AYM Norm Denetimi E.2011/73 K.2011/123

edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Kadıköy 4. İcra Hukuk Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

1-4.1.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na 18.6.2010 günlü, 5999 sayılı Kamulaştırma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Geçici 6. maddenin 'Bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal, hak ve alacakları haczedilemez.' biçimindeki son fıkrasının,

2-13.2.2011 günlü, 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar Kanunu ve diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Geçici 2. maddesinin,

Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 12., 13., 35., 90. ve 138. maddeleri ile İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek Protokolün 1. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi istemidir.

I- OLAY

Davacı borçlu tarafından yapılan haczedilmezlik şikâyetini inceleyen mahkeme, tarafların Anayasaya aykırılık itirazını ciddi görerek 16.6.2011 tarihli oturumunda Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Kanun'un 40. maddeleri gereğince Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar vermiştir.

II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI

1-İtiraz konusukuralı da içeren 4.1.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na 18.6.2010 günlü, 5999 sayılı Kamulaştırma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Geçici 6. maddeşöyledir:

'Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 9/10/1956 tarihi ile 4/11/1983 tarihi arasında fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiili olarak el konulması sebebiyle, malik tarafından ilgili idareden tazminat talebinde bulunulması halinde, öncelikle uzlaşma yoluna gidilmesi esastır.

Tazminat müracaatı üzerine, fiilen el konulan taşınmazın veya üzerinde tesis edilen irtifak hakkının malikin müracaat ettiği tarihteki tahmini değeri; bu Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre teşkil edilen kıymet takdir komisyonu marifetiyle, taşınmazın el koyma tarihindeki nitelikleri esas alınmak ve bu Kanunun 11 inci ve 12 nci maddelerine göre hesaplanmak suretiyle tespit edilir. Tespitten sonra, bu Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre teşkil olunan uzlaşma komisyonunca, müracaat tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde 7201 sayılı Kanun hükümlerine göre tebliğ edilen bir yazı ile, tahmini değer bildirilmeksizin, talep sahibi uzlaşma görüşmelerine davet edilir.

Uzlaşma; nakdi ödeme, idareye ait taşınmazın trampası, idareye ait taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak tanınması veya imar mevzuatı çerçevesinde başka bir yerde imar hakkı kullandırılması suretiyle yapılabilir.

Uzlaşma görüşmeleri, hukuki veya fiili engel bulunmadığı takdirde

davete icabet tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde sonuçlandırılır ve

uzlaşmaya varılıp varılmadığı, malik veya temsilcisi ile komisyon üyeleri

tarafından imzalanan bir tutanağa bağlanır. Bu tutanak ile uzlaşma

görüşmelerine ilişkin bilgi ve belgeler, açılacak davalarda taraflar aleyhine

delil teşkil etmez. Uzlaşmaya varılması halinde, üzerinde uzlaşılan hakkın

türünü, tanınma şart ve usullerini, nakdi ödemede bulunulacak ise miktarını ve

ödeme şartları ile taşınmazların tesciline veya terkinine dair muvafakati de

ihtiva eden bir sözleşme akdedilerek bu sözleşme çerçevesinde işlem yapılır ve

uzlaşma konusu taşınmazlar resen tapuya tescil veya terkin edilir.

Uzlaşılan nakdi tazminat bedeli, bütçe imkanları dahilinde, sonraki yıllara sari olacak şekilde taksitli olarak da ödenebilir. Taksitli ödeme süresince, 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir.

İdare ve malik arasında uzlaşma sağlanamadığı takdirde, uzlaşmazlık tutanağının tanzim edildiği veya ikinci fıkradaki sürenin uzlaşmaya davet olmaksızın sona erdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde malik tarafından sadece tazminat davası açılabilir. Dava açılması halinde, fiilen el konulan taşınmazın veya üzerinde tesis edilen irtifak hakkının müracaat tarihindeki değeri, ikinci fıkranın birinci cümlesindeki esaslara göre mahkemece tespit ve taşınmazın veya hakkın idare adına tesciline veya terkinine ve malike tazminat ödenmesine hükmedilir. Tescile veya terkine ilişkin hüküm kesin olup tarafların hükmedilen tazminata ilişkin temyiz hakkı saklıdır.

Kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden bu madde uyarınca

ödemelerde kullanılmak üzere, ihtiyaç olması halinde, idarelerin yılı

bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden yüzde iki pay

ayrılır. Kesinleşen alacakların toplam tutarının ayrılan ödeneğin toplam

tutarını aşması halinde, ödemeler, sonraki yıllara sari olacak şekilde,

garameten ve taksitlerle gerçekleştirilir. Taksitlendirmede, bütçe imkanları

ile alacakların tutarları dikkate alınır. Taksitli ödeme süresince, 3095 sayılı

Kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir. İdare tarafından, mahkeme kararı

gereğince nakdi ödeme yerine, üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yolları

da teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem

yapılabilir.

Bu maddenin tazminata ilişkin hükümleri, vuku bulduğu tarih

itibarı ile bu maddenin kapsamında olan kamulaştırmasız el koymadan dolayı

açtıkları tazminat davası süre bakımından dava hakkının düştüğü gerekçesiyle

reddedilmiş olanlar hakkında da uygulanır. Evvelce açtıkları davalar sonunda

tazminat almaya hak kazanmış veya süre dışındaki sebeplerden dolayı davaları

reddedilmiş olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Ancak, gerek iç

hukuka ve gerekse milletlerarası hukuka göre evvelce açtıkları davalar sonunda

hak kazanmış oldukları tazminat henüz ödenmemiş olanlara, idare tarafından

nakdi ödeme yerine, üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yolları teklif

edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem yapılabilir.

Vuku bulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamında olan kamulaştırmasız el koymadan dolayı bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce tazmin talebiyle dava açmış olanlar; bu madde hükümlerine göre uzlaşma yoluna gitmeyi isteyip istemediklerini bu maddenin yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde idareye ve mahkemeye verecekleri dilekçeler ile bildirebilirler. Uzlaşma talebi üzerine, uzlaşma görüşmelerinin neticesine kadar dava bekletilir; uzlaşılamaması halinde, uzlaşmazlık tutanağının mahkemeye sunulmasından sonra davaya devam edilir.

Bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal, hak ve alacakları haczedilemez.'

2-13.2.2011 günlü, 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar Kanunu ve diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Geçici 2. maddesi şöyledir:

'(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren onbeş yıl süreyle geçerli olmak üzere; 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun geçici 6 ncı maddesi hükmü, 4/11/1983 tarihinden sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemlerine de uygulanır. Ancak, bu tarihten sonraki kamulaştırmasız el koyma işlemleri sebebiyle açılan tazminat davalarında verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden 2942 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesinin yedinci fıkrası uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere, ihtiyaç olması halinde, idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden ayrıca yüzde beş pay ayrılır.'

III- İLK İNCELEME

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 'Başvuruya engel durumlar' başlığını taşıyan 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında: 'İtiraz yoluna başvuran mahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici mesele sayılır' denilmiştir.

İtiraz yoluna başvuran aynı mahkeme tarafından,itiraz konusu kuralların uygulanacağı başka dava dosyası kapsamında yapılmış olanitiraz başvurusunun(2011/72 Esas sayılı), bakılmakta olan dava dosyası için de bekletici mesele sayılması gerekirken, tekrar başvuruda bulunulduğu saptanmıştır.

Açıklanan nedenlerle itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir.

KILIÇ

Başkanvekili

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet

AKYALÇIN

Üye

Fettah

OTO

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ

Üye

Alparslan

ALTAN

Üye

Engin

YILDIRIM

Üye

Nuri

NECİPOĞLU

Üye

Hicabi

DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Erdal

TERCAN