AYM Norm Denetimi E.2020/54 K.2022/165 — Aycan Ceylan Avukatlık Bürosu

KÜNYE

Mercii: Anayasa Mahkemesi
Karar tarihi: 29 Aralık 2022
Esas Sayısı: 2020/54
Karar Sayısı: 2022/165
R.G.Tarih-Sayı: 27/7/2023-32261
İptal davasını açan: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile

Karar metni, AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağından olduğu gibi aktarılmıştır; metne müdahale edilmemiştir. Kişisel veriler maskelenmiştir. Bu karar için özgün analiz henüz yazılmamıştır.

Karar Metni

11.996 kelime·60 dk okuma·71 bölüm

birlikte 135 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU

17/4/2020 tarihli ve (60) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 5. maddesiyle

B. 7. maddesiyle

(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

1. 229. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,

2. 229. maddesine eklenen (3) numaralı fıkranın,

C. 8. maddesiyle

(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 238/A maddesinin;

1. (3) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin,

2. (4) numaralı fıkrasının,

Ç. 9. maddesiyle

(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne [20/4/2021 tarihli ve (73) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölüm şeklinde teselsül ettirilmiştir.] eklenen geçici 1. maddenin,

D. 20. maddesiyle

ekli listede yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesinin,

E. 21. maddesiyle

6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde

Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1.

maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğe

girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi

müfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş

yardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğe

girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” bölümünün “Hazine ve Maliye

Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı

göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan

uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmiş

olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkili

kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörü

kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazine

ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterlik

sınavında başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının

kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih

dahil)…” şeklinde değiştirilmesinin,

Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 13., 20., 35., 104. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ

İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKMÜ İLE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME

KURALLARI

A. İptali İstenen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Kuralları

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;

1. 5. maddesi ile (1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrası şöyledir:

“(3) Mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca Teftiş Başkanı, Bakanlık Rehberlik ve Teftiş Başkanına; Teftiş Başkan Yardımcısı, Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcısına denktir.”

2. 7. maddesi ile (1) numaralı CBK’nın 229. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“(2) Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı, Kurul Başkanı, Kurul Başkan Yardımcıları ve Hazine Kontrolörleri (Hazine Başkontrolörleri, Hazine Kontrolörleri ile Stajyer Hazine Kontrolörleri)’nden oluşur. Bakanlıkta 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca Hazine Kontrolörü ve Stajyer Hazine Kontrolörü istihdam edilebilir.”

3. 7. maddesi ile (1) numaralı CBK’nın 229. maddesine eklenen (3) numaralı fıkra şöyledir:

“(3) Mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkan Yardımcısı, Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcısına denktir.”

4. 8. maddesi ile (1) numaralı CBK’ya eklenen 238/A maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkraları şöyledir:

“(3) Kurul, görevleri ile ilgili olarak gerekli olan

bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından istemeye yetkilidir.

Kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşları bu bilgileri

vermekle yükümlüdürler. Bu şekilde elde edilen bilgilerden vergi

mahremiyeti kapsamında olanların gizliliğine uyulur. Kurulun Başkan ve üyeleri

ile Kurulda görevlendirilen personel, görevlerini yerine getirmeleri sırasında

edindikleri, kamuya, ilgililere ve üçüncü kişilere ait gizlilik taşıyan

bilgileri, kişisel verileri, ticari sırları ve bunlara ait belgeleri, bu konuda

mevzuat gereği yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamaz, kendilerinin

veya üçüncü kişilerin yararına kullanamaz. Bu yükümlülük görevden

ayrılmalarından sonra da devam eder.

“(4) Mükellef Haklan Kurulu Başkan ve üyelerine bu görevleri sebebiyle, ayda dört toplantıyı geçmemek üzere her toplantı günü için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 29 uncu maddesi uyarınca (3.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda Bakanlık bütçesinden huzur hakkı ödenir.”

5. 9. maddesi ile (1) numaralı CBK’nın Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne [(73) numaralı CBK’nın 25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölüm şeklinde teselsül ettirilmiştir.] eklenen geçici 1. madde şöyledir:

“GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Cumhurbaşkanlığı

Kararnamesinin 228 inci maddesinde belirtilen daire başkanlıklarının kurulacağı

tarihe kadar, daha önce bu görevleri yürütmekte olan grup başkanlıkları

faaliyetlerine devam eder. Söz konusu daire başkanlıklarının kurulduğu tarih

itibarıyla, Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlıklarında görev

yapanlar Denetim Daire Başkanlıklarında; Büyük Ölçekli Mükellefler Grup

Başkanlığı, Organize Vergi Kaçakçılığı ile Mücadele Grup Başkanlığı ve Örtülü

Sermaye, Transfer Fiyatlandırması ve Yurtdışı Kazançlar Grup Başkanlığında

görev yapanlar Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığı, Vergi İadeleri

Denetim Daire Başkanlığı ve Sektörel Denetim Daire Başkanlıklarında Vergi

Denetim Kurulu Başkanlığınca görevlendirilir.

(2) Vergi Müfettişlerinin görev yapacağı daire başkanlıklarının belirlenmesi ve değiştirilmesine ilişkin bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 228 inci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan hükmün uygulanması ile ilgili yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, Denetim Daire Başkanlığında görev yapan Vergi Müfettişlerini ihtiyaç duyulan denetim kapasitesine göre anılan maddenin ikinci fıkrasında sayılan diğer daire başkanlıklarında görevlendirmeye yetkilidir.

(3) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 228 inci maddesinde belirtilen yönetmelikler en geç bir yıl içerisinde yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar, mevcut düzenlemelerin anılan maddeye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.

(4) Mevzuatta Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına ilişkin; grup başkanlıklarına yapılan atıflar daire başkanlıklarına, grup başkanına yapılan atıflar daire başkanına yapılmış sayılır.”

6. 20. maddesi ve ekli liste şöyledir:

“MADDE 20- Ekli listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmiştir.”

LİSTE

KURUMU : HAZİNE VE

MALİYE BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : KÜLTÜR VE

TURİZM BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

Risk Analizi Genel Müdürü

GİH

Teftiş Başkan Yardımcısı

GİH

Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkan Yardımcısı

GİH

Genel Müdür Yardımcısı

GİH

Daire Başkanı

TOPLAM

7. 21. maddesiyle 6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1. maddesinin birinci fıkrasının ibare değişikliği yapılan birinci cümlesi şöyledir:

“Hazine ve

Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında

başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında

bulunanlardan uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını

ihraz etmiş olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve

ilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine

kontrolörü kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden

önce Hazine ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp

yeterlik sınavında başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği

tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının

kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih

dahil) durumlarına uygun hazine ve maliye başmüfettişi, hazine

ve maliye müfettişi ya da hazine ve maliye müfettiş yardımcısı kadrolarına

doğrudan Hazine ve Maliye Bakanınca atanabilirler.”

B. İlgili Görülen Kanun Hükmü ile Kanun Hükmünde

Kararname Kuralları

1. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41. maddesi şöyledir:

“Uzman istihdamı

Ek Madde 41- (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/3 md.)

(Değişik fıkra: 2/7/2018- KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.

Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.

Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile

alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı

ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. Öğrenim dalları itibarıyla

belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı

sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı

derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı

duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama

yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması

hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen

kadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göre

yönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmiş

puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda

belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav,

adayların;

a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,

b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,

c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,

d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,

e) Genel yetenek ve genel kültürü,

f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,

yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.

Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi

için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar

puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir.

Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.

Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden

oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz

tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş

olması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle giriş

sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın

isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavı

duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzere

komisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir

liste belirlenerek ilan edilir.

Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve

istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları

uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla,

yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerini

sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez

hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterlik

sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli

Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı

için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul

edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik

sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda

başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti

olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı

verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa

hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı

gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil

yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler

ve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar.

Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile uzman ve uzman yardımcılarıyla ilgili diğer hususlar, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.

İkinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralarda yer alan hükümler, 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde belirtilen uzman ve uzman yardımcılarından merkez teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı yasama uzman ve yasama uzman yardımcıları ile 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (III) sayılı Cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumların uzman ve uzman yardımcıları hakkında da uygulanır.

(Değişik fıkra: 2/7/2018- KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcıları bakanlıkların merkez teşkilatı kadrolarında bulunan uzman ve uzman yardımcıları için mevzuatında öngörülmüş olan mali ve sosyal hak ve yardımlar ile 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi hükmünden aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanırlar.

(Ek fıkra: 2/7/2018- KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman

yardımcılarına teşkilatlanmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde

öngörülmesi kaydıyla diğer görevlerinin yanı sıra yönetmelikle belirlenen usul

ve esaslar çerçevesinde araştırma, analiz, teftiş, denetim, inceleme ve

soruşturma yaptırılabilir. Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim için

gereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği

takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde

denetimle görevli uzman ve uzman yardımcılarına göstermek, sayılmasına ve

incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Araştırma, inceleme, analiz, teftiş,

denetim, inceleme ve soruşturma ile görevli uzman ve uzman yardımcıları,

görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı

derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve

belgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine

getirilmesi zorunludur. Uzman ve uzman yardımcılarına teftiş, denetim, inceleme

ve soruşturma işlerine ilişkin görevlendirmelerinde, 10/2/1954 tarihli ve 6245

sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uygulanır.

Bunların görevlendirme ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar Devlet Personel

Başkanlığının görüşü alınarak çıkarılacak kurumsal yönetmelikle düzenlenir.”

2. 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin;

a. Ek 29. maddesi şöyledir:

“Huzur hakkı

Ek Madde 29- (Ek: 2/7/2018- KHK-703/178 md.)

Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi ve gösterge rakamı belirlenmesi kaydıyla, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komite ile benzeri organlarda görev alanlara, ayda dörtten fazla olmamak üzere her bir toplantı için (1000) ila (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tâbi tutulmaksızın huzur hakkı ödenir. Gösterge rakamları Cumhurbaşkanınca üç katına kadar artırılabilir.”

b. Ek 30. maddesi şöyledir:

“Unvan itibarıyla ilk kez ihdas edilen kadro ve pozisyonlara karşılık belirlenmesi

Ek Madde 30- (Ek: 2/7/2018- KHK-703/178 md.)

Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle unvan itibarıyla ilk kez ihdas edilen kadro veya pozisyonların, mevzuatta yer alan kadro veya pozisyonlardan hangisine mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından karşılık geldiği Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilir. İhdas edilen kadro veya pozisyonlarda bulunanlara, karşılık gösterilen kadro veya pozisyonda bulunan emsali personele mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları kapsamında yapılan ödemeler aynı usul ve esaslar çerçevesinde ödenir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ ve Basri BAĞCI’nın katılımlarıyla 25/6/2020 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları ve ilgili görülen kanun hükmü ile kanun hükmünde kararname (KHK) kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi

ve Yargısal Denetimi

3. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini ve

yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.

Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde

öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci ila

dördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğunun

ele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci

Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve

ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili

olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda

açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması

gerekir. Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi

durumunda ise bu defa CBK’ların içerik

yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13;

E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25,

11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13).

B. CBK’nın 5. maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 227/B

Maddesinin Değiştirilen (3) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

4. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlilerinin mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük haklarının münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

5. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

6. Kural mali, sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı KHK’nın ek 30. maddesi uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığı teftiş başkanının bakanlık rehberlik ve teftiş başkanına; teftiş başkan yardımcısının ise vergi denetim kurulu başkan yardımcısına denk olduğunu düzenlemektedir.

7. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği, üçüncü cümlesinde ise münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

8. Anayasa Mahkemesi; memurlar ve diğer kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarıyla ilgili hükümlerin mülkiyet hakkına ilişkin düzenleme içerdiğine, özlük işlerinin de Anayasa’nın 128. maddesi gereğince kanunla düzenlenmesi gerektiğine, bu nedenle bu hususların Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri uyarınca CBK ile düzenlenemeyeceğine karar vermiştir (AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, §§ 74-79). Dava konusu kuralda da teftiş başkanı ve başkan yardımcılarının mali ve sosyal haklarıyla diğer özlük işlerine ilişkin düzenlemeye yer verildiğinden anılan karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

9. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

C. CBK’nın 7. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 229. Maddesinin Değiştirilen (2) Numaralı Fıkrasının İkinci Cümlesinin İncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

10. Kuralda Hazine ve Maliye Bakanlığında 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesi uyarınca hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdam edilebileceği hüküm altına alınmıştır.

11. Kuralın atıfta bulunduğu 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinin birinci fıkrasında bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin CBK’larda öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebileceği düzenlenmiştir.

12. Anılan maddenin ikinci fıkrasında merkez teşkilatına

ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında 657 sayılı Kanun’un

ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı

hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümlerin kıyasen uygulanacağı

belirtilmiştir. Söz konusu Kanun’un ek 41. maddesinin ikinci fıkrasında uzman

yardımcılığına atanabilmek için gerekli şartlar belirlenmiş, üçüncü fıkrasında

uzman yardımcılarının mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacağı düzenlenmiş,

beşinci fıkrasında uzman yardımcılığına atananların en az üç yıl çalışmış olma

ve hazırlayacakları uzmanlık tezinin kabul edilmesi şartıyla yeterlik sınavına

girmeye hak kazanacakları kurala bağlanmıştır.

13. 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinin üçüncü fıkrasında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrada yer alan hükümlerin kıyasen uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

14. Anılan KHK’nın ek 24. maddesinin dördüncü fıkrasında bu madde kapsamında istihdam edilen yardımcı veya stajyerlerden verilen ilave süre içerisinde tezlerini sunmayan ya da ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenlerin ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanların yardımcı ya da stajyer unvanını kaybedecekleri ve kurumlarında durumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanacakları düzenlenmiştir.

15. KHK’nın ek 24. maddesinin altıncı fıkrasında bu madde kapsamında istihdam edilecek personelin mesleğe alınması, yetiştirilmesi, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi hâlinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer hususların Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.

16. Kuralın atıfta bulunduğu KHK’nın ek 24. maddesinde bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında denetçi veya denetçi yardımcısı istihdam edilebilmesi anılan kurumların teşkilatlanmasına ilişkin CBK’larda bu hususun öngörülmüş olması şartına bağlanmıştır. Dava konusu kuralla söz konusu maddede belirtilen usul ve esaslara göre Hazine ve Maliye Bakanlığında KHK’nın ek 24. maddesine göre hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdam edilmesine imkân tanınmıştır.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

17. Dava dilekçesinde özetle; istihdam işleminin Anayasa’nın 70. maddesinde düzenlenen kamu hizmetine girme hakkı kapsamında olduğu, bu hakkın Anayasa'da siyasi haklar ve ödevler başlığı altında düzenlenmiş olması sebebiyle CBK ile düzenlenemeyecek yasak alanda kaldığı, ayrıca anılan personelin niteliklerinin, görev ve yetkilerinin, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

18. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

19. Anayasa Mahkemesinin 9/11/2022 tarihli ve E.2018/123, K.2022/138 sayılı kararında belirtildiği üzere personel istihdamı idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup idarenin kuruluş ve görevlerinin bir parçasını teşkil etmektedir (AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 55).

20. Kuralla Hazine ve Maliye Bakanlığında 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesine göre hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdam edilebilmesine imkân sağlayan bir düzenleme getirildiği gözetildiğinde kuralın yürütme yetkisine ilişkin konulardan olduğu açıktır.

21. Kural Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermemektedir.

22. Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasında bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması yönünden CBK’larla düzenleme yapılmasına açıkça izin verilmiştir.

23. Personel istihdamı ile teşkilat arasında yakın bir ilişki olup istihdam hususu düzenlenmeden bir bakanlığın teşkilatlanmasından söz edilemeyeceğinden bakanlık ve bağlı kuruluşlarında personel istihdamıyla ilgili düzenlemelerin de Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca CBK ile yapılması mümkündür (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 58). Bu itibarla kuralın Anayasa’nın 106. maddesiyle bağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır.

24. Dava konusu CBK kuralının atıfta

bulunduğu 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinde

“Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve

kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde

öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen,

denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı,

denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.”

denilerek bu madde uyarınca personel istihdam edilmesi CBK’da

öngörülme şartına bağlanmıştır. Diğer bir ifadeyle 375 sayılı KHK’nın ek 24.

maddesi Hazine ve Maliye Bakanlığında hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü

istihdamına yönelik doğrudan bir düzenleme öngörmemektedir. Bu itibarla kuralın

kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı anlaşılmaktadır.

25. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir.

27. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuki güvenliği sağlayan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.

28. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir. Belirlilik ilkesi yalnızca yasal belirliliği değil daha geniş anlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Hukuki belirlilik ilkesinde asıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukuk düzeninde öngörülebilir olmasıdır.

29. Dava konusu kuralla Hazine ve Maliye Bakanlığında hazine

kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdamına

ilişkin usul ve esaslar hakkında 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesine atıf

yapılmaktadır. Dolayısıyla dava konusu kuralda düzenlemeye konu olan bu alanda

hukuk devletinin temel unsurlarından biri olan belirlilik ilkesinin gereği

olarak kurallaştırmanın yapıldığından söz edilebilmesi için kuralın atıfta

bulunduğu KHK hükmünde anılan personelin istihdamına ve bununla bağlantılı olarak

hukuki statülerine ilişkin temel ilkelerin hem

kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer

vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiş

olması gerekir.

30. Bu bağlamda söz konusu KHK’nın ek 24. maddesinde anılan madde kapsamında personel istihdamına ilişkin usul ve esasların açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel şekilde saptanmış olduğu görüldüğünden dava konusu kural bu yönüyle bir belirsizlik içermemektedir.

31. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

D. CBK’nın 7. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 229. Maddesine Eklenen (3) Numaralı Fıkranın İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

32. Dava dilekçesinde özetle; CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasına yönelik gerekçelerle kuralın Anayasa’nın 6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

33. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

34. Kural mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı KHK’nın ek 30. maddesi uyarınca hazine kontrolörleri kurulu başkan yardımcısının vergi denetim kurulu başkan yardımcısına denk olduğunu düzenlemektedir.

35. CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasının Anayasa’ya uygunluk denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural yönünden de geçerlidir.

36. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleri açısından incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

E. CBK’nın 8. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’ya Eklenen

238/A Maddesinin (3) Numaralı Fıkrasının Birinci ve İkinci Cümlelerinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

37. Dava dilekçesinde özetle; Hazine ve Maliye Bakanlığı

bünyesinde kurulan ve istişari nitelikte bir kurul olan Mükellef Hakları

Kurulunun kamu kurumu niteliğinde olmaması sebebiyle kamu kurum ve kuruluşlarının

bilgi istemesi biçimindeki bir devlet yetkisini kullanamayacağı, diğer yandan

anılan Kurulun faaliyet alanıyla ilgili bilgi ve belgelerin kişisel veri

niteliği taşıyacağı açık olduğundan temel hak ve özgürlükleri ilgilendiren bu

alana ilişkin düzenlemelerin CBK ile yapılamayacağı, kişisel verilerin ancak

kanunda öngörülen hâllerde işlenebileceği, kişisel verilerin korunmasını isteme

hakkına sağlanan anayasal güvencenin yaşama geçirilebilmesi için bu hakkı

ilgilendiren yasal düzenlemelerin açık, anlaşılabilir ve söz konusu hakkın

kullanılabilmesine elverişli olması gerektiği, kuralla öngörülen düzenlemenin ise

sadece bilgilerin istenmesini ve kamu kurum ve kuruluşlarının buna uymakla

yükümlü olduğunu öngördüğü ancak bunun hangi esaslara göre yapılacağını

düzenlemediği gibi kişisel verilerin toplanması, saklanması, işlenmesi

konularına ilişkin de herhangi bir güvence içermediği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 6., 8., 13., 20. ve 104.

maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

38. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 8., 13. ve 20. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

39. (1) numaralı CBK’nın 238/A maddesinin (1) numaralı fıkrasında mükellef haklarının korunmasına yönelik temel ilke ve kuralları belirlemek, bu ilke ve kuralların benimsenmesi ve uygulanmasını sağlamak, mükellef haklarına yönelik başvuruları değerlendirmek ve Hazine ve Maliye Bakanlığına önerilerde bulunmak üzere Mükellef Hakları Kurulunun kurulacağı belirtilmiştir.

40. Anılan maddenin (3) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinde Mükellef Hakları Kurulunun, görevleri ile ilgili olarak gerekli olan bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından istemeye yetkili olduğu; kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bu bilgileri vermekle yükümlü oldukları hükme bağlanmış olup söz konusu cümleler dava konusu kuralları oluşturmaktadır.

41. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde CBK ile düzenlenemeyecek konular Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler olarak belirtilmiştir.

42. Kişisel verilerin korunması hakkı Anayasa’nın 20. maddesi kapsamında anayasal güvenceye bağlanmıştır. Anılan maddenin üçüncü fıkrasında herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olduğu ifade edilmiş; kişisel verilerin ancak kanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceği, kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Buna göre Anayasa’nın anılan maddesinde düzenlenen ve “Kişinin Hakları ve Ödevleri” başlıklı İkinci Bölümü’nde yer alan kişisel verilerin korunması hakkına ilişkin olarak CBK ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

43. Mükellef Hakları Kurulunun CBK’nın 238/A maddesinin (1) numaralı fıkrasında düzenlenen görev ve yetki alanı dikkate alındığında söz konusu görev ve yetkilerin kullanımının önemli ölçüde, belirli verilerin işlenmesi ile buna ilişkin iş ve işlemlerin yerine getirilmesini de gerektirdiği anlaşılmaktadır.

44. Diğer yandan anılan maddenin dava konusu kuralların

da yer aldığı (3) numaralı fıkrasının üçüncü ve dördüncü cümlelerinde, bu

şekilde elde edilen bilgilerden vergi mahremiyeti kapsamında olanların

gizliliğine uyulacağının, Mükellef Hakları Kurulunun başkan ve üyeleri ile

Kurulda görevlendirilen personelin görevlerini yerine getirmeleri sırasında

edindikleri, ilgililere ve üçüncü kişilere ait gizlilik taşıyan bilgileri,

kişisel verileri, ticari sırları ve bunlara ait belgeleri bu konuda mevzuat

gereği yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamayacaklarının belirtilmiş

olması karşısında dava konusu kurallar kapsamında istenmesi ve kamu kurum ve

kuruluşları tarafından da verilmesi öngörülen bilgilerin kişisel nitelikteki

verileri de içerdiği açıktır.

45. Bu itibarla kural, kişisel verilere ilişkin bir düzenleme niteliğinde olup CBK ile düzenlenemeyecek yasak alan içinde kalmaktadır (benzer yöndeki karar için bkz. AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, §§ 119-124).

46. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca anılan fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

F. CBK’nın 8. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’ya Eklenen

238/A Maddesinin (4) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

47. Dava dilekçesinde özetle; kuralın CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasına yönelik gerekçelerle münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken alana ilişkin olduğu, ayrıca huzur hakkı adı altında yapılan ödemelerin mülk teşkil etmesi, dolayısıyla mülkiyet hakkına ilişkin olması sebebiyle CBK ile düzenlenmesinin mümkün olmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 8., 35., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu iddia edilmektedir.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

48. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 8., 35. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

49. Kural, Mükellef Hakları Kurulunun başkan ve üyelerine bu görevleri sebebiyle ayda dörtten fazla olmamak kaydıyla her bir toplantı için (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenmesini öngörmektedir.

50. Anayasa Mahkemesi kamu kurum ve kuruluşlarında 375 sayılı KHK’nın ek 29. maddesi kapsamında huzur hakkı ödenmesine ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha önce değerlendirmiştir. Bu kapsamda söz konusu ödemelerin ekonomik değer ifade ettiğinden Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’nde yer alan 35. maddesinde güvenceye bağlanan mülkiyet hakkıyla ilgili olduğuna, dolayısıyla buna yönelik düzenlemelerin Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile düzenlenemeyecek yasak alanda kaldığına hükmetmiştir (AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, §§161-166).

51. Mükellef Hakları Kurulunun başkan ve üyelerine yapılacak huzur hakkı ödemelerine ilişkin düzenleme öngören dava konusu kural yönünden, belirtilen karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

52. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri açısından incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

G. CBK’nın 9. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın Altıncı

Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne [(73) numaralı CBK’nın 25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölüm şeklinde teselsül ettirilmiştir.] Eklenen Geçici 1. Maddenin İncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

53. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (1) numaralı CBK’nın

219. maddesinde Hazine ve Maliye Bakanlığındaki hizmet birimlerinden biri

olarak sayılmıştır. Anılan CBK’nın “Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı”

başlıklı 228. maddesinin ilk hâlinde Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının grup

başkanlıkları şeklinde teşkilatlanması öngörülmekte iken (60) numaralı CBK’nın

6. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinde yapılan değişikliklerle adı

geçen Başkanlığın daire başkanlıkları biçiminde teşkilatlanması öngörülmüştür.

Bu kapsamda (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinin (1) numaralı fıkrasında Vergi

Denetim Kurulu Başkanlığının doğrudan bakana bağlı olarak başkan, başkan

yardımcıları ve daire başkanları ile vergi müfettişlerinden oluşacağı

belirtilmiş; (2) numaralı fıkrasında Kurula

verilen görevlerin yerine getirilmesinde sektörel ve fonksiyonel uzmanlaşma ile

iş bölümünün sağlanması amacıyla uygun görülen yerlerde bakan onayı ile

doğrudan başkanlığa bağlı olmak üzere a) Denetim, b) Vergi Kaçakçılığı

Denetim, c) Vergi İadeleri Denetim ve d) Sektörel Denetim Daire

Başkanlıklarının kurulabileceği hükme bağlanmıştır.

54. Diğer yandan anılan maddenin (60) numaralı CBK’nın 6.

maddesiyle ibare değişikliği yapılan (5) numaralı fıkrasında vergi incelemesine

yetkili olanlar tarafından yapılacak tam ve sınırlı vergi incelemelerinin

kapsamı, vergi incelemesine tabi tutulma bakımından birinci sınıf tüccarların

yıllık iş hacimleri, aktif ve öz sermaye büyüklükleri, bulundukları sektörler ve

inceleme konuları esas alınarak gruplara ayrılması ve yapılacak bu gruplamaya

bağlı olarak vergi incelemesine alınma bakımından asgari süreler getirilmesi

ile bu hususlara dair diğer usul ve esasların, aynı CBK’nın 6. maddesiyle

eklenen (6) numaralı fıkrasında vergi müfettişlerinin görev yapacakları daire

başkanlıklarının belirlenmesine ve değiştirilmesine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle

belirleneceği hüküm altına alınmıştır. (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinin

(60) numaralı CBK’nın 6. maddesiyle eklenen (7) numaralı fıkrasında da vergi

inceleme görevlerinin yürütülmesinde uygulama birliğini sağlamak ve mevzuat

hükümlerinin uygulanmasına ilişkin ortaya çıkan tereddütlü hususları gidermek

amacıyla Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına görüş bildirmek üzere Danışma

Komisyonu kurulabileceği belirtilmiş, Danışma Komisyonunun oluşturulması ile

çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle belirlenmesi öngörülmüştür.

55. (1) numaralı CBK’nın dava konusu geçici 1. maddesinde, 228. maddede yapılan değişikliklerle Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının grup başkanlıkları yerine daire başkanlıkları şeklinde teşkilatlandırılmasına koşut olarak yeni oluşturulan daire başkanlıklarının faaliyete geçirilmesine ve bu başkanlıklarda görevlendirileceklerin belirlenmesine yönelik usul ve esaslar ile geçiş hükümlerine yer verilmiştir.

56. Bu kapsamda kuralın (1) numaralı fıkrasında (1)

numaralı CBK’nın 228. maddesinde belirtilen daire başkanlıklarının kurulacağı

tarihe kadar daha önce bu görevleri yürütmekte olan grup başkanlıklarının

faaliyetlerine devam edeceği; söz konusu daire başkanlıklarının kurulduğu tarih

itibarıyla Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlıklarında görev

yapanların Denetim Daire Başkanlıklarında; Büyük Ölçekli Mükellefler Grup

Başkanlığı, Organize Vergi Kaçakçılığı ile Mücadele Grup Başkanlığı ve Örtülü

Sermaye, Transfer Fiyatlandırması ve Yurtdışı Kazançlar Grup Başkanlığında

görev yapanların Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığı, Vergi İadeleri

Denetim Daire Başkanlığı ve Sektörel Denetim Daire Başkanlıklarında Vergi

Denetim Kurulu Başkanlığınca görevlendirileceği hükme bağlanmıştır.

57. Kuralın (2) numaralı fıkrasında vergi müfettişlerinin görev yapacağı daire başkanlıklarının belirlenmesi ve değiştirilmesine ilişkin olarak bu CBK’nın 228. maddesinin (6) numaralı fıkrasında yer alan hükmün uygulanması ile ilgili yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının Denetim Daire Başkanlığında görev yapan vergi müfettişlerini ihtiyaç duyulan denetim kapasitesine göre anılan maddenin (2) numaralı fıkrasında sayılan diğer daire başkanlıklarında görevlendirmeye yetkili olduğu belirtilmiştir.

58. Kuralın (3) numaralı fıkrasında (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinde belirtilen yönetmeliklerin en geç bir yıl içinde yürürlüğe konulması, bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar mevcut düzenlemelerin anılan maddeye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunması öngörülmüştür.

59. Kuralın (4) numaralı fıkrasında da mevzuatta Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına ilişkin olarak grup başkanlıklarına yapılan atıfların daire başkanlıklarına, grup başkanına yapılan atıfların daire başkanına yapılmış sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

60. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlilerinin görevlendirilmelerine ilişkin düzenlemelerin Anayasa’nın münhasıran kanunla düzenlenmesini öngördüğü konulardan olduğu, 375 sayılı KHK’nın ek 32. maddesinde vergi müfettişlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, görevlendirilmeleri ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenlenmesinin öngörüldüğü, kuralda öngörülen düzenleme uyarınca aynı konuda birden fazla yönetmelikle düzenleme yapılması söz konusu olacağından hukuki belirsizlik oluşacağı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 6., 7., 8.,11., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

61. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

62. Hazine ve Maliye Bakanlığının hizmet birimlerinden biri olan Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının daire başkanlıkları şeklinde teşkilatlandırılmasına koşut olarak yeni oluşturulan daire başkanlıklarının faaliyete geçirilmesine ve bu başkanlıklarda görevlendirileceklerin belirlenmesine yönelik usul ve esasları belirleyen dolayısıyla idarenin teşkilat yapısıyla ilgili düzenleme getiren kuralın yürütme yetkisine ilişkin olduğu açıktır.

63. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde CBK ile düzenlenemeyeceği belirtilen Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlere ilişkin bir düzenleme içermemektedir.

64. Anayasa’nın 123.

maddesinin birinci fıkrasında “İdare, kuruluş

ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.” denilmiştir. Anayasa’nın

anılan maddesinde düzenlenen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve

organlarının kanunla düzenlenmesini gerekli kılar. Ancak Anayasa’nın

106. maddesinin on birinci fıkrasında da “Bakanlıkların kurulması,

kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra

teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.”

denilmek suretiyle bakanlıkların teşkilat yapısı ile ilgili hususlar yönünden

CBK’larla düzenleme yapılmasına açıkça izin verilmiştir. Bakanlıkların teşkilat

yapılarının yeniden düzenlenmesi çerçevesinde oluşturulan yeni birimlerin

faaliyete geçirilmesi ve burada görevlendirilecek kamu görevlilerinin

belirlenmesi ile ilgili hususlar da teşkilat yapısının düzenlenmesinin bir

sonucu olduğundan kuralın Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasıyla

bağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı

bir yönü bulunmamaktadır.

65. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

66. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

67. Kuralda, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının grup başkanlıkları yerine daire başkanlıkları şeklinde teşkilatlandırılmasına koşut olarak yeni oluşturulan daire başkanlıklarının faaliyete geçirilmesine ve bu başkanlıklarda görevlendirileceklerin belirlenmesine yönelik usul ve esasların herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel şekilde saptanmış olduğu görüldüğünden dava konusu kural, bu yönüyle bir belirsizlik içermemektedir.

68. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

H. CBK’nın 20. Maddesiyle Ekli Listede Yer Alan

Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvel’in İlgili Bölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

69. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü içinde yer alan, genel idare

esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve

sürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerinin kadrolarının ihdasına ve

iptaline ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi gerektiği, münhasıran kanunla

düzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı, CBK çıkarma yetkisinin

anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organına genel, sınırsız,

esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinin tanındığı, bu durumun

yasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile

kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104.

ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

70. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

71. Kural, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığına ilişkin olarak bir kısım kadronun ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir.

72. Anayasa Mahkemesi bakanlıkların

kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının

konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha

önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda bakanlıkların

kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme

yetkisine ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve

ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın

106. maddesinin on birinci fıkrasının “Bakanlıkların kurulması,

kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra

teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.” şeklindeki

hükmüyle bağlantılı olarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının

üçüncü cümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8,

K.2021/25, 31/3/2021, §§ 17-23; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§

18-24; E.2021/91, K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-26).

73. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığına kadro ihdas edilmesini öngören, dolayısıyla anılan bakanlıkların teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden, belirtilen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

74. Bu itibarla kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme içermemektedir.

75. Diğer yandan kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

76. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

77. Kuralla Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığının merkez teşkilatlarında yer alan kadrolar ihdas edilmiştir. İhdas edilen kadro ve sayıları açık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık bulunmamaktadır.

78. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

I. CBK’nın 21. Maddesiyle (43) Numaralı CBK’nın Geçici 1.

Maddesinin Birinci Fıkrasının Birinci Cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğe

girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi

müfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş

yardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğe

girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” Bölümünün “Hazine ve Maliye

Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı

göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan

uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmiş olanlardan

Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının

kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörü kadrolarında

bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazine ve Maliye

Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterlik sınavında

başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve

Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında

bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dahil)…”

Şeklinde Değiştirilmesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

79. Dava dilekçesinde özetle; Hazine ve Maliye Bakanlığında genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden çeşitli statüdeki kamu personelinin atanmasına ilişkin düzenleme getiren kuralın münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir alana ilişkin olduğu, belirlilik içermediği belirtilerek Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6.,7., 8., 11. 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

80. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

81. Kural, Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi

başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak

kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun

görülenlerin, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmiş

olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkili

kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenlerin, hazine kontrolörü

kadrolarında bulunanlardan uygun görülenlerin ve 2/11/2011 tarihinden önce

Hazine ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp

yeterlik sınavında başarı göstermiş olanlardan (43) numaralı CBK’nın geçici 1.

maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı,

ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenlerin

31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dâhil) durumlarına uygun hazine ve maliye

başmüfettişi, hazine ve maliye müfettişi ya da hazine ve maliye müfettiş

yardımcısı kadrolarına doğrudan hazine ve maliye bakanınca atanabileceğini

öngörmektedir.

82. Anayasa'nın 128. maddesinde devletin kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ifade edilmiş; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

83. Hazine ve maliye başmüfettişi, hazine ve maliye müfettişi ile hazine ve maliye müfettiş yardımcısı kadrolarında istihdam edilen personelin genel idari esaslara göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri yerine getirdikleri, dolayısıyla Anayasa’nın 128. maddesi anlamında kamu görevlisi sıfatına sahip oldukları hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

84. Anayasa’nın 128. maddesine göre memurlar ve diğer kamu görevlilerinin atanmalarının kanunla düzenlenmesi gerekmekte olup kuralla hazine ve maliye başmüfettişi, hazine ve maliye müfettişi ile hazine ve maliye müfettiş yardımcısı kadrolarına atanabilme şartlarına yönelik bir düzenleme öngörülmektedir.

85. Bu itibarla Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda düzenleme yapan kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu anlaşılmaktadır.

86. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, ikinci ve dördüncü cümleleri açısından incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

87. Anayasa’nın 153.

maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal

kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken

hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca

kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden

başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 6216 sayılı Kanun’un 66.

maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmak suretiyle Anayasa

Mahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde Resmî

Gazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği

tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

88. (60)

numaralı CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin

değiştirilen (3) numaralı fıkrasının, 7. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 229.

maddesine eklenen (3) numaralı fıkranın, 8. maddesiyle (1) numaralı CBK’ya

eklenen 238/A maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümleleri

ile (4) numaralı fıkrasının, 21. maddesiyle (43) numaralı CBK’nın geçici 1.