Danıştay 10. Daire E.2016/11386 K.2021/2102

Dava konusu istem: Davacının, genel kadın olarak tescili talebinin reddine ilişkin Diyarbakır İli Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu Başkanlığının … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla.

Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonunca alınan kararın, Genel Kadınlar Ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler Ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü'nün açık hükmü gereğince Vali tarafından onaylanması gerekmekte iken Vali Yardımcısı tarafından onaylandığının görüldüğü, bu itibarla, anılan düzenlemeyle mahallin en büyük mülki amirine verilen onay yetkisinin, vali yardımcısı tarafından kullanılması nedeniyle dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı,

bununla birlikte, bu kararda tespit edilen hukuka aykırılık giderilmek suretiyle davacı hakkında yeniden bir karar alınabileceğinin de açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALAR

Davalı idare tarafından, tüzüğün 92. maddesinde vali ibaresine yer verilmediği, mülkü amir ibaresine yer verildiği, açıkca vali ibaresine yer verilmediği için yetki devrinin mümkün olduğu, söz konusu karar tarihinde vali yardımcısının mülki amir olarak yer aldığı, bu nedenle de kararları imzalama yetkisinin vali yardımcısında bulunduğu iddialarıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, 22/07/2015 tarihli başvuru dilekçesinde; geçimini gizli fuhuş yaparak sürdürdüğünü ileri sürerek, sağlık ve emniyet açısından güvenli olduğundan bahisle, Diyarbakır … bulunan … nolu evde genel kadın olarak çalışma isteğine ilişkin gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

Diyarbakır Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü tarafından Diyarbakır İli Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyon Başkanlığı'na gönderilen … sayılı yazıda, davacının Genel Kadın Projesinde kaydının olmadığı bildirilmiştir.

Diyarbakır İli Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyon Başkanlığı'nın 13/08/2015 tarih ve 283 sayılı kararı ile davacının genel kadın projesinde kaydının olmadığından ve fuhşu sanat edindiğine dair bir kanaat oluşmadığından ilk tescil talebinin reddine karar verilmiş, davacı tarafından anılan komisyon kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 5. maddesinde, "İllerde, valilerin tayin ve tesbit ettiği işlerde yardımcılığını ve valinin bulunmadığı zamanlarda vekilliğini yapmak üzere vali muavinleri bulunur. Valiliğin yazı işlerinin düzenlenmesinden de vali muavini sorumludur." hükmü yer almaktadır.

Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü'nün "Komisyon toplantıları" başlıklı 9. maddesinde, "Komisyon en az haftada bir defa başkanın davetiyle toplanır. Kararlar çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın oyuna itibar olunur. Kararlar, vilayetlerde valinin, kazalarda kaymakamın onayı ile tamam olur.

Kaymakam tarafından onaylanmayan kararlar üzerinde komisyonca ısrar edildiği takdirde, mesele valiliğe bildirilir ve valiliğin kararına uyulur.

Valiler tarafından onaylanmayan kararlar üzerinde komisyonca ısrar edildiği takdirde, vali tarafından sebeplerinin beyanı ile keyfiyet Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına bildirilir. Bakanlığın kararı yerine getirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Genel olarak yetki devri, "bir konuda karar almak, eylemde bulunmak veya emir vermek hakkını başkalarına devretmek ve elde edeceği sonuçlardan onu sorumlu tutmak" biçiminde tanımlanmaktadır.

Yetki devrinin, ancak Kanunun açıkça izin vermesi halinde ve yine açıkça izin verdiği konular hakkında yapılabileceği ilgili kanunlarda ve yargı içtihatlarında kabul edilmektedir. İmza yetkisinin devrinde ise, yetkili makam yetkili olduğu işlemlerden bir kısmının imzalanması yetkisini astlarına devretmekte, imza yetkisini devralan kişi de, vekaleten görevlendirmeden farklı olarak, imza yetkisini devreden amirin görevi başında olduğu zamanlarda da bu yetkiyi kullanmaktadır. Ancak imza yetkisinin devrinde, yetki devrinden farklı olarak karar alma yetkisi imza yetkisini devreden makamda kalmaktadır.

Anılan düzenlemelere göre; valinin il yönetimiyle ilgili bazı konularda imza yetkisini vali yardımcılarına devredebileceği açık olup, Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü hükümlerine göre, valinin Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu kararlarını onaylayacağı belirtilmiş ise de, bu düzenlemenin, valinin Kanunda belirtilen yetkisini kullanmak suretiyle bazı konulara ilişkin imza yetkisini yardımcılarına devretmesine engel oluşturmayacağı açıktır.

Diyarbakır İli Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu'nun bakılan davaya konu işlemle aynı tarihli (… tarih ve … sayılı işlem) yine vali yardımcısının onayıyla tesis edilen işlemine karşı açılan davada, işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğundan bahisle ilk derece Mahkemesince iptal kararı verildiği, temyiz incelemesi üzerine Dairemizin 11/02/2021 tarih ve E.2016/11573, K:2021/433 sayılı bozma kararında;

davalı idarenin 03/12/2015 tarihli dilekçesinde ve temyiz dilekçesinde, Diyarbakır Valiliği İmza Yetkileri Yönergesinin ilgili hükümleri ile vali adına başkanlık ettiği komisyonlara ve kurullara ilişkin karar ve yazıların imzalanması yetkisinin vali yardımcılarına verildiğinin ve dava konusu işlemde imzası bulunan vali yardımcısının görev bölümü esaslarına göre sağlıkla ilgili konularda görevli olduğunun ileri sürüldüğü belirtilerek işlemin devredilen imza yetkisi kapsamında tesis edilip edilmediğinin ortaya konulması gerektiği gerekçesine yer verildiği görülmektedir.

Bu durumda; İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan Diyarbakır Valiliği İmza Yetkileri Yönergesi de incelenmek suretiyle Diyarbakır Valisi tarafından vali yardımcılarına imza devri yapılıp yapılmadığının ve dava konusu işlemin devredilen imza yetkisi kapsamında tesis edilip edilmediğinin ortaya konulması ve dava konusu işlemin devredilen imza yetkisi kapsamında tesis edildiğinin anlaşılması halinde diğer unsurları yönünden hukuki denetiminin yapılması gerekmekte olup, imza devri hususu incelenmeden dava konusu işlemin yetki unsuru bakımından hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptali yolunda verilen temyize konu kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.