AYM Norm Denetimi E.2015/84 K.2015/78

edildi

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Adana 5. İcra Hukuk Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

16.5.2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un 38. maddesiyle değiştirilen 36. maddesinin Anayasa'nın 2., 10., 11., 36. ve 60. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY

Sosyal Güvenlik Kurumu aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin tahsili amacıyla açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ

Kanun'un itiraz konusu 36. maddesi şöyledir:

"MADDE 36- (Değişik:

10/9/2014-6552/38 md.) Kurum, bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri dolayısıyla

yapılan işlemler yönünden ilgili kanunlarında yer almamış olsa dahi 2/7/1964

tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan, elektrik ve

havagazı tüketim vergisi ve yangın sigortası vergisi hariç olmak üzere

26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu gereğince alınan

vergi, harç, katılma payı ile tasdik ücretlerinden, düzenleyeceği kağıtlar

nedeniyle damga vergisinden, sahip olduğu taşınmazlar dolayısıyla emlak

vergisinden, satın alınan ve satılan taşınmazlar ile ilgili olarak tapu ve

kadastro döner sermaye bedellerinden ve her türlü dava ve icra işlemlerinde

teminat yatırma mükellefiyetinden muaftır.

Kurumun taraf olduğu her türlü davalarda, Kurum aleyhine

hükmedilen asıl alacak ile vekalet ücreti ve yargılama giderleri, alacaklı veya

vekilinin Kuruma ödemeye dayanak makbuz ve belgelerle birlikte yazılı şekilde

yapacağı müracaat üzerine bildireceği banka hesap numarasına, müracaat

tarihinden itibaren otuz gün içinde ödenir. Bu süre geçmeden Kurum aleyhine

cebri icra yollarına başvurulamaz. Belirtilen sürede ödeme yapılamaması

hâlinde, söz konusu alacaklar genel hükümler dairesinde tahsil olunur. Mahkeme

kararlarında yer alan miktarların kararın kesinleşmesinden önce ödenmesi

hâlinde, söz konusu kararların ilgili mercilerce bozulmasını müteakip ödenen

miktarlar, ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte

ilgililerden tahsil edilir.

Kurumu vekil sıfatıyla temsile yetkili olan I. hukuk müşaviri,

hukuk müşaviri ve kadrolu avukatlarının bir listesi Kurumca yazılı olarak veya

Adalet Bakanlığınca belirlenen esaslar dairesinde elektronik ortamda ilgili

Cumhuriyet başsavcılığına, bölge idare mahkemesi başkanlıklarına, askerî

savcılıklara ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına verilir. Bu

listeler, Cumhuriyet başsavcılığı tarafından adli yargı çevresinde, bölge idare

mahkemesi başkanlığınca idari yargı çevresinde bulunan mahkemelere gönderilir.

Yüksek mahkemeler ve bölge adliye mahkemesindeki duruşmalarda temsil yetkisini

kullanacakların isimleri ilgili mahkemelerin başsavcılıklarına veya

başkanlıklarına bildirilir. Listede isimleri yer alanlar Baroya kayıt ve

vekaletname ibrazı gerekmeksizin Kurum vekili sıfatıyla her türlü dava ve icra

işlemlerini takip edebilirler. Vekil sıfatıyla temsil yetkisi sona erenlerin

isimleri anılan mercilere aynı usulle derhâl bildirilir."

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri gereğince yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ömer DURAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre, mahkemeler,

bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde

kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri

sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali

için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca

bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince

açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen

kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa

kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya

davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte

bulunan kurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5502 sayılı Kanun'un 36.

maddesinin tamamının iptalini istemiştir. Maddenin birinci fıkrası; Sosyal

Güvenlik Kurumu'nun (Kurum), bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri dolayısıyla

yapılan işlemler yönünden ilgili kanunlarında yer almamış olsa dahi 492 sayılı

Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan, elektrik ve havagazı tüketim vergisi

ve yangın sigortası vergisi hariç olmak üzere 2464 sayılı Belediye Gelirleri

Kanunu gereğince alınan vergi, harç, katılma payı ile tasdik ücretlerinden,

düzenleyeceği kağıtlar nedeniyle damga vergisinden, sahip olduğu taşınmazlar

dolayısıyla emlak vergisinden, satın alınan ve satılan taşınmazlar ile ilgili

olarak tapu ve kadastro döner sermaye bedellerinden ve her türlü dava ve icra

işlemlerinde teminat yatırma mükellefiyetinden muaf olduğunu düzenlemektedir.

4. Maddenin ikinci fıkrası; Kurum'un taraf olduğu her türlü

davada, Kurum aleyhine hükmedilen asıl alacak ile vekalet ücreti ve yargılama

giderleri, alacaklı veya vekilinin Kurum'a ödemeye dayanak makbuz ve belgelerle

birlikte yazılı şekilde yapacağı müracaat üzerine bildireceği banka hesap

numarasına, müracaat tarihinden itibaren otuz gün içinde ödeneceğini, bu süre

geçmeden Kurum aleyhine cebri icra yollarına başvurulamayacağını, belirtilen

sürede ödeme yapılamaması hâlinde, söz konusu alacakların genel hükümler

dairesinde tahsil olunacağını ve mahkeme kararlarında yer alan miktarların

kararın kesinleşmesinden önce ödenmesi hâlinde, söz konusu kararların ilgili

mercilerce bozulmasını müteakip ödenen miktarların, ödeme tarihinden itibaren

işleyecek kanuni faizi ile birlikte ilgililerden tahsil edileceğini

öngörmektedir.

5. Maddenin üçüncü fıkrası ise Kurum'u vekil sıfatıyla temsile

yetkili olan I. hukuk müşaviri, hukuk müşaviri ve kadrolu avukatlarının bir

listesinin Kurum'ca yazılı olarak veya Adalet Bakanlığınca belirlenen esaslar

dairesinde elektronik ortamda ilgili Cumhuriyet başsavcılığına, bölge idare

mahkemesi başkanlıklarına, askerî savcılıklara ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesi

Başkanlığına verileceğini, bu listelerin, Cumhuriyet başsavcılığı tarafından

adli yargı çevresinde, bölge idare mahkemesi başkanlığınca idari yargı

çevresinde bulunan mahkemelere gönderileceğini, Yüksek mahkemeler ve bölge

adliye mahkemesindeki duruşmalarda temsil yetkisini kullanacakların isimleri

ilgili mahkemelerin başsavcılıklarına veya başkanlıklarına bildirileceğini,

listede isimleri yer alanların Baroya kayıt ve vekaletname ibrazı gerekmeksizin

Kurum vekili sıfatıyla her türlü dava ve icra işlemlerini takip edebileceğini

ve vekil sıfatıyla temsil yetkisi sona erenlerin isimlerinin anılan mercilere

aynı usulle derhâl bildirileceğini belirtmektedir.

6. İtiraz yoluna başvuran Mahkemede bakılmakta olan dava, Kurum

aleyhine hükmedilen alacak, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin tahsili

amacıyla başlatılan ilamlı icra takibi üzerine düzenlenen icra emrinin, Kurum'a

müracaat edilmeden cebri icra yoluna başvurulduğu gerekçesiyle iptali istemine

ilişkin olup itiraz yoluna başvuran Mahkemece yapılacak olan inceleme ve

değerlendirme, alacaklı tarafından Kurum'a müracaat edilmeden doğrudan cebri

icra yoluna başvurulmasının hukuka uygun olup olmadığı hususuyla sınırlıdır. Bu

durumda, alacaklının cebri icra yoluna başvurmadan önce Kurum'a müracaat etmesi

zorunluluğu, dava konusu maddenin sadece ikinci fıkrasının ilk üç cümlesinden

kaynaklanmakta olup maddenin kalan kısımlarının bakılmakta olan davada

uygulanma olanağı bulunmamaktadır.

7. Bu nedenle, 5502 sayılı Kanun'un, 6552 sayılı Kanun'un 38. maddesiyle değiştirilen 36. maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları ile ikinci fıkrasının dördüncü cümlesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkralara ve cümleye ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

8. Öte yandan, Anayasa'nın "Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" başlıklı 152. maddesinin son fıkrasında, "Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz."; 6216 sayılı Kanun'un "Başvuruya engel durumlar" başlıklı 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise "Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz." hükümlerine yer verilmiştir.

9. Kanun'un itiraz konusu kural olan Kanun'un 36. maddesinin ikinci fıkrasının ilk üç cümlesine yönelik daha önce yapılan iptal başvurusu, Anayasa Mahkemesi'nin 22.4.2015 tarihli, E.2015/28, K.2015/42 sayılı kararıyla Anayasa'ya aykırı olmadığı gerekçesi ile esastan reddedilmiş ve karar 21.05.2015 tarihli, 29362 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

10. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek reddedilen cümleler hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, önceki kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 21.05.2015 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır.

11. Açıklanan nedenlerle, 5502 sayılı Kanun'un 6552 sayılı Kanun'un 38. maddesiyle değiştirilen 36. maddesinin ikinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine yönelik itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ile 6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.

ALTAN

Başkanvekili

Burhan ÜSTÜN

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri

NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ