Danıştay 10. Daire E.2018/2788 K.2021/6958

30/12/2017 tarih ve 30286 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2018/21)'nin 1/C sayılı (Türk Standartlarına Göre Ticari Kalite Denetimine Tabi Ürünler - Yaş Meyve ve Sebzeler) ekinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI

Dava konusu Tebliğ ile zorunlu hale getirilen TAREKS belgesinin sadece Türk gümrüklerinde geçerli olup yurt dışı gümrüklerinde bir hüküm ifade etmediği, anılan belgenin iç denetim ve ihracat işlemlerinin uzamasına ve maliyetin artmasına sebep olduğu, bir çok denetimden geçerek ihracata elverişli olduğu ispatlanan ürünlerin tekrardan kalite denetimi amacıyla ayrı bir denetime tabi tutulmasının kamu yararı amacına aykırı olduğu, bu durumun ihracatın aksamasına, ihracata konu malların sebepsiz şekilde gümrüklerde takılmasına sebep olacağı, maliyetleri artıracağı, sadece ihracata konu tarım ürünlerine TAREKS uygulaması olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ_SAVUNMASI

Davacı şirketin dava açma ehliyetinin olmadığı, davanın süresinde açılmadığı, dava konusu Tebliğ'in dayanak mevzuata uygun bir şekilde hazırlandığı, ihracatta ticari kalite denetiminin yapılmasının Türk malının kalitesi açısından önem arz ettiği, anılan Tebliğ'in, hukuka, ulusal ve uluslararası mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

.Dava konusu Tebliğin, 30/12/2018 tarih ve 30641 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2019/21)'nin 31. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; davacı Şirket tarafından 30/12/2017 tarih ve 30286 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2018/21)'nin 1/C sayılı ekinin iptali istemiyle açılmıştır. Davalı İdare tarafından usüle ilişkin olarak ileri sürülen iddialar yerinde görülmeyerek, işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

4703 sayılı Kanunun 5'inci, 4458 sayılı Kanunun 55'inci, 2976 sayılı Kanunun 3'üncü maddelerine dayanılarak 22.3.2013 gün ve 28567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28.1.2013 gün ve 2013/4284 sayılı Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı; dış ticarete konu ürünlerin teknik düzenlemelere uygun ve güvenli olmasını temin etmek; bu çerçevede ilgili teknik mevzuatın dış ticarete uyarlanması, uygulanması, ithalatta ve ihracatta denetim yapılması veya yaptırılması,

denetim yapacak kuruluşların tespiti ile teknik düzenlemesine uygun ve güvenli olmayan ürünlerin ithalat ve ihracatının önlenmesine dair usul ve esasların belirlenmesi, dış ticarette teknik engellerin önlenmesine yönelik çalışmalar yapılması, teknik düzenlemeler, ürün güvenliği ve denetime dair mevzuat, politika ve uygulamaları koordine etmek ve uluslararası yükümlülüklere uygunluğunu sağlanması amacıyla hazırlanmış olup;

söz konusu kararın 4'üncü maddesinde, mülga ekonomi Bakanlığının ithalat ve ihracata ilişkinbu karar kapsamındaki yetkileri sayılmış, ihracata konu tarım ürünlerine yönelik denetim yapılabileceği, tedbir alınabileceği, belirtilmiştir.

Öte yandan, 31.12.2003 gün ve 25333 sayılı (3. Mükerrer) Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Yönetmeliğinin 1'inci maddesinde, "İhracat ve ithalata konu mallardan gerekli görülenlerin standardına veya teknik düzenlemesine uygunluğunun veya kalitesinin değerlendirilmesi ve belgelendirilmesi.

7/2/1967 tarihli ve 6/7677 sayılı Türk Standartlarının Uygulanması Hakkında Tüzük, Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi Kararı ve bu Kararda değişiklik yapılmasına ilişkin Karar ve bu Yönetmelik hükümleri, teknik düzenlemelerde veya standartlarda belirtilen esaslar ve (Değişik ibare:RG-31/12/2012-28514)(6) Ekonomi Bakanlığınca yayımlanacak Tebliğler ve verilecek talimatlara göre yapılır.".

11'inci maddesinde de, "İthalatta uygunluk değerlendirmesine esas olacak teknik düzenlemeler veya zorunlu standartlar, denetimleri yapacak kuruluşlar ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar ile uygunluk değerlendirmesi işlemlerine uygulanacak istisnalar Tebliğ ve/veya talimatlarla belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre, ihracat ve ithalata konu mallardan gerekli görülenlerin standardına veya teknik düzenlemesine uygunluğunun veya kalitesinin değerlendirilmesi ve belgelendirilmesinin ilgili mevzuat ile birlikte Ekonomi Bakanlığınca yayımlanacak Tebliğler ve verilecek talimatlara göre yapılacağı, açıktır.

Bu durumda, bazı tarım ürünlerinin ihracatında ve ithalatında, ticari kalite denetiminin sağlanması; böylece ihracat yapan firmalar açısından da güvenilir Türk malı imajının sağlamlaştırılması amacıyla dayanağı olan mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde hazırlanan Tebliğin davaya konu edilen ihracata konu tarım ürünleri ile ilgili kısmında kamu yararına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.

Öte yandan, davacı Şirket tarafından ileri sürülen diğer iddialarda da yasal isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Bakılan dava, 30/12/2017 tarih ve 30286 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2018/21)'nin 1/C sayılı (Türk Standartlarına Göre Ticari Kalite Denetimine Tabi Ürünler - Yaş Meyve ve Sebzeler) ekinin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava konusu Tebliğ, 30/12/2018 tarih ve 30641 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2019/21)'nin 31. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle, iptali istenen Tebliğ yürürlükten kaldırılmış olduğundan, esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.