir'in adaylığının Uluslararası Sergiler Bürosu Genel Kurulunca kabul edilmemesi halinde Yönlendirme Kurulunun hesaplarında bulunan tutarlar ile taşınırlar Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tasfiye edilir.

MADDE 63- Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ve Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına ait bölümlerinden çıkarılmıştır.

Ekli (2) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin ilgili bölümlerine eklenmiştir.

Ekli (3) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvele Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı bölümü olarak eklenmiştir.

Ekli (4) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek Millî Savunma Bakanlığı merkez teşkilatı kadrolarının ilgili bölümüne eklenmiştir.

190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin, Spor Genel Müdürlüğüne ait bölümünde yer alan “İl Spor Müdürü” ve “İlçe Spor Müdürü” kadro unvanları sırasıyla “Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürü” ve “Gençlik Hizmetleri ve Spor İlçe Müdürü” şeklinde değiştirilmiştir.

Bu Kanun Hükmünde Kararname ile İçişleri Bakanlığı adına ihdas edilen kadrolara, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunundaki sınırlamalara tabi olmadan atama yapılabilir.

MADDE 64- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 59 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi 31/8/2011 tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 65- Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

(1) SAYILI LİSTE

KURUMU : DOĞU ANADOLU PROJESİ

BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

Başkanlık Adı

Merkez

Kapsadığı İller

1. Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı

Erzurum

Ağrı, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum,

Hakkari, Iğdır, Kars, Malatya, Muş, Tunceli, Van

2. Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı

Giresun

Artvin, Bayburt, Giresun, Gümüşhane, Ordu,

Rize, Samsun, Trabzon

3. Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı

Konya

Aksaray, Karaman, Konya, Niğde

KURUMU : KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ

BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest

(2) SAYILI LİSTE

KURUMU : AVRUPA BİRLİĞİ

BAKANLIĞI

TEŞKİLAT I : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest

KURUMU : BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ

BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest Kadro Adedi

Toplam

GİH

Bakanlık Müşaviri

TOPLAM

KURUMU : GENÇLİK VE SPOR

BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

KURUMU : GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Teknisyen

TH

Teknisyen

YH

Hizmetli

YH

Hizmetli

TOPLAM

469

KURUMU : GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest

Kadro

Adedi

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest

Kadro

Adedi

Toplam

GİH

Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürü

TOPLAM

KURUMU : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest Kadro Adedi

Toplam

GİH

Programcı

198

GİH

Bilgisayar İşletmeni

1243

TH

Mühendis

175

TOPLAM

1616

KURUMU : SPOR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : TAŞRA

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

158

KURUMU : GÜNEYDOĞU

ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest Kadro Adedi

Toplam

GİH

Araştırmacı

240

GİH

Araştırmacı

GİH

Araştırmacı

TOPLAM

254

KURUMU : DOĞU ANADOLU PROJESİ

BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest Kadro

Adedi

Toplam

GİH

Müşavir

TOPLAM

KURUMU : KONYA OVASI PROJESİ

BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest Kadro

Adedi

(3) SAYILI LİSTE

KURUMU : DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE

KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest Kadro

Adedi

(4) SAYILI LİSTE

KURUMU : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesi ve başvuru kararlarında, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 8., 10., 11., 36., 49., 70., 91., 112., 113., 123., 125. ve 128. maddelerine dayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

A- E.2011/107 Sayılı Başvuru Yönünden

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve Celal Mümtaz AKINCI'nın katılımlarıyla 27.10.2011 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında;

1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,

2-Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

B- E.2012/47 Sayılı Başvuru Yönünden

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 17.5.2012 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

C- E.2012/62 Sayılı Başvuru Yönünden

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN ve Muammer TOPAL'ın katılımlarıyla 15.6.2012 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

D- E.2012/85 Sayılı Başvuru Yönünden

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 12.9.2012 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

E- E.2012/89 Sayılı Başvuru Yönünden

IV- BİRLEŞTİRME KARARLARI

A- E.2012/47 Sayılı Başvuru Yönünden

8.8.2011 günlü, 649 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 54. maddesi ile 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Geçici Madde 12'nin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2011/107 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, E.2012/47 sayılı dosyanın esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2011/107 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 17.5.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

B- E.2012/62 Sayılı Başvuru Yönünden

8.8.2011 günlü, 649 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 54. maddesi ile 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Geçici Madde 12'nin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2011/107 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, E.2012/62 sayılı dosyanın esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2011/107 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 15.6.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

C- E.2012/85 Sayılı Başvuru Yönünden

8.8.2011 günlü, 649 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 54. maddesi ile 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Geçici Madde 12'nin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2011/107 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, E.2012/85 sayılı dosyanın esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2011/107 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 12.9.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

D- E.2012/89 Sayılı Başvuru Yönünden

8.8.2011 günlü, 649 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 54. maddesi ile 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Geçici Madde 12'nin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2011/107 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, E.2012/89 sayılı dosyanın esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2011/107 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 12.9.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir

V- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi, başvuru kararları ve ekleri, Raportör Recep BENLİ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükmünde kararname kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında Genel Açıklama

Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde kararnameler,

işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal denetimlerinin

yapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa Mahkemesine

verilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin, öncelikle yetki

kanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir. Her

ne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde kararnamelerin yetki

kanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca Anayasa'ya biçim ve

esas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise de

Anayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun hükmünde kararnamenin

yetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü Anayasa'da, Bakanlar Kuruluna

ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar içerisinde kanun hükmünde kararname

çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür. Yetkinin dışına çıkılması, kanun

hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma getirir.

Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü hal

kanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanun

hükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,

kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı bir

bağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanun

hükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.

Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,

geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veya

dayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriği

Anayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan söz

edilemez.

Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi, kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, “Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.” denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde, onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanun hükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hem dayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar.

Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında “Sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...”in kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, Türkiye Büyük Millet Meclisi, “Bakanlar Kurulu”na ancak kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir.

Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceği öngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesinde olduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçe kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz.

Öte yandan, Anayasanın 91. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, yetki kanununda, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, süresi ile süresi içinde birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağının gösterilmesi gerekmektedir.

B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tümünün Anayasa'ya Aykırılığı İddiasının İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırı olduğu ve iptali gerekeceği, iptal edilmesi hâlinde ise KHK'nin dayanaktan yoksun kalacağı belirtilerek, KHK'nin tümünün Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 87. ve 91. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 günlü, E.2011/60, K.2011/147 sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırılığı iddiasına dayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden KHK'nin tümüne yönelik Anayasa'ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır. İptal isteminin reddi gerekir.

C- İptal Başvurusundan Sonra Yapılan Yasal Değişikliklerin Dava Konusu Kurallara Etkisi

KHK'nin;

27. maddesiyle, 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 38. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi, 24.10.2011 günlü, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından,

38. maddesiyle değiştirilen 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin ikinci fıkrası, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle 27.6.1989 günlü, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 12'nin (3) numaralı fıkrasının (aa) bendiyle yürürlükten kaldırıldığından,

51. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiyle değiştirilen, 3238 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrasındaki “Savunma Sanayi Uzmanı ve Uzman Yardımcısı ile Daire Tabibi Kadroları” ibaresi, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname' ye eklenen Ek Madde 12'nin (3) numaralı fıkrasının (g) bendiyle yürürlükten kaldırıldığından,

55. maddesiyle, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 3. maddesinin birinci fıkrasına “Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı,” ibaresi, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 12'nin (1) numaralı fıkrasının (m) bendiyle yürürlükten kaldırıldığından,

59. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 27.10.1999 günlü, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221. maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen cümle, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (j) fıkrası ile değiştirildiğinden,

konusu kalmayan bu maddeye, fıkraya, cümlelere ve ibareye ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

D- Kanun Hükmünde Kararname'nin Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri ile Eki Listelerin 6223 Sayılı Yetki Kanunu Kapsamında Olup Olmadığının İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki listelerin, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığı gibi acil, ivedi, önemli ve zorunlu konuları da düzenlemediği belirtilerek Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı oldukları ileri sürülmüştür.

6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1. maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkinin kapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarak kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi girmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi hâlinde yeni bakanlıklar kurulması, var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmiştir. Bu amaçla;

1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına, yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine,

2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık ve ilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veya yeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yeniden düzenlenmesine,

3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulan bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarına, ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir.

İkinci olarak kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yeni düzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmiştir.

1- KHK'nın 62. Maddesi

KHK'nın 62. maddesinin (1) numaralı fıkrasıyla, EXPO 2020'ye ev

sahipliği yapacak kentin belirlenmesi amacıyla 2013 yılında Uluslararası

Sergiler Bürosu Genel Kurulunda yapılacak seçimlerde İzmir ilinin adaylığına

ilişkin işlemleri yürütmek üzere özel hukuk hükümlerine tabi ve tüzelkişiliği

haiz EXPO 2020 İzmir Yönlendirme Kurulu kurulmuştur. (2) numaralı fıkrada,

Kurulun organları; (3) numaralı fıkrada, Yönlendirme Kurulunun gelir

kaynakları; (4) numaralı fıkrada, gelirlerin nasıl muhafaza edileceği; (5)

numaralı fıkrada, mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu

hükümlerine tabi olmadığı; (6) numaralı fıkrada, Kurulun ve organlarının

oluşumu ile çalışma esaslarının ne şekilde belirleneceği; (7) numaralı fıkrada,

İzmir'in adaylığı kabul edilirse Kurulun görevine devam edeceği; (8) numaralı

fıkrada ise adaylık kabul edilmezse tasfiyenin nasıl yapılacağı düzenlenmiştir.

EXPO 2020'ye ilişkin olarak İzmir ilinin adaylığı için çalışmalar yapmak amacıyla kurulan Yönlendirme Kurulu özel hukuk hükümlerine tabi ve tüzelkişiliği haiz olup herhangi bir bakanlığın bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşu değildir. Bu özelliği nedeniyle 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamına ilişkin 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi anlamında bir kuruluş olarak değerlendirilemez.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında kalmadığından dolayı Anayasa'nın 91. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.

2- KHK'nin Diğer Kuralları

Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda; KHK'nin, hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ile Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca iptal edilenler dışında kalan diğer kurallar 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamında kaldığından Anayasa'nın 91. maddesine aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir.

KHK'nın 59. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi İle 4458 sayılı Kanun'un 244. maddesine eklenen (7) numaralı fıkra yönünden Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

E- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tüm Maddelerinin ve Eki Listelerin Anayasa'nın 91. Maddesi Yönünden İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddelerinin ve eki listelerin Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin düzenleme içerdiği, bu nedenle Anayasa'nın 91. maddesine aykırı oldukları ileri sürülmüştür.

1- KHK'nin 24. Maddesiyle 640 sayılı KHK'nin Değiştirilen 16. Maddesinin (5) Numaralı Fıkrası

KHK'nin 24. maddesiyle, 640 sayılı KHK'de düzenlenen Rehberlik ve

Teftiş Başkanlığına ilişkin daha ayrıntılı bir düzenleme yapılmıştır. Bu

kapsamda Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin görev ve yetkileri yeniden

düzenlenmiştir. 24. maddeyle 640 sayılı KHK'nin değiştirilen 16. maddesinin (5)

numaralı fıkrasında, denetime tâbi olan gerçek ve tüzel kişilerin, gizli dahi

olsa bütün belge, defter ve bilgileri ibraz etme, para ve para hükmündeki

evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde Gümrük ve Ticaret Müfettişlerine gösterme,

Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin saymasına ve incelemesine yardımcı olma

zorunlulukları olduğu kuralına yer verilmiştir. Ayrıca bu kural uyarınca Gümrük

ve Ticaret Müfettişleri, görevleri sırasında tüm resmî daire, kurum, kuruluş ve

kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi,

evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkilidirler, kanunî engel olmadıkça bu

isteğin yerine getirilmesi zorunludur.

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci

fıkrasında “Sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın

ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi

hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...”in

kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öteyandan,

Anayasa'nın “Özel hayatın gizliliği “ başlıklı 20. maddesinin

birinci fıkrasında, herkesin, özel hayatına ve aile hayatına saygı

gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu, özel hayatın ve aile hayatının

gizliliğine dokunulamayacağı belirtildikten sonra ikinci fıkrasında hangi

hâllerde kişilerin üstünün, özel kâğıtları ve eşyasının aranıp el

konulabileceği, üçüncü fıkrasında ise herkesin kendisiyle ilgili kişisel

verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olduğu, kişisel verilerin ancak

kanunda öngörülen hâllerde ve kişinin rızasıyla işlenebileceği kurala

bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın ikinci kısmının “Kişinin Hakları ve

Ödevleri” başlıklı ikinci bölümünde yer alan ve 20. maddesinde korunan özel

hayatın gizliliği ve korunması hakkına ilişkin olarak kanun hükmünde kararname

ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin yaptıkları denetimler esnasında talep etmeleri hâlinde her türlü bilgi ve belgenin kendilerine verilmesi zorunluluğu getiren kural, Anayasa'nın 20. maddesine göre özel hayatın gizliliği ve korunması hakkına ilişkin olduğundan, bu hususu düzenleyen KHK'nin 24. maddesiyle 640 sayılı KHK'nın değiştirilen 16. maddesinin (5) numaralı fıkrası Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptali gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR ile Burhan ÜSTÜN bu görüşe değişik gerekçeyle katılmışlardır.

Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe katılmamışlardır.

2- KHK'nin 24. Maddesiyle 640 sayılı KHK'nin Değiştirilen 16. Maddesinin (8) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “…mesleğe alınmaları…” İbaresi

KHK'nin 24. maddesiyle 640 sayılı KHK'nın değiştirilen 16. maddesiyle Gümrük ve Ticaret Bakanlığı birimlerinden olan Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı yeniden düzenlenirken (8) numaralı fıkrada da Başkanlığa bağlı olarak görev yapacak olan Gümrük ve Ticaret Müfettişleri ve Müfettişyardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları ile Başkanlığın çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında “Sıkıyönetim ve

olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve

ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile

dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...”in kanun hükmünde

kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa'nın “Kamu

hizmetlerine girme hakkı” başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, her

Türk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonra

ikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka

hiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 70.

maddesinde düzenlenen ve “Siyasi Haklar ve Ödevler” başlıklı dördüncü

bölümünde yer alan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanun

hükmünde kararname ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

KHK'nin 24. maddesiyle 640 sayılı KHK'nın değiştirilen 16. maddesinin (8) numaralı fıkrasında yer alan “…mesleğe alınmaları…” ibaresi kamu hizmetine girme hakkına ilişkin bir düzenleme olduğundan kural, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptali gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR ile Burhan ÜSTÜN bu görüşe değişik gerekçeyle katılmışlardır.

Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe katılmamışlardır.

3- KHK'nin 27. Maddesiyle 640 sayılı KHK'nin Değiştirilen 38. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının Birinci Cümlesi

KHK'nin 27. maddesiyle 640 sayılı KHK'nin değiştirilen 38. maddesi başlığıyla birlikte değiştirilmiştir. Personel alım usulünü düzenleyen kuralın (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesiyle Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde yer alan Bakanlık kadroları dışındaki kadrolara ve sözleşmeli personel pozisyonlarına ilk defa atanacakların ilgili mevzuat uyarınca yapılan merkezi sınavdan yetmiş ve üzeri puan alanlar arasından, sınav komisyonlarınca yapılacak sözlü sınav sonucuna göre belirleneceği kurala bağlanmıştır.

KHK'nin 27. maddesiyle 640 sayılı KHK'nin değiştirilen 38. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin, söz konusu Bakanlığa personel alımına ilişkin bir kriter getirmesi nedeniyle kamu hizmetine girme hakkına ilişkin bir düzenleme niteliği taşıdığı görülmektedir. Bu nedenle, dava konusu kural Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptali gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR ile Burhan ÜSTÜN bu görüşe değişik gerekçeyle katılmışlardır.

Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe katılmamışlardır.

4- KHK'nin 51. Maddesinin Birinci Fıkrasının (b) Bendi ile 3238 Sayılı Kanun'un 8. Maddesine Eklenen Altıncı Fıkranın İkinci Cümlesi ve (a), (b), (c) Bentleri ile Yedinci ve Sekizinci Fıkraları

KHK'nin 51. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 3238

sayılı Kanun'un personel rejimi kenar başlıklı 8. maddesine eklenen altıncı

fıkranın ikinci cümlesi ve devamındaki (a), (b) ve (c) bentlerinde Savunma

Sanayi Uzman Yardımcılığına atanabilme koşulları düzenlenmiştir. 8. maddeye

eklenen yedinci fıkrada Savunma Sanayi Uzman Yardımcılarının Uzman kadrolarına

atanabilme koşulları belirlendikten sonra, sınavlarda başarılı olamayanların ve

hazırladıkları tez kabul edilmeyenlerin durumlarına uygun başka bir kadroya

atanacakları kuralı getirilmiştir. Maddeye eklenen sekizinci fıkrada ise

Savunma Sanayi Uzmanı ve Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları,

yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile diğer

hususların yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

Savunma Sanayi Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığı kadrolarına giriş koşullarının belirlenmesi, Anayasa'nın 70. maddesine göre kamu hizmetine girme hakkına ilişkin olduğundan, bu hususu düzenleyen KHK'nin 51. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 3238 sayılı Kanun'un 8. maddesine eklenen altıncı fıkranın ikinci cümlesi ve (a), (b), (c) bentleri ile yedinci ve sekizinci fıkralar Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptalleri gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR ile Burhan ÜSTÜN bu görüşlere değişik gerekçeyle katılmışlardır.

Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe katılmamışlardır.

5- KHK'nin Diğer Kuralları

KHK'nin iptal edilen kuralları ile hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler dışında kalan diğer kurallarında, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin herhangi bir aykırılık saptanmadığından bu kurallar, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir.

F- Kanun Hükmünde Kararname'nin İçerik Yönünden İncelenmesi

1- KHK'nin 24. Maddesiyle Değiştirilen 640 Sayılı KHK'nin 16. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrası

Dava dilekçesinde, Rehberlik ve Teftiş Başkanı'nın ne şekilde

atanacağı, bu göreve atanacak kişinin daha önce gümrük ve ticaret müfettişi

sıfat ve yetkisine sahip olup olmadığı veya başkanlık görevine atanacak kamu

görevlisinin ne kadar süre görev yapmış olması gerektiği konusunda bir

düzenleme bulunmadığı, bu nedenle bu göreve müfettiş sıfat ve yetkisini haiz

olmayan idari görevlilerin de atanmasının önünün açıldığı, diğer Bakanlık

Teftiş Kurulu Başkanlarının müfettiş sıfat ve yetkisine sahip kişiler arasından

müşterek kararname ile atanması yönündeki yönetmelik, tüzük gibi idari

düzenlemeler dikkate alındığında bu durumun eşitlik kuralına aykırı olduğu,

ayrıca fıkranın ikinci cümlesi uyarınca Rehberlik ve Teftiş Başkan Yardımcıları

ile Grup Başkanlarının müşterek kararname ile görevlendirilmeyip, Bakan

tarafından görevlendirilmelerinin Anayasa'nın 2., 6., 7., 10., 11. ve 128.

maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

KHK'nin 24. maddesiyle değiştirilen 640 sayılı KHK'nin 16. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilk cümlesinde, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının, Başkan, başkan yardımcıları, grup başkanları ile gümrük ve ticaret müfettişlerinden oluşacağı; ikinci cümle uyarınca da başkan yardımcıları ile grup başkanlarının fiilen on yıldan fazla denetim görevi yapmış olanlar arasından Bakan tarafından görevlendirileceği ifade edilmiştir.

İptali istenen kuralda Rehberlik ve Teftiş Başkanı'nın hangi niteliklere sahip olacağı ve ne şekilde atanacağına ilişkin bir belirleme yapılmayarak “eksik düzenleme” yapıldığı ve diğer Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlarının müfettiş sıfat ve yetkisine sahip kişiler arasından atanması nedeniyle bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddia edilmiştir.

Anayasa'nın 10. maddesinde, “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” denilmiştir.

“Kanun önünde eşitlik ilkesi” hukuksal durumları aynı

olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik

öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar

karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık

tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve

topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitlik ilkesi ihlal

edilmiş olmaz. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı

tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da

topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı

hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa

Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.

Anayasa Mahkemesi, Anayasa'ya aykırı bulduğu kuralları iptal ederek yürürlükten kalkmasını sağlar, ancak kanun koyucu gibi davranarak yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm kuramaz. Anayasa'nın öngördüğü ve mutlaka düzenlenmesini istediği hususlara yer vermeme durumu dışında, kanun koyucunun anayasal ilkelere aykırı olmamak kaydıyla takdir yetkisi kapsamında getirebileceği bir kuralı getirmemesi iptal nedeni olamaz.

Kaldı ki, 11.10.2011 günlü, 662 sayılı KHK'nin 76. maddesiyle, 2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanun'un (2) sayılı Cetveli'ne “Bakanlıkların Rehberlik ve Teftiş, Rehberlik ve Denetim, Denetim Hizmetleri başkanları,” sırası eklenmiştir. Bu düzenlemeye göre Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanı'nın atamasının da müşterek kararname ile yapılması gerekmektedir.

Dava dilekçesinde ayrıca, Rehberlik ve Teftiş Başkan Yardımcıları ile Grup Başkanlarının müşterek kararname ile görevlendirilmeyip, Bakan tarafından görevlendirilmelerinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddia edilmiştir.

KHK ile yapılan değişiklik ile başkan yardımcıları ve grup başkanları fiilen on yıldan fazla denetim görevi yapmış olanlar arasından Bakan tarafından görevlendirilecektir. Burada yeni bir atama işleminden bahsedilmemekte, on yıldan fazla denetim görevinde bulunmuş olanlar arasından görevlendirme yapılması öngörülmektedir. Bakanlığın en üst amiri olan, bakanlık icraatından ve emri altındakilerin faaliyet ve işlemlerinden Başbakana karşı sorumlu olan Bakanın böyle bir görevlendirme yapabilmesinin görev ve sorumluluğu ile çelişmediği açıktır.

Hukuk devletinde kanun koyucu, Anayasa kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine sahiptir. Kanun koyucunun, memur ve diğer kamu görevlileri ile bunların dışındaki çalışanlarla ilgili olarak, Anayasa'da belirlenen kurallara bağlı kalmak, adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini gözetmek koşuluyla düzenleme yapma yetkisi bulunmaktadır. Kanun koyucunun görevin gereklerini ve yapılan işin özelliğini gözeterek farklı kurallar öngörmesinde eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine aykırılık yoktur.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralların, Anayasa'nın 6., 7., 11. ve 128. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

2- KHK'nin 24. Maddesiyle Değiştirilen 640 Sayılı KHK'nin 16. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrası

Dava dilekçesinde, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının kendi içinde gruplara ayrılmasının teftiş sistemini işlevsizleştireceği ve etkisini azaltacağı, bir grupta görev yapan müfettişin diğer grubun görev alanına giren bir konuyla karşılaştığında bu konuyu diğer gruptaki müfettişlerin araştırması zorunluluğundan dolayı denetim hizmetlerinde gecikmeler olacağı ve zafiyete neden olunacağı, ayrıca diğer bakanlık teşkilat kanunlarında böyle bir düzenlemeye gidilmemesi nedeniyle bu durumun eşitlik ilkesini zedelediği, bu nedenle kuralın Anayasa'nın 2., 6., 7., 10., 11. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

KHK'nın 24. maddesiyle 640 sayılı KHK'nin 16. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yapılan değişiklik ile Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının yapısı yeniden düzenlenmiştir. Bu doğrultuda uzmanlaşma ve iş bölümünün sağlanması amacıyla Başkanlık bünyesinde Teftiş Grup Başkanlığı, Gümrük İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı ve Ticaret İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı olmak üzere üç grup başkanlığı teşekkül ettirilmiştir.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.

Anayasa'nın 113. maddesinde bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilatının kanunla düzenleneceği belirtilmek suretiyle bu konuda yasama organına takdir yetkisi tanınmıştır.

Hukuk devletinde kanunların kamu yararı gözetilerek çıkarılması

zorunludur. Kanun koyucu, Anayasa'ya ve hukukun genel ilkelerine aykırı olmamak

kaydıyla her türlü düzenlemeyi yapmak yetkisine sahip olup, düzenlemenin kamu

yararına, başka bir anlatımla ülke koşullarına uygun olup olmadığının

belirlenerek takdir edilmesi kanun koyucuya aittir. Anayasa'ya uygunluk

denetiminde, kanun koyucunun kamu yararı anlayışının isabetli olup olmadığı

değil, incelenen kuralın kamu yararı dışında belli bireylerin ya da grupların

çıkarları gözetilerek yasalaştırılmış olup olmadığının incelenebileceği

açıktır. Kanun koyucunun görevin gereklerini ve yapılan işin özelliğini

gözeterek farklı kurallar öngörmesinde eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine

aykırılık yoktur. Dolayısıyla, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına ilişkin olarak

yapılan ayrıntılı düzenleme doğrultusunda Başkanlığın alt birimi olarak grup

başkanlıklarının oluşturulmasında hukuk devleti ile eşitlik ilkesine aykırılık

bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralların, Anayasa'nın 6., 7., 11. ve 128. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

3- KHK'nin 24. Maddesiyle Değiştirilen 640 Sayılı KHK'nin 16. Maddesinin (3) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, Makamın emri ve onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:” İbaresi

Dava dilekçesinde, Bakanlık müfettişlerinin en üst amir olan Bakan adına inceleme ve soruşturma görevini icra etmeleri nedeniyle iptali istenen “Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Makamın emri ve onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar” ibaresinde “Bakan adına” bu görevleri yerine getirecekleri ifadesinin geçmemesinin Anayasa'nın 2., 6., 7., 8., 112., 113. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Anayasa'nın 112. maddesine göre, “Her bakan, Başbakana karşı sorumlu olup ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emri altındakilerin eylem ve işlemlerinden de sorumludur.”;113. maddesine göre, “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilatı kanunla düzenlenir.”; 123. maddesine göre ise “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.”

İptali istenen ibarede “Bakan adına” ifadesi kullanılmamış olsa da Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı makamının emri ve onayı üzerine verilen görevleri yapacağı açıkça belirtilmiştir. Rehberlik ve Teftiş Başkanlığını yeniden düzenleyen KHK'nin 24. maddesiyle değiştirilen 640 sayılı KHK'nin 16. maddesi bütün olarak incelendiğinde “makam” ifadesiyle Bakanın kastedildiği anlaşılmaktadır. Diğer bakanlık teşkilat kanunlarında da “makam” kelimesi kullanılmaktadır. Bu kanunlarda da makam ifadesiyle bakanlığın en üst amiri olan bakanın kastedildiği açıktır. Dolayısıyla, kuralda makam ifadesinin kullanılması ve Bakan adına ifadesinin madde metninde yer almaması herhangi bir tereddüt oluşturmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 112., 113. ve 123. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 2., 6., 7. ve 8. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

4- KHK'nin 24. Maddesiyle Değiştirilen 640 Sayılı KHK'nin 16. Maddesinin (7) Numaralı Fıkrası

Dava dilekçesinde, iptali istenen kuralda gümrük ve ticaret

müfettişlerinin hangi grup başkanlığı bünyesinde görev yapacağının Bakan

tarafından belirleneceği kuralı yer almışsa da, bu belirlemenin hangi nesnel ve

objektif kriterlere göre yapılacağının belirtilmediği, bu yetkinin denetim

görevini yerine getirecek müfettiş üzerinde baskı aracı olarak

kullanılabileceği, Anayasa'nın 128. maddesi uyarınca görevlendirmede esas

alınacak nesnel ölçütlerin yasal düzenleme ile belirlenmesi gerektiği,

görevlendirmenin herhangi bir nesnel ölçüt belirtilmeksizin Bakan tarafından

yapılacağının belirtilmesiyle yetinilmesinin yasama yetkisinin devri anlamı

taşıdığı, bu nedenle kuralın Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırı olduğu

ileri sürülmüştür.

KHK'nin 24. maddesiyle değiştirilen 640 sayılı KHK'nin 16. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yapılan değişiklik ile grup başkanlıkları teşekkül ettirildikten sonra, (7) numaralı fıkrada yapılan değişiklik ile “Gümrük ve ticaret müfettişlerinin hangi grup başkanlığı bünyesinde görev yapacağı Bakan tarafından belirlenir.” kuralı getirilmiştir.

Anayasa'nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.” denilmiştir. Buna göre, Anayasa'nın 128. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki görevleri yürüten bütün personelin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülüklerinin kanunla düzenlenmesi gerekir.

Anayasa'nın 7. maddesindeki “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'nindir. Bu yetki devredilemez.” kuralına göre, kanun koyucunun temel ilkeleri koymadan, çerçeveyi çizmeden yürütmeye yetki vermemesi, sınırsız, belirsiz bir alanı, yönetimin düzenlemesine bırakmaması gerekir. Belirtilen konuların kanunla düzenlenmesi gerekmekte ise de tüm ayrıntılarının sadece kanunla düzenlenmesi beklenemez ve bu konuda idari düzenlemeler yapılması Anayasa'nın 7. ve 128. maddesine aykırılık teşkil etmez.

Bakanlık müfettişlerinin atanmaları 2451 sayılı Bakanlıklar ve

Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanun'un 2. maddesi uyarınca müşterek

kararname ile yapılmaktadır. KHK'nin 24. maddesiyle değiştirilen 16. maddenin

(3) numaralı fıkrasında ise Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı bünyesindeki grup

başkanlıklarının görevleri ayrıntılı bir şekilde sayılmıştır. Dolayısıyla, bu

yasal düzenlemelerden sonra müfettişlerin hangi grupta görev yapacağının bakanlığın

en üst amiri olan Bakan tarafından belirlenmesi olağandır. Burada olduğu gibi

yasama organı, temel ilkeleri kanunla belirleyip, teknik ve uzmanlık gerektiren

konuların düzenlenmesini yürütme organının görev alanına bırakabilir. Sonuç

olarak bu konuda bir organın karar vermesi gerekmektedir. Bu organın da en üst

amir olması yasama yetkisinin yürütmeye devri anlamına gelmez.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

5- KHK'nin 24. Maddesiyle Değiştirilen 640 Sayılı KHK'nin 16. Maddesinin (8) Numaralı Fıkrasının “…mesleğe alınmaları…” İbaresi Dışında Kalan Bölümü

Dava dilekçesinde, gümrük ve ticaret müfettişleri ile müfettiş yardımcılarının yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları ile Başkanlığın çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceğinin öngörülmesinin yasama yetkisinin devri niteliğinde olduğu, yürütmeye asli düzenleme yapma imkanı tanıdığı, Anayasanın 128. maddesi uyarınca kanun ile düzenlenmesi zorunlu görülen hususların yürütmenin çıkaracağı bir yönetmeliğe bırakılmasının Anayasa'nın 2., 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Dava konusu kuralla, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının görevlerini düzenleyen, KHK'nin 24. maddesiyle değiştirilen 640 sayılı KHK'nin 16. maddesinin (8) numaralı fıkrasında yapılan değişiklikle, müfettiş ve müfettiş yardımcılarının yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları ile Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.

Anayasa'nın 7. maddesinde, yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinin olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği belirtilmektedir. Farklı koşul ve durumlara göre sık sık değişik önlemler alma, bunları kaldırma ve süratli biçimde hareket etme zorunluluğunun bulunduğu alanlarda, yasama organının temel kuralları saptadıktan sonra, uzmanlık ve teknik konulara ilişkin hususları yürütmeye bırakması, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz.

Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının

hizmet birimleri arasında yer almaktadır. KHK'nin 24. maddesiyle yapılan

değişiklik ile Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı altında Teftiş Grup Başkanlığı,

Gümrük İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı ve Ticaret İnceleme ve Soruşturma

Grup Başkanlığı olmak üzere üç ayrı grup teşekkül ettirilmiştir. Teftiş Grup

Başkanlığının görevleri; Bakanlık teşkilatının her türlü faaliyet ve

işlemleriyle ilgili olarak teftiş yapma, Bakanlık teşkilatının denetimi

altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemleri ile ilgili olarak

Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde teftiş yapma, Bakanlığın amaçlarının

daha iyi gerçekleştirilmesini ve mevzuata, plan ve programa uygun çalışılmasını

sağlamak üzere gerekli teklifleri hazırlama ve makama sunma, yetkilendirilmiş

gümrük müşavirleri ve gümrük müşavirlerinin her türlü faaliyet ve işlemlerini

inceleme ve denetleme, mevzuatın uygulanmasında görülen aksaklıklar hakkında

görüş ve önerilerini bir rapor hâlinde Makama sunma, Makam tarafından verilen

benzeri görevleri yapma gibi ayrıntılı bir şekilde düzenlenme yapılmak

suretiyle konunun sınırları çizilmiştir.

Bu görevleri yapacak olan gümrük ve ticaret müfettişleri ve müfettiş yardımcılarının yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları ile Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının çalışma usul ve esasları konularıyla ilgili idari ve teknik ayrıntıların düzenlenmesi hususunda Bakanlığın yetkisini yönetmelik düzenleyerek kullanması, idari ve teknik bir mesele olup gelişen koşul ve durumlar dikkate alınarak süratli bir şekilde karar alınabilmesini sağlamak amacıyla bu konudaki yetkinin Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bırakılması yasama yetkisinin devri anlamı taşımaz.

Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacak

kişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.

Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadece

kanunla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idari düzenlemeler yapılmasının

Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olacağı söylenemez. KHK'nin

24. maddesiyle değiştirilen 640 sayılı KHK'nin 16. maddesiyle gümrük ve ticaret

müfettişlerinin görevleri ayrıntılı şekilde düzenlendiğinden, KHK ile kadroları

ihdas edilen gümrük ve ticaret müfettişleri ile müfettiş yardımcılarının “yetiştirilmeleri”,

“yeterlik sınavları”, “görev, yetki ve sorumlulukları” ile

“ Başkanlığın çalışma usul ve esasları” na ilişkin

konuların zaman ve uygulama ile ortaya çıkan koşullara uygun ayrıntılarının

düzenlenmesi hususunun yönetmeliğe bırakılmasında Anayasa'ya aykırı bir

yön yoktur.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 2., 6., 8. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

6- KHK'nin 24. Maddesiyle Değiştirilen 640 Sayılı KHK'nin 16. Maddesinin (9) Numaralı Fıkrası

Dava dilekçesinde, dava konusu kural ile Bakan'ın Rehberlik ve

Teftiş Başkanlığına ilişkin yetkilerini alt kademelere devredebileceği

hususunun düzenlendiği, 640 sayılı KHK'nin değişen 16. maddesine dayanılarak

19.8.2011 tarihinde yürürlüğe konulan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İmza

Yetkileri Yönergesi ile Gümrük ve Ticaret Bakanı'nın, Rehberlik ve Teftiş

Başkanlığına inceleme, soruşturma emir ve onayı verme yetkisini müsteşara

devrettiği, 3046 sayılı Kanun'a göre kurumun en üst amiri, bakan olduğuna göre

bakanlık müfettişlerinin bakan dışında müsteşar gibi idari bir görevliden emir

ve talimat almalarının hukuken mümkün olmadığı, bakanın Anayasa'nın 112.

maddesi uyarınca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emri altındakilerin eylem

ve işlemlerinden de sorumlu olduğu bu kapsamda bakanın denetim ve gözetim

yetkisi olduğu, bakanın bu yetkisini müfettişler vasıtasıyla kullandığı,

teftişe ilişkin bu yetkilerini alt kademelere devretmesinin Anayasa'nın 2., 7.,

112., 113. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Dava konusu KHK'nin 24. maddesiyle değiştirilen 640 sayılı KHK'nin 16. maddesinin (9) numaralı fıkra uyarınca Bakan, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığını düzenleyen 16. maddedeki yetkilerini alt kademelere devredebilecektir.

Bakanlığın idari teşkilatının bütün işlemlerini bakanın bizzat yapması beklenemeyeceğinden kimi konulara ilişkin yetkilerini, sorumluluk kendi üzerinde kalmak üzere emrinde çalışan kamu görevlilerine devretmesi gerektiği açıktır.

640 sayılı KHK'nin 32. maddesinde yetki devrine ilişkin genel bir

hüküm mevcuttur. Buna göre “Bakan, Müsteşar ve her kademedeki Bakanlık

yöneticileri sınırlarını açıkça belirtmek ve yazılı olmak şartıyla

yetkilerinden bir kısmını alt kademelere devredebilir. Yetki devri, uygun

araçlarla ilgililere duyurulur.” Bu genel düzenlemeye rağmen 16.

maddenin (9) numaralı fıkrasında Bakanın bu maddedeki yetkilerini alt

kademelere devredebileceği kuralı getirilmiştir. Anılan 32. maddedeki yetki

devrini ayrıntılı olarak düzenleyen kural tüm KHK'yi ve dolayısıyla Rehberlik

ve Teftiş Başkanlığını da kapsamaktadır. İptali istenen kural olmasa dahi 32.

madde uyarınca Bakan, 16. maddedeki yetkilerini devredebilir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında dava konusu kural değerlendirildiğinde, biçimi ve sınırları belirli bir yetki devri öngörüldüğüne göre, bunun Anayasa'ya aykırılık oluşturmadığı açıktır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2., 7., 112., 113. ve 123. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

7- KHK'nin 28. Maddesiyle 640 Sayılı KHK'nin Geçici 3. Maddesine Eklenen (12), (13) ve (14) Numaralı Fıkralar

Dava dilekçesinde temel olarak, daha önce genel müdürlük bünyesinde görev yapmakta olan başkontrolör, kontrolör ve stajyer kontrolörlerin, Bakana bağlı olarak görev yapan başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile aynı seviyeye getirilmelerinin eşitlik ilkesine, kazanılmış haklara saygı ilkesine, hukuk güvenliği ilkesine aykırı olduğu, yapılan düzenlemede kamu yararı gözetilmediği belirtilerek kuralların Anayasa'nın 2., 10. ve 49. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Bilindiği üzere 640 sayılı KHK ile, Gümrük Müsteşarlığının tamamı,

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıklarının bazı

birimleri ile birleştirilerek Gümrük ve Ticaret Bakanlığı kurulmuştur. KHK'nin

28. maddesiyle 640 sayılı KHK'nin geçici 3. maddesine eklenen (12) numaralı

fıkra ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığına ait başkontrolör, kontrolör ve stajyer

kontrolör kadro unvanları gümrük ve ticaret başmüfettişi, gümrük ve ticaret

müfettişi, gümrük ve ticaret müfettiş yardımcısı olarak değiştirilmiştir. (13)

numaralı fıkra ile Bakanlıkta başkontrolör, kontrolör ve stajyer kontrolör

kadrolarında bulunanlar ile birleşen diğer Bakanlıklarda başmüfettiş, müfettiş

ve müfettiş yardımcısı kadrosuna atananlar ilgisine göre gümrük ve ticaret

başmüfettişi, gümrük ve ticaret müfettişi, gümrük ve ticaret müfettiş

yardımcısı kadrolarına atanmış sayılmışlardır. Ayrıca bunların daha önceki

görev yerlerinde anılan kadrolarda geçirdikleri süreler Bakanlıkta gümrük ve

ticaret başmüfettişi, gümrük ve ticaret müfettişi, gümrük ve ticaret müfettiş

yardımcısı kadrolarında geçmiş sayılmıştır. (14) numaralı fıkra ile de daha

önce müfettiş ve kontrolör unvanını kazanmış olanlardan taşrada bölge müdürü

veya il müdürü, merkezde ise daire başkanı ve üstü görevde bulunanlar ile

Sanayi ve Ticaret Bakanlığından devredilen birimlerde müfettiş, kontrolör ve

sanayi ve ticaret uzmanı unvanını kazanıp da daire başkanı ve üstü görevde

bulunanların ilgisine göre gümrük ve ticaret müfettişi ve gümrük ve ticaret

uzmanı unvanını kazanmış sayılacakları hükmü getirilmiştir.

KHK'nin 28. maddesiyle 640 sayılı KHK'nin 16. maddesinde yapılan

değişiklik ile Gümrük Müsteşarlığından gelen müfettiş ve kontrolörler, Sanayi

ve Ticaret Bakanlığından gelen müfettiş ve kontrolörler ve Bilim, Sanayi ve

Teknoloji Bakanlığından gelen müfettişlerin unvanları gümrük ve ticaret

müfettişi olarak belirlenmiştir. KHK'nin 28. maddesine ilişkin gerekçede,

Bakanlık bünyesindeki denetim kadrolarının gümrük ve ticaret müfettişi unvanı

altında birleştirilmesine yönelik geçiş hükümlerinin düzenlendiği belirtilmiştir.

Söz konusu düzenleme ile tüm denetim birimlerinin tek çatı altında

toplanması amaçlanmış, böylece kontrolör kadroları kaldırılarak, denetim

elemanı olarak sadece müfettişlik kadrosuna yer verilmiştir.

Hukuk devletinde kanunların kamu yararı gözetilerek çıkarılması zorunludur. Kanun koyucu, Anayasa'ya ve hukukun genel ilkelerine aykırı olmamak kaydıyla her türlü düzenlemeyi yapmak yetkisine sahip olup, düzenlemenin kamu yararına, başka bir anlatımla ülke koşullarına uygun olup olmadığının belirlenerek takdir edilmesi kanun koyucuya aittir. Anayasa'ya uygunluk denetiminde, kanun koyucunun kamu yararı anlayışının isabetli olup olmadığı değil, incelenen kuralın kamu yararı dışında belli bireylerin ya da grupların çıkarları gözetilerek yasalaştırılmış olup olmadığının incelenebileceği açıktır.

KHK'nin 28. maddesine ilişkin gerekçede, Bakanlık bünyesindeki denetim kadrolarının gümrük ve ticaret müfettişi unvanı altında birleştirilmesine yönelik geçiş hükümlerinin düzenlendiği belirtilmiştir. Ancak somut düzenlemenin amaçlanan hedefi sağlamada etkin ve elverişli olup olmadığı yönündeki değerlendirme anayasallık denetiminin kapsamı dışında kalmaktadır.

Hukuk devletinde olması gereken temel unsurlardan biri de hukuk güvenliği ilkesidir. Hukuk güvenliği bireyin hukukî durumunun süreceği yönündeki beklentilerinin belli koşullar içinde güvence altına alınması anlamına gelir. Kamu görevlilerinin de hukukî güvenlik içerisinde çalışmaları gerektiği şüphesizdir. Ancak hukuk güvenliği ilkesi, zaman içinde değişen koşul ve ihtiyaçlara göre kanunlarda değişiklik yapılmasına da engel değildir.

Kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş, kendisi yönünden kesinleşmiş kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır. Kazanılmış haklara saygı gösterilmesi hukuk devleti ilkesinin temel gereklerinden biridir. Dava konusu kuralda, kişilerin bulunduğu statülerden doğan, tahakkuk etmiş, kendileri yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklara yönelik bir düzenleme öngörülmediğinden kazanılmış hakları ihlal eden bir müdahale de söz konusu değildir.

Yapılan açıklamalar doğrultusunda dava konusu kurallara bakıldığında genel müdürlük bünyesinde görev yapmakta olan kontrolörlerin statüleri bakanlık müfettişi olarak değiştirilmiştir. Bu düzenlemeyle kontrolörlerin kazanılmış haklarının ihlal edildiği söylenemeyeceği gibi, mevcut bakanlık müfettişlerinin statülerini muhafaza ettikleri anlaşıldığından onlar yönünden de bir hak kaybı oluşmamıştır. Dolayısıyla kontrolör unvanlarının müfettiş unvanına dönüştürülmesi hukuki güvenliğin önemli bir unsuru olan kazanılmış haklara saygı ilkesini ihlal etmemektedir.

Kanun önünde eşitlik ilkesi, hukuksal durumları aynı olanlar için

söz konusu olan, eylemli değil, hukuksal eşitliği öngören bir ilkedir. Bu

ilkenin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme

bağlı tutulmalarını sağlamak ve ayrım yapılması ile ayrıcalık tanınmasını

önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunanlara ayrı kurallar uygulanarak

kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik,

herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez.

Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik

kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı

hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik

ilkesi zedelenmez.

Burada aynı durumda olanlar arasında herhangi bir ayrım yapılmamıştır. Tüm kontrolörler istisnasız müfettiş unvanı almıştır. Bu nedenle eşitlik ilkesini ihlal eden bir durum da söz konusu değildir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 49. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

8- KHK'nin 54. Maddesiyle 3289 Sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a Eklenen Geçici Madde 12

Dava dilekçesi ve başvuru kararlarında, il ve ilçe spor

müdürlerinin KHK ile, “Araştırmacı” gibi pasif bir göreve atanmalarının

kazanılmış haklarının ellerinden alınması anlamına geldiği, yeni bir göreve

atanma işlemi idari bir tasarrufla değil kanun hükmünde kararname ile tesis

edildiğinden bu durumun kanunların genel, soyut, sürekli, düzenleyici ve nesnel

olması ilkesine uymaması nedeniyle hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı, il

müdürü ile ilçe müdürü farklı hiyerarşik kademe ve kadro unvanlarına karşılık

geldiği hâlde, bunlar bir, aynı ve eşitlermiş gibi il müdürünün de ilçe

müdürünün de “Araştırmacı” kadrolarına atanmalarının eşitlik ilkesi ile

bağdaşmadığı, bu kişilerin “Araştırmacı” görevine olağan hukuki yol olan

idari işlemle atamalarının yapılması durumunda kullanabilecekleri anayasal

güvence altındaki hak arama özgürlüğü ile yetkili yargı mercilerine dava açma

haklarının, kanun hükmünde kararnameyle atanmaları suretiyle ellerinden

alındığı, bu kadroya atanmış sayılan il ve ilçe spor müdürlerinin maaşı

sabitlenerek, il ve ilçe müdürleri ile arasında bir dengesizlik oluşturulduğu,

bu durumun çalışma barışını bozucu bir duruma sebep olduğu belirtilerek

kuralların, Anayasa'nın 2., 10. 36., 49. ve 125. maddelerine aykırı olduğu

ileri sürülmüştür.

KHK'nın 52. maddesiyle 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün

Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un mülga 6. maddesi yeniden düzenlenmiş ve

Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Spor Genel Müdürlüğünün taşradaki hizmetlerini

yürütmek üzere illerde Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü, ilçelerde

Gençlik Hizmetleri ve Spor İlçe Müdürlüğü kurulmuştur. Bu doğrultuda dava

konusu kuralla Spor Genel Müdürlüğü taşra teşkilatında İl Spor Müdürü ve İlçe

Spor Müdürü kadrolarında bulunanların görevlerine son verilerek hâlen bulundukları

kadro dereceleriyle araştırmacı kadrolarına atanmış sayılmışlardır. Daha önce

İl Spor Müdürlüğü ve İlçe Spor Müdürlüğü kadrolarında müdür olarak görev yapan

kamu görevlilerinin Spor Genel Müdürlüğü araştırmacı kadrolarına atanmış

sayılmalarının öngörülmesi, İl Spor Müdürlükleri ile İlçe Spor Müdürlüklerinin

kaldırılarak Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Spor Genel Müdürlüğünün taşradaki

hizmetlerini yürütmek üzere illerde Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü,

ilçelerde Gençlik Hizmetleri ve Spor İlçe Müdürlüğü kurulması sonucu ortaya

çıkan hukuki ve fiili zorunluluklar nedeniyledir.

Hukuk aleminde meydana gelebilecek bu

değişiklik, daha önce kural tasarrufların doğurmuş olduğu objektif ve genel

hukuki durumlara da uygulanabilecektir. Soyut ve genel hukuki durumların

(statülerin) en önemli özelliği bunların daima değişebilmesi ve bu değişikliğin

de herkese karşı geçerli olmasıdır. Hukuk alanında meydana gelen ve hukuki

statüde değişiklik yapan bu düzenlemeler, eski düzenleme uyarınca statü

kazanmış ve statüsü devam eden bireyleri de kapsar. Dolayısıyla, nesnel hukuki

durumların (statülerin) kazanılmış hak bahşetmesi mümkün değildir. Araştırmacı

unvanlı kadrolara atanmış sayılmaya ilişkin kuralda, anılan kişilerin bulunduğu

statülerden doğan, tahakkuk etmiş ve kendileri yönünden kesinleşmiş ve kişisel

alacak niteliğine dönüşmüş haklara ilişkin bir düzenleme öngörülmediğinden

kazanılmış hakları ihlal eden bir müdahale söz konusu değildir. Bu kişilerin

yeni atandıkları kadrodaki mali haklarında herhangi

bir değişiklik olmamış, bunların önceki maaş ve diğer özlük hakları aynen

korunmuştur. Bu nedenle, maddede sayılan görevlerde bulunanların

yeni kurulan Bakanlık bünyesinde ihdas edilen kadrolara atanmış sayılmalarını

öngören kuralın kazanılmış hakları ihlal ettiği söylenemez.

Diğer taraftan, dava konusu kuralla tek kişi hakkında bireysel

nitelikte bir yürütme işlemi tesis edilmeyip, aksine genel ve soyut bir norm

getirilmektedir. Zira soyut bir kuralın gerçekte tek kişiyi ya da sınırlı

sayıda kişiyi ilgilendiriyor olması onun soyut niteliğini ortadan kaldırmaz.

Bireysel nitelikte bir işlemden söz edilebilmesi için somut olarak bir kişinin

hukuki durumunda değişiklik yapan bir irade açıklamasının bulunması gerekir.

Dava konusu kurallarla doğrudan somut bazı kişilerin hukuki durumunda

değişiklik yapılmasına yönelik bir düzenlemede bulunulmadığından bireysel

işlemin varlığından söz edilemez. Kuralda belirtilen kadrolarda görev yapan

kişilerin dava konusu düzenlemeden etkilenmeleri, bu neticeyi değiştirmez.

Kuralın dolaylı şekilde hak arama özgürlüğüyle ilgili olması nedeniyle Anayasa'nın 36. maddesi yönünden de inceleme yapılmıştır.

Anayasa'nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinin

birinci fıkrasında, “Herkes meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle

yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil

yargılanma hakkına sahiptir.” denilerek yargı organlarına davacı ve davalı

olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil

yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Anayasa'nın 125. maddesinde ise “İdarenin

her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.” denilmektedir.

Her iki maddeyle güvence altına alınan dava yoluyla hak arama özgürlüğü,

kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde diğer temel hak ve

özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını

sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Kişilere yargı mercileri önünde dava

hakkı tanınması adil bir yargılamanın ön koşulunu oluşturur.

Dava konusu kuralla yapılan değişiklikler, İl Spor

Müdürlükleri ile İlçe Spor Müdürlüklerinin kaldırılarak Gençlik ve Spor

Bakanlığı ile Spor Genel Müdürlüğünün taşradaki hizmetlerini yürütmek üzere

illerde Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü, ilçelerde Gençlik Hizmetleri

ve Spor İlçe Müdürlüğü kurulmasının sonucudur. Buna göre söz konusu işlemin

sebep unsuru, il ve ilçe spor müdürlüklerinin kaldırılması olup

yürürlükte bulunan kanunlara dayanılarak ve kamu görevlisinin öznel durumu

dikkate alınarak idarece tesis edilen naklen atama işlemlerinden farklıdır.

Genel nitelikte olduğu sonucuna ulaşılan yasal düzenlemeyle oluşturulan bu

durumun, sebep unsuru yönünden hukuka uygun olup olmadığının tespitinin

anayasal bir sorun olduğu ve bu yöndeki denetimin Anayasa Mahkemesince yapılması

gerektiği açıktır. Anılan atama işleminin doğrudan kanunla değil, idari işlemle

yapılmasının öngörülmesi durumunda dahi kanunlara uygunluk denetimi yapmakla

sınırlı bir yetkiyi haiz olan idari yargı yerlerinin, işlemin sebep unsurunun

Anayasa'ya uygun olup olmadığını tartışması ve bu yönde bir denetim yapması

mümkün olmadığından bu işlemin doğrudan kanun hükmünde kararnameyle

yapılmasının hak arama hürriyetini sınırladığı söylenemez.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2., 36. ve 125. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 10. ve 49. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu'nun iptal edilmesi halinde dayanaksız hale geleceği yönünden ileri sürülen iptal istemi, 22.11.2012 günlü, E.2011/107, K.2012/184 sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümünün yürürlüğünün durdurulması isteminin REDDİNE,

B) Kapsam yönünden;

1- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9.,

10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23. maddeleri,

24. maddesiyle, 3.6.2011 günlü, 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin

değiştirilen 16. maddesinin (8) numaralı fıkrasının “…mesleğe alınmaları…”

ibaresi dışında kalan bölümü ile (1), (2), (3), (4), (6), (7) ve (9) numaralı

fıkraları, 25., 26., 28., 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36., 37.

maddeleri, 38. maddesiyle, 3.6.2011 günlü, 642 sayılı Kanun Hükmünde

Kararname'nin 5. maddesinin ikinci fıkrası dışında yapılan değişiklikler, 39.,

40., 41., 42., 43., 44., 45., 46., 47., 48., 49., 50. maddeleri, 51. maddesinin

birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri, (b) bendi ile 7.11.1985 günlü, 3238

sayılı Savunma Sanayii Müsteşarlığının Kurulması ve 11 Temmuz 1939

Tarih ve 3670 Sayılı Milli Piyango Teşkiline Dair Kanunun İki Maddesi ile 23

Ekim 1984 Tarih ve 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun Bir Maddesinde

Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 8. maddesine

eklenen altıncı fıkranın birinci cümlesi, 52., 53., 54., 56., 57., 58.

maddeleri, 59. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, 60., 61., 63., 64., 65.

maddeleri ile (1), (2), (3) ve (4) sayılı listelere yönelik iptal istemleri,

22.11.2012 günlü, E.2011/107, K.2012/184 sayılı kararla reddedildiğinden, bu

maddelere, fıkralara, bentlere, cümleye, bölüme ve listelere ilişkin yürürlüğün

durdurulması isteminin REDDİNE,

2- 27. maddesiyle, 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 38. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi,

3- 38. maddesiyle değiştirilen 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin ikinci fıkrası,

5- 55. maddesiyle, 27.6.1989 günlü, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 3. maddesinin birinci fıkrasına “Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı,” ibaresi,

6- 59. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 27.10.1999 günlü, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221. maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen cümle,

hakkında, 22.11.2012 günlü, E.2011/107, K.2012/184 sayılı kararla karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu cümlelere ve ibarelere ilişkin yürürlüğün durdurulması istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

7- 62. maddesine ilişkin iptal hükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle, bu maddenin YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,

C) Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası yönünden;

1- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9.,

10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23. maddeleri,

24. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 16.

maddesinin (8) numaralı fıkrasının “…mesleğe alınmaları…” ibaresi

dışında kalan bölümü ile (1), (2), (3), (4), (6), (7) ve (9) numaralı

fıkraları, 25., 26., 28., 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36., 37.

maddeleri, 38. maddesiyle, 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5.

maddesinin ikinci fıkrası dışında yapılan değişiklikler, 39., 40., 41., 42.,

43., 44., 45., 46., 47., 48., 49., 50. maddeleri, 51. maddesinin birinci

fıkrasının (a) ve (c) bentleri, (b) bendi ile 3238 sayılı Kanun'un 8. maddesine

eklenen altıncı fıkranın birinci cümlesi, 52., 53., 54., 56., 57., 58.

maddeleri, 59. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, 60., 61., 63., 64., 65.

maddeleri ile (1), (2), (3) ve (4) sayılı listelere yönelik iptal istemleri,

22.11.2012 günlü, E.2011/107, K.2012/184 sayılı kararla reddedildiğinden, ve bu

maddelere, fıkralara, bentlere, cümleye, bölüme, listelere ve değişikliklere

ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,

2- a- 24. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 16. maddesinin (5) numaralı fıkrasının ve (8) numaralı fıkrasında yer alan “…mesleğe alınmaları…” ibaresine,

b- 27. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 38. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesine,

c- 51. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 3238 sayılı Kanun'un 8. maddesine eklenen;

aa- Altıncı fıkranın ikinci cümlesi ile (a), (b) ve (c) bentlerine,

bb- Yedinci ve sekizinci fıkralarına,

ilişkin iptal hükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle, bu fıkraların, bentlerin ve cümlenin YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,

D) İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen;

1- 24. maddesiyle değiştirilen 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 16. maddesinin:

a- (1) ve (2) numaralı fıkralarına,

b- (3) numaralı fıkrasında yer alan “Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, Makamın emri ve onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:” ibaresine,

c- (7) numaralı fıkrasına,

d- (8) numaralı fıkrasının “…mesleğe alınmaları…” ibaresi dışında kalan bölümüne,

e- (9) numaralı fıkrasına,

2- 28. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 3. maddesine eklenen (12), (13) ve (14) numaralı fıkralarına,

3- 54. maddesiyle, 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Geçici Madde 12'ye,

yönelik iptal istemleri, 22.11.2012 günlü, E.2011/107, K.2012/184 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddeye, fıkralara, bölüme ve ibareye ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,

22.11.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VII- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanun, kanun hükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır.

1- 24. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 16. maddesinin (5) numaralı fıkrasının ve (8) numaralı fıkrasında yer alan “…mesleğe alınmaları…” ibaresinin,

2- 27. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 38. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin,

3- 51. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 3238 sayılı Kanun'un 8. maddesine eklenen altıncı fıkranın ikinci cümlesi ile (a), (b) ve (c) bentlerinin, yedinci ve sekizinci fıkralarının,

4- 62. maddesinin,

iptal edilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu maddeye, fıkralara, bentlere, cümleye ve ibareye ilişkin iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

SONUÇ / HÜKÜM

VIII- SONUÇ

A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E. 2011/60, K. 2011/147 sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümüne yönelik iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

B) 1- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14.,

15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23. maddeleri, 24. maddesiyle, 3.6.2011

günlü, 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 16. maddesinin (8)

numaralı fıkrasının “…mesleğe alınmaları…” ibaresi dışında kalan bölümü ile

(1), (2), (3), (4), (6), (7) ve (9) numaralı fıkraları, 25., 26., 28., 29.,

30., 31., 32., 33., 34., 35., 36., 37. maddeleri, 38. maddesiyle, 3.6.2011

günlü, 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin ikinci fıkrası

dışında yapılan değişiklikler, 39., 40., 41., 42., 43., 44., 45., 46., 47.,

48., 49., 50. maddeleri, 51. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri,

(b) bendi ile 7.11.1985 günlü, 3238 sayılı Savunma Sanayii

Müsteşarlığının Kurulması ve 11 Temmuz 1939 Tarih ve 3670 Sayılı Milli Piyango

Teşkiline Dair Kanunun İki Maddesi ile 23 Ekim 1984 Tarih ve 3065 Sayılı Katma

Değer Vergisi Kanununun Bir Maddesinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un

8. maddesine eklenen altıncı fıkranın birinci cümlesi, 52., 53., 54., 56., 57.,

58. maddeleri, 60., 61., 63., 64., 65. maddeleri ile (1), (2), (3) ve (4)

sayılı listeleri, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olduğundan Anayasa'ya

aykırı olmadığına ve bu maddelere, fıkralara, bentlere, cümleye, bölüme,

listelere ve değişikliklere ilişkin iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

2- 27. maddesiyle, 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 38. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi, 24.10.2011 günlü, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu cümleye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

3- 38. maddesiyle değiştirilen 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin ikinci fıkrası, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle 27.6.1989 günlü, 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 12'nin (3) numaralı fıkrasının (aa) bendiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu fıkraya ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

4- 51. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiyle değiştirilen, 3238 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrasındaki “Savunma Sanayii Uzmanı ve Uzman Yardımcısı ile Daire Tabibi kadroları” ibaresi, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 12'nin (3) numaralı fıkrasının (g) bendiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu ibareye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

5- 55. maddesiyle, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 3. maddesinin birinci fıkrasına “Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı,” ibaresi, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 12'nin (1) numaralı fıkrasının (m) bendiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

6- 59. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 27.10.1999 günlü, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221. maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen cümle, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (j) fıkrası ile değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu cümleye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

7- 59. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 4458 sayılı Kanun'un 244. maddesine eklenen (7) numaralı fıkra, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olduğundan Anayasa'ya aykırı olmadığına bu fıkraya ilişkin iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

8- 62. maddesi, 6223 sayılı Kanun kapsamında olmadığından, bu maddenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE,

9- 62. maddesinin iptal edilmesi nedeniyle, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu maddeye ilişkin İPTAL HÜKMÜNÜN,

KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRA YÜRÜRLÜĞE

GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,

C) 1- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14.,

15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23. maddeleri, 24. maddesiyle 640

sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 16. maddesinin (8) numaralı

fıkrasının “…mesleğe alınmaları…” ibaresi dışında kalan bölümü ile (1), (2),

(3), (4), (6), (7) ve (9) numaralı fıkraları, 25., 26., 28., 29., 30., 31.,

32., 33., 34., 35., 36., 37. maddeleri, 38. maddesiyle, 642 sayılı Kanun

Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin ikinci fıkrası dışında yapılan

değişiklikler, 39., 40., 41., 42., 43., 44., 45., 46., 47., 48., 49., 50.

maddeleri, 51. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri, (b) bendi ile

3238 sayılı Kanun'un 8. maddesine eklenen altıncı fıkranın birinci cümlesi,

52., 53., 54., 56., 57., 58. maddeleri, 59. maddesinin birinci fıkrasının (b)

bendi, 60., 61., 63., 64., 65. maddeleri ile (1), (2), (3) ve (4) sayılı

listelerin, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya

aykırı olmadığına ve bu maddelere, fıkralara, bentlere, cümleye, bölüme,

listelere ve değişikliklere ilişkin iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

b- 27. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 38. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin,

c- 51. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 3238 sayılı Kanun'un 8. maddesine eklenen;

aa- Altıncı fıkranın ikinci cümlesi ile (a), (b) ve (c) bentlerinin,

bb- Yedinci ve sekizinci fıkralarının,

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

D) 1- 24. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 16. maddesinin (5) numaralı fıkrasının ve (8) numaralı fıkrasında yer alan “…mesleğe alınmaları…” ibaresinin,

2- 27. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilen 38. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin,

3- 51. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 3238 sayılı Kanun'un 8. maddesine eklenen, altıncı fıkranın ikinci cümlesi ile (a), (b) ve (c) bentlerinin, yedinci ve sekizinci fıkralarının,

iptal edilmeleri nedeniyle, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkralara, bentlere, cümleye ve ibareye ilişkin İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,

E) İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen;

1- 24. maddesiyle değiştirilen 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 16. maddesinin:

a- (1) ve (2) numaralı fıkralarının,

b- (3) numaralı fıkrasında yer alan “Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, Makamın emri ve onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:” ibaresinin,

c- (7) numaralı fıkrasının,

d- (8) numaralı fıkrasının “…mesleğe alınmaları…” ibaresi dışında kalan bölümü,

e- (9) numaralı fıkrasının,

2- 28. maddesiyle 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 3. maddesine eklenen (12), (13) ve (14) numaralı fıkraların,

3- 54. maddesiyle, 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Geçici Madde 12'nin,

Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

22.11.2012 gününde karar verildi.

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest Kadro

Adedi

Toplam

GİH

Bakanlık Müşaviri

GİH

Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri

GİH

Özel Kalem Müdürü

TOPLAM

Başkan

Haşim KILIÇ

Başkanvekili

Serruh KALELİ

Başkanvekili

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Burhan ÜSTÜN

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

KARŞIOY YAZISI

8.8.2011 günlü, 649 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve

Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde

Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 24.

maddesiyle 640 sayılı KHK'nin değiştirilen 16. maddesinin (5) numaralı fıkrası,

KHK'nin 24. maddesiyle 640 sayılı KHK'nin değiştirilen 16. maddesinin (8)

numaralı fıkrasında yer alan “…mesleğe alınmaları…” ibaresi, KHK'nin 27.

maddesiyle 640 sayılı KHK'nin değiştirilen 38. maddesinin (1) numaralı

fıkrasının birinci cümlesi ve KHK'nin 51. maddesinin birinci fıkrasının (b)

bendi ile 3238 sayılı Kanun'un 8. maddesine eklenen altıncı fıkranın ikinci

cümlesi ve (a), (b), (c) bentleri ile yedinci ve sekizinci fıkraları çoğunluk

kararıyla Anayasa'nın 91. maddesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

1- KHK'nin 24. Maddesiyle 640 Sayılı KHK'nin Değiştirilen 16. Maddesinin (5) Numaralı Fıkrası Yönünden

KHK'nin 24. maddesiyle, 640 sayılı KHK'de düzenlenen Rehberlik ve

Teftiş Başkanlığına ilişkin daha ayrıntılı bir düzenleme yapılmıştır. Bu

kapsamda Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin görev ve yetkileri yeniden

düzenlenmiştir. 24. maddeyle 640 sayılı KHK'nin değiştirilen 16. maddesinin (5)

numaralı fıkrasında, denetime tâbi olan gerçek ve tüzel kişilerin, gizli dahi

olsa bütün belge, defter ve bilgileri ibraz etme, para ve para hükmündeki

evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde gümrük ve ticaret müfettişlerine gösterme,

gümrük ve ticaret müfettişlerinin saymasına ve incelemesine yardımcı olma

zorunlulukları olduğu kuralına yer verilmiştir. Ayrıca bu kural uyarınca gümrük

ve ticaret müfettişleri, görevleri sırasında tüm resmî daire, kurum, kuruluş ve

kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi,

evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkilidirler, kanunî engel

olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur.

Çoğunluk kararıyla, gümrük ve ticaret müfettişlerinin yaptıkları denetimler esnasında talep etmeleri hâlinde her türlü bilgi ve belgenin kendilerine verilmesi zorunluluğu getiren kuralın, Anayasa'nın 20. maddesine göre özel hayatın gizliliği ve korunması hakkına ilişkin olduğu gerekçesiyle, bu hususu düzenleyen KHK'nin 24. maddesiyle 640 sayılı KHK'nin değiştirilen 16. maddesinin (5) numaralı fıkrası Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

Anayasa'nın 20. maddesinde herkesin özel hayatına ve aile yaşayışına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu hüküm altına alınmıştır.

İptali istenilen kuralda gümrük ve ticaret müfettişlerinin görev

ve yetkileri kapsamında denetime tabi olan gerçek ve tüzel kişilere bilgi verme

yükümlülüğü getirilmiştir. Ancak, söz konusu düzenlemenin özel hayat kapsamında

olsun olmasın her türlü konuda bildirim yükümlülüğü öngördüğü şeklinde

anlaşılması olanaklı değildir. Zira, kuralda açıkça “kanunî engel

olmadıkça” ibaresine yer verilmesi nedeniyle, gümrük ve ticaret

müfettişlerinin yaptıkları denetimler esnasında talep etmeleri hâlinde

kendilerine verilmesi zorunluluğu, Anayasa'nın 20. maddesine göre

özel hayatın gizliliği ve korunması hakkı kapsamında olanlar dışındaki bilgi ve

belgelere ilişkin bulunmaktadır. İstenilen bilgilerin bu nitelikte olduğunu

düşünen kişi ve kurumlar, nedenini açıklayarak bilgi vermekten

kaçınabilecekleri gibi haklarında idari para cezası uygulanması halinde buna

itiraz ederek istenilen bilginin temel haklarını ihlal edecek nitelikte

olduğunu mahkemeler önünde de ileri sürebilirler.

Bu nedenle, kuralın Anayasa'nın 91. maddesine aykırılığından söz edilemez.

2- KHK'nin İptaline Karar Verilen Diğer Kuralları Yönünden

KHK'nin 24. maddesiyle 640 sayılı KHK'nın değiştirilen 16. maddesiyle Gümrük ve Ticaret Bakanlığı birimlerinden olan Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı yeniden düzenlenirken (8) numaralı fıkrada da Başkanlığa bağlı olarak görev yapacak olan gümrük ve ticaret müfettişleri ve müfettişyardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları ile Başkanlığın çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.

649 sayılı KHK'nin 51. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile

3238 sayılı Kanun'un personel rejimi kenar başlıklı 8. maddesine eklenen

altıncı fıkranın ikinci cümlesi ve devamındaki (a), (b) ve (c) bentlerinde

Savunma Sanayi uzman yardımcılığına atanabilme koşulları düzenlenmiştir. 8.

maddeye eklenen yedinci fıkrada Savunma Sanayi uzman yardımcılarının uzman

kadrolarına atanabilme koşulları belirlendikten sonra, sınavlarda başarılı

olamayanların ve hazırladıkları tez kabul edilmeyenlerin durumlarına uygun

başka bir kadroya atanacakları kuralı getirilmiştir. Maddeye eklenen sekizinci

fıkrada ise Savunma Sanayi Uzmanı ve Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları,

yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile diğer

hususların yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

Çoğunluk kararıyla söz konusu düzenlemeler kamu hizmetine girme hakkına ilişkin düzenleme niteliğinde ve Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırı görülerek iptal edilmiştir.

6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının (a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarına ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'un ikinci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılabileceği belirtilmiştir.

649 sayılı KHK'nin iptali istenen kurallarıyla Rehberlik

ve Teftiş Başkanlığına bağlı olarak görev yapacak olan gümrük ve ticaret

müfettişleri ve müfettiş yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri,

yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları ile Başkanlığın çalışma usul

ve esaslarının belirlenmesinin öngörülmesi, Bakanlık kadroları dışındaki

kadrolara ve sözleşmeli personel pozisyonlarına ilk defa atanacakların ilgili

mevzuat uyarınca yapılan merkezi sınavdan yetmiş ve üzeri puan alanlar

arasından, sınav komisyonlarınca yapılacak sözlü sınav sonucuna göre

belirleneceğinin belirtilmesi ve Savunma Sanayi uzman yardımcılarının uzman

kadrolarına atanabilme koşullarının düzenlenmesi teşkilat ve kadroların

belirlenmesine ilişkin bir husus olduğundan Yetki Kanunu'na aykırılık

bulunmamaktadır.

Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacak kişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadece yasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasının Anayasa'nın 128'inci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerinde değildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığı hükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceği Anayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırı değildir.

Anayasa'nın 70. maddesine göre, “her Türk kamu hizmetine girme

hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka

hiçbir ayırım gözetilemez”. Maddede Türkiye Cumhuriyeti Devletine

vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiği nitelikler

dışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeri ayırım

gözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulundukları

belirtilmiştir. Böylece “kamu hizmetlerine girme hakkı” siyasi hak

ve ödevler kapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir hak

olarak düzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundan

ibarettir. Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görev

değişikliğine ilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesi

ve 91. madde anlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir.

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasanın ikinci

kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve

ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin kanun

hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanın belirtilen

bölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır. Sözkonusu

temel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları hususlar geniş

bir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tüm düzenlemelerin bu hak ve

özgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir. Böyle bir

yorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça genişleyecek ve

KHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin,

6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı kararında, dolaylı biçimde kişi

hak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir düzenleme düşünmenin oldukça güç

olduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilginin varlığına dayanılarak sonuca gitmenin

isabetli sayılamayacağı belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının,

temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylı

olarak ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesi

gerekir.

Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılı kararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı “233 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname”nin Genel Müdür olarak atanabilmek için, “yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altı yılı özel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmeti bulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak, Genel müdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip olmak” şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal istemini reddetmiştir.

Anayasa'nın 91. maddesi kapsamına giren alanlarda düzenleme yapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91. maddede belirtilen hak ve alanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir.

Yetki Kanunu kapsamında KHK'nin iptali istenen kurallarıyla

Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına bağlı olarak görev yapacak olan gümrük ve

ticaret müfettişleri ve müfettiş yardımcılarının mesleğe alınmaları,

yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları ile

Başkanlığın çalışma usul ve esaslarının belirlenmesinin öngörülmesi, Bakanlık

kadroları dışındaki kadrolara ve sözleşmeli personel pozisyonlarına ilk defa

atanacakların ilgili mevzuat uyarınca yapılan merkezi sınavdan yetmiş ve üzeri

puan alanlar arasından, sınav komisyonlarınca yapılacak sözlü sınav sonucuna

göre belirleneceğinin belirtilmesi ve Savunma Sanayi uzman yardımcılarının

uzman kadrolarına atanabilme koşullarının düzenlenmesi kadrolara girişin

koşullarını düzenleyen kurallar olup doğrudan memuriyete girişe ilişkin

kurallar değildirler. Bu nedenle anılan kuralların Anayasa'nın 91'inci

maddesinde belirtilen yasak alana ilişkin düzenlemeler içerdiğinden söz etmek

mümkün değildir.

Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptal isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptaline yönelik çoğunluk görüşüne katılmadık.

Üye

Muammer TOPAL

Üye

Zühtü ARSLAN

Başkan

Haşim KILIÇ

Başkanvekili

Alparslan

ALTAN

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

KARŞIOY GEREKÇESİ

8.8.2011 günlü, 649 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'nin, 59. maddesi ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 244. maddesine eklenen (7) numaralı fıkranın, 6.4.2011 günlü 6223 sayılı Yetki Kanunu'nda mali haklar konusunda yetki verilmemesi, 24. maddesi ile 640 sayılı KHK'nin değiştirilen 16. maddesinin, iptal istemlerinin reddine karar verilen kurallarının ise Bakanlar Kurulu'nun KHK'ler konusundaki yetkisinin sınırlı olup yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesiyle bağdaşmayacak biçimde geniş kullanılamayacağına ilişkin E: 2011/113; K: 2012/108 sayılı karardaki karşıoy gerekçesi doğrultusunda iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Muammer TOPAL

DEĞİŞİK GEREKÇE

6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi “kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilenmemurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarında etkinliği arttırmak üzere, buların atanma, nakil, görevlendirme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına” ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar Kurulu'na Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektedir.

649 sayılı KHK'nin 24., 27. ve 51. maddeleri memuriyet statüsüne alınmaya ilişkin bir düzenleme niteliğindedir. Oysa yukarıda ifade edildiği üzere 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun belirtilen hükmü salt “istihdam edilen” kamu görevlileri bakımından bir düzenleme yapılabilmesi konusunda yetki vermektedir. Diğer bir deyişle, söz konusu kural Yetki Kanunu kapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyeti itibariyle de Anayasa'nın 91. maddesine aykırı düşmektedir.

Açıklanan nedenle, anılan kuralların iptaline bu gerekçeyle katılıyoruz.

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Burhan ÜSTÜN

Anayasa Mahkemesi, E. 2011/107, K. 2012/184, 22 Kasım 2012 tarihli karar · Kaynak: AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası