Danıştay 10. Daire E.2018/3352 K.2022/5837

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Denizli ili, … ilçe Jandarma Komutanlığı'nda "Jandarma Er" olarak askerlik görevini yapmakta iken, kaçak kazı yapıldığı ihbarı üzerine 20/06/2015 tarihinde katıldığı operasyonda şüpheli şahıslardan birinin etkisiz hale getirilip yakalanması esnasında, kelepçeli şahsın omuz atması nedeniyle 10-15 metre derinlikteki çukura düşmesi neticesinde vücudunun çeşitli yerlerinde kırıklar meydana gelmesinde idarenin kusursuz sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 219.660,12 TL) maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile 20.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla, 08/05/2017 tarihinde. Üniversitesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Polikliniğinde yapılan değerlendirmede, davacının E cetveline göre olay tarihinde yaşına göre meslekte kazanma gücünün azalma oranının %31,2 olduğunun belirlendiği, dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde 219.660,12 TL maddi zararının bulunduğunun belirlendiği,

bilirkişi raporunun hükme esas alınabilir nitelikte bulunduğu ve davacının miktar artırım dilekçesiyle maddi tazminat istemini 1.000,00 TL'den 219.660,12 TL'ye yükselttiği gözönünde bulundurularak davacının maddi tazminat isteminin kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminat isteminin takdiren 10.000,00 TL'sinin kabulüne, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine, maddi tazminat isteminin 1.000,00 TL'si ile manevi tazminat isteminin idareye başvuru tarihinden, maddi tazminat isteminin 218.660,12 TL'sinin ise miktar artırım tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Denizli İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle karşılıklı istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, İdare Mahkemesi kararında maddi tazminat isteminin tümüne olay tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmesi gerekirken 1.000,00 TL'sine idareye başvuru tarihinden, 218.660,12 TL'sine miktar artırım tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verildiği belirtilerek Bölge İdare Mahkemesince istinaf istemlerinin reddi yolunda verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, idarelerine başvuruda bulunmaksızın Milli Savunma Bakanlığına yapılan başvuru sonrasında açılan davada idari merci tecavüzü olduğu, dava konusu olayda idarelerinin sorumluluğu bulunmadığı, 2330 sayılı Kanun kapsamında ödenen nakdi tazminatın ve bağlanan aylığın davacının maddi ve manevi zararını karşılamaya yönelik olduğu bu nedenle davacının zararının karşılandığı, Mahkeme kararı ile belirlenen maddi ve manevi tazminat tutarlarına faiz işletilemeyeceği, Bölge İdare Mahkemesince istinaf istemlerinin reddi yolunda verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Denizli ili, … ilçe Jandarma Komutanlığı'nda "Jandarma Er" olarak askerlik görevini yaptığı dönemde davacının 20/06/2015 tarihinde katıldığı bir operasyonda yaralanması nedeniyle 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 219.660,12 TL) maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile 20.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına,

ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştay’ın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un Geçici 7. Maddesiyle de, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesinin İstinaf İsteminin Reddine Konu …İdare Mahkemesi Kararının Maddi Tazminat İsteminin 1.000,00 TL'sine İdareye Başvuru Tarihi Olan 14/07/2015 Tarihinden, 218.660,12 TL'sine Miktar Artırım Tarihi Olan 27/09/2017 Tarihinden İtibaren İşleyecek Yasal Faiziyle Birlikte Ödenmesine Karar Verilmesine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Yukarıda yer verilen düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.

Miktar artırımına ilişkin dilekçe yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırım suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, artırılan tazminat miktarı bakımından da, idareye başvurunun yapıldığı 14/07/2015 tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğinden, maddi tazminat isteminin 1.000,00 TL'sine idareye başvuru tarihinden, 218.660,12 TL'sinin ise miktar artırım tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

Bölge İdare Mahkemesinin İstinaf İsteminin Reddine Konu … İdare Mahkemesi Kararının Manevi Tazminat İsteminin 10.000,00 TL'sine İdareye Başvuru Tarihi Olan 14/07/2015 Tarihinden İtibaren İşleyecek Yasal Faiziyle Birlikte Ödenmesine Karar Verilmesine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Tazminat davalarında mahkemelerin davacının istemiyle bağlı olmaları uyulması zorunlu bir kuraldır. Davacının dava dilekçesinde manevi tazminat istemine ilişkin faiz istemi

bulunmamaktayken, Mahkemece, davacının manevi tazminat isteminin kabul edilen kısmına idareye başvuru tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.