AYM Norm Denetimi E.2025/108 K.2025/103

edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 9/3/2023

tarihli ve 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10. maddesinin (28) numaralı fıkrasının Anayasa’nın 10. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından verilen bursun geri ödenmesi talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ

İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un 10. maddesinin itiraz konusu (28) numaralı fıkrası şöyledir:

“(28) 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi

Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun geçici 1 inci maddesinin

birinci fıkrası kapsamına girenler ile söz konusu maddenin yürürlüğe girdiği

tarihten bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süre içinde anılan

maddede belirtilen nedenlerle haklarında borç takibi yapılanlar veya yapılması

gerekenlerin, kendilerine döviz olarak yapılmış olan her türlü masrafa ilişkin

borç tutarları, (daha önce bu borçları ile ilgili olarak yapılandırma

düzenlemelerinden yararlanmış ve ödemeleri devam edenler dâhil) bu Kanunun

yayımını izleyen üçüncü ayın sonuna kadar Millî Eğitim Bakanlığına başvurmaları

hâlinde, imzaladıkları yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet

senedi hükümleri dikkate alınmaksızın ve ilgililere önceden ödedikleri faizleri

iade etme sonucu doğurmaksızın bu fıkra hükümlerine göre yeniden hesaplanır ve

başvuru süresi içinde tahsilat işlemi durdurulur. 5/8/1996 tarihinden sonra

yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi alınanlar hakkında

14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncü

maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine göre bu fıkranın yürürlüğe girdiği

tarihten önceki süreler için herhangi bir fer’i alacak hesaplanmaz. Bunların

daha önce ödemiş oldukları tutar ile mecburi hizmetlerinde değerlendirilen

sürelere isabet eden tutar, anapara borç tutarından mahsup edilir. Bu fıkra

uyarınca vazgeçilen borç tutarına isabet eden vekâlet ücreti de dâhil yargılama

giderleri tahsil edilmez. Hesaplanan borç tutarı, ilgilinin durumu ve ödenmesi

gereken meblağ dikkate alınarak yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil

kefalet senedi alınması kaydıyla azami beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Bu

fıkra kapsamında düzenlenen yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil

kefalet senedi damga vergisi ve noter harcından müstesnadır. Ancak terör

örgütlerine veya Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar

verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu

gerekçesi ile öğrencilikle veya mecburi hizmetle yükümlü bulundukları süre

içerisinde kadrolarıyla ilişiği kesilenler hakkında bu fıkra hükümleri

uygulanmaz.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Şermin BİRTANE tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya

aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa

Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem

düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta

olan mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı

kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan

birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması

durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa

Mahkemesine göndereceği belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali

istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan

gerekçeli başvuru kararının aslı” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler

arasında sayılmıştır. Söz konusu maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir

şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının

Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle

reddedileceği hükme bağlanmıştır.

3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği belirtilmiştir.

5. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından sadece davalıların Anayasa’ya aykırılık iddiasının ciddi olduğu belirtilerek itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırılığı yönünden bir değerlendirme yapılmaksızın Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulduğu ve söz konusu başvuru kararında kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun açıklanmadığı görülmüştür. Dolayısıyla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

6. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun anılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.

Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI