AYM Norm Denetimi E.2018/97 K.2018/45

Esas Sayısı : 2018/97

Karar Sayısı : 2018/45

Karar Tarihi : 17/5/2018

R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla)

İTİRAZIN KONUSU

12/6/1933 tarihli ve 2308 sayılı Şirketlerin Müruru Zamana Uğrayan Kupon Tahvilât ve Hisse Senedi Bedellerinin Hazineye İntikali Hakkında Kanun’un 1., 2., 3. ve 4. maddelerinin Anayasa’nın 5., 35., 48. ve 167. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY

Davalı şirketin 2000-2001 yıllarına ilişkin olarak ortaklarına ödenmesine karar verilen ancak ödeme işlemi yapılmayan kâr paylarının 2308 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Hazineye intikalinin sağlanması için Hazine tarafından açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN

HÜKÜMLERİ

Kanun’un itiraz konusu kuralları şöyledir:

“Madde 1- Anonim ve limited şirketleriyle sermayesi eshama ayrılmış komandit şirketlerin komanditlere ait hisse senetlerinin ve tahvillerinin kanuni mazeret bulunmaksızın beş senelik müruruzamana uğrıyan faiz, temettü ve ikramiye gibi menfaatleriyle bu şirketlerin hisse senetleri ve tahvillerinden bedele inkilâp etmiş olanlarının on senelik müruruzamana uğrayan bedelleri Devlete intikal eder.

Bu şirketler bahsolunan menfaat ve bedelleri müruruzaman müddetlerinin bitmesinden itibaren üç ay içinde mahallî malsandığına vermeğe mecburdurlar.

Nizamnamelerinde müruruzaman müddeti tasrih edilip de Ticaret Kanunu mucibince Hükümetçe tasdik edilmiş olan şirketler için tâyin olunmuş müddetler müruruzamana esas tutulur.”

“Madde 2- Birinci madde hükmüne riayet etmiyen şirketler vermeğe mecbur oldukları parayı üç misli tazminatla birlikte ödemeğe mahkûm edilirler.”

“Madde 3- Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.”

“Madde 4- Bu kanunun hükümlerini icraya Adliye ve Maliye Vekilleri memurdur.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hülya ÇOŞTAN ÇETİN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir.

3. 6216 sayılı Kanun’un

40. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, bu

davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini

Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü

aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkrada

sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği

kurala bağlanmış, anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kuralların

Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru

kararının aslı” Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır.

Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun

veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının, Anayasa Mahkemesi

tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme

bağlanmıştır.

4. İçtüzük’ün

46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran

Mahkemenin gerekçeli kararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen

hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı

olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği

ifade edilmiştir. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)

bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda

eksikliklerin bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas

incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı

fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yoluna

başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel

olmadığı belirtilmiştir.

5. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin başvuru kararında Anayasa’nın 5., 35., 48. ve 167. maddelerine aykırı olduğu belirtilen itiraz konusu kuralların her birinin hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediği anlaşılmıştır.

6. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.

KÖMÜRCÜ

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye

Kadir ÖZKAYA

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ