AYM Norm Denetimi E.2025/63 K.2025/52

edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Turgutlu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 3/5/1985

tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesine 14/2/2020 tarihli ve 7221

sayılı Kanun’un 7. maddesiyle eklenen yirmi üçüncü fıkranın “Bu madde

kapsamında yapılmış olan imar uygulamalarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla

iptal edilmesi nedeniyle; davaya konu parselin imar planı kararları ile umumi

ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uygulama

ile tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması

ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak

uygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını

onaylamaya yetkili idarelerin onay merciince tespiti halinde, öncelikle … davaya

konu parselin hak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla … uygulama sahası

içerisinde idarece uygun bir yer tahsis edilir veya anlaşma olmaması halinde

davacı hak sahibinin kök parseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki

düzenleme ortaklık payı kesintisi düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli

üzerinden değeri ödenir.” bölümünün Anayasa’nın 6., 10., 11., 12., 13.,

35., 36., 40., 46. ve 138. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline

karar verilmesi talebidir.

OLAY: İmar uygulamasının iptali nedeniyle kadastral parselin ihyası talebiyle açılan tapu iptali ve tescili davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ

İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un 18. maddesinin itiraz konusu kuralın da yer aldığı yirmi üçüncü fıkrası şöyledir:

“(Ek fıkra:14/2/2020-7221/7

md.) Bu madde kapsamında yapılmış olan imar uygulamalarının kesinleşmiş

mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle; davaya konu parselin imar planı

kararları ile umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi veya

iptal edilen uygulama ile tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince

yapı yapılmış olması ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri

dönüşüm işlemleri yapılarak uygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin

parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarelerin onay merciince tespiti

halinde, öncelikle tescilli imar parselleri üzerinden mahkeme

kararlarını yerine getirmeye yönelik yeni imar uygulaması yapılabilir. Bunun

mümkün olmaması durumunda davaya konu parselin hak sahiplerinin

muvafakati alınmak kaydıyla tescilli imar parselleri üzerinden yeni

parselasyon işlemi yapılarak uygulama sahası içerisinde idarece uygun bir

yer tahsis edilir veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kök

parseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki düzenleme ortaklık payı kesintisi

düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli üzerinden değeri ödenir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih TORUN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığın

mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine

itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Söz

konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu

davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini

Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü

aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkrada

sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği

belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kuralların

Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru

kararının aslı” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında

sayılmıştır. Söz konusu maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde

dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa

Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği

hükme bağlanmıştır.

3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.

5. Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğu gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmeksizin Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 15/5/2024 tarihli ve E.2024/886, K.2024/2619 sayılı kararında yer alan karşıoy yazısına atıfta bulunulmakla yetinilmiştir.

6. Kaldı ki 3194 sayılı Kanun’un 18. maddesinin yirmi üçüncü fıkrasına 5/12/2024 tarihli ve 7534 sayılı Kanun’un 6. maddesiyle “…tescilli imar parselleri üzerinden mahkeme kararlarını yerine getirmeye yönelik yeni imar uygulaması yapılabilir. Bunun mümkün olmaması durumunda…” ve “…tescilli imar parselleri üzerinden yeni parselasyon işlemi yapılarak…” ibareleri eklenmiştir. Atıfta bulunulan anılan karşıoy yazısında ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık gerekçelerinin ise kuralın söz konusu ibarelerin eklenmesi öncesindeki hâline ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

7. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.

Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI