AYM Norm Denetimi E.2014/3 K.2014/95

2. Asliye Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004

günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 268. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan ".iftira suçuna ilişkin hükümlere göre." ibaresinin Anayasa'nın 2., 19., 36. ve 38. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.

I- OLAY

Sanık hakkında başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması suçundan açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren "Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması" başlıklı 268. maddesi şöyledir:

"(1) İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 19., 36. ve 38. maddelerine dayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'un katılımlarıyla 29.1.2014 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Mustafa ÇAL tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, başkasına ait kimlik veya kimlik

bilgilerinin kullanılması suçunda açıkça bir cezai yaptırım belirlenmediği,

cezalandırma konusunda gönderme yapılan iftira suçuna ilişkin hükümlerin anılan

suça ne şekilde uygulanacağının kuralda düzenlenmediği, iftira suçuna ilişkin

nitelikli hâllerin ve etkin pişmanlık hükümlerinin bu suçta uygulanıp

uygulanmayacağı hususunun gerek taraflar gerekse uygulamacılar açısından

tereddütlere neden olduğu, bu hâliyle cezalandırma konusunda iftira suçuna

atıfta bulunulmasının hukuk devleti ile suçta ve cezada kanunilik ilkelerine

aykırılık oluşturduğu, ayrıca savunma hakkını ve kişi hürriyetini ve

güvenliğini kısıtlayıcı sonuçlarının olduğu belirtilerek kuralın, Anayasa'nın

2., 19., 36 ve 38. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 268. maddesinde işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimsenin, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre suçun temel şekli için bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası söz konusu olup suçun cezayı ağırlaştıran nitelikli hâllerinin gerçekleşmesi durumunda sanığın cezası, Kanun'un 267. maddesinde nitelikli hâllerin düzenlendiği fıkralar uyarınca artırılacaktır.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.

Anayasa'nın 38. maddesinin ilk fıkrasında, "Kimse, ...

kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz"

denilerek "suçun yasallığı"; üçüncü fıkrasında da "ceza

ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur"

denilerek "cezanın yasallığı"ilkesi getirilmiştir.

Anayasa'da öngörülen suçta ve cezada kanunilik ilkesi, insan hak ve

özgürlüklerini esas alan bir anlayışın öne çıktığı günümüzde, ceza hukukunun da

temel ilkelerinden birini oluşturmaktadır. Anayasa'nın 38. maddesine paralel

olarak 5237 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan "suçta ve

cezada kanunilik" ilkesi uyarınca, hangi eylemlerin yasaklandığı

ve bu yasak eylemlere verilecek cezaların hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak

biçimde kanunda gösterilmesi, kuralın açık, anlaşılır ve sınırlarının belli

olması gerekmektedir. Kişilerin yasak eylemleri önceden bilmeleri düşüncesine

dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması

amaçlanmaktadır.

Kanun koyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku

alanında düzenleme yaparken Anayasa'ya ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı

kalmak koşuluyla toplumda hangi eylemlerin suç sayılacağı, suç sayılan bu

eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma

bağlanacağı konusunda anayasal sınırlar içinde takdir yetkisine

sahiptir. Bu bağlamda kanun koyucunun bir suçun cezasını doğrudan belirlemesi yanında

cezalandırma konusunda farklı bir suça göndermede bulunmak suretiyle de o suçun

cezasını belirlemesi takdir yetkisi kapsamındadır. Dolayısıyla kanun

koyucunun, ceza yaptırımlarının belirlenmesindeki takdir yetkisine dayanarak

başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması suçu yönünden

cezalandırmada iftira suçuna göndermede bulunmasının hukuk devleti ilkesi ile

çelişen bir yönü bulunmamaktadır.

Diğer taraftan kuralla başkasına ait kimlik veya kimlik

bilgilerinin kullanılması suçunun cezasının iftira suçuna ilişkin hükümlere

göre belirleneceğinin ifade edilmesi, temel ceza yanında artırım nedenleri,

zamanaşımı ile etkin pişmanlık açısından da iftira suçunun esas alınacağı

anlamına gelmektedir. Başka bir anlatımla "iftira suçuna ilişkin hükümlere

göre cezalandırılır" biçimindeki ibareyle, cezalandırmayla ilgili

bütün hükümler yönünden iftira suçuna gönderme yapılmaktadır. Dolayısıyla

cezayı ağırlaştıran ve azaltan hâller de cezalandırmayla ilgili hükümler

kapsamında olduğundan iftira suçu için geçerli olan nitelikli hâller ile etkin

pişmanlık hükümlerinin başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin

kullanılması suçu yönünden de uygulanacağında bir tereddüt bulunmamaktadır.

Bu çerçevede, Kanun'da cezalandırma konusunda iftira suçuna gönderme yapılan eylemin cezasının açık, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlendiği, dolayısıyla kuralda "belirlilik" ve "cezanın yasallığı" ilkelerine aykırı bir yön bulunmadığı da açıktır.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 19. ve 36. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

ALTAN

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Zehra Ayla

PERKTAŞ

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Burhan ÜSTÜN

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL

Üye

Zühtü ARSLAN

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN